Inga Sæland og sjálfstæðið Gunnar Ármansson skrifar 9. mars 2026 08:22 Ég á marga vini og kunningja sem spyrja nú: af hverju ekki að leyfa þjóðinni að ráða? Er hún ekki best til þess fallin? Ef meirihlutinn segir já, eigum við þá ekki að kíkja í pakkann? Ef okkur lýst ekki á innihaldið þá bara segjum við nei. Lýðræðisveisla! Eins og sumir kalla það. Þetta er afstaða sem horfir framhjá sögu okkar. Og lýsir um leið vantrú á getu okkar sjálfra til að stjórna okkar eigin málum. Af hverju vil ég ekki kosningar? Af hverju vil ég ekki að þjóðin fái að ráða? Er ég hræddur við vilja þjóðarinnar? Já ég er hræddur við vilja hennar ef í ljós kemur að þjóðin vill fara í aðildarviðræður við ESB "til að kíkja í pakkann." Ég hef engan áhuga á því sem í pakkanum kann að leynast ef það felur í sér að við þurfum að afsala okkur hluta af sjálfstæði okkar og sjálfsákvörðunarrétti sem þjóðar. Jafnvel þótt í ljós myndi koma að á einhvern hátt væri hag okkar betur borgið um stundarsakir, verandi aðili að ESB, þá vitum við ekkert um það hvað felst í framtíðinni. Hvernig mun ESB þróast? Og við munum hafa afar lítið um það að segja. Ákvarðanir verða teknar af öðrum en okkur, um okkar hag, en ekki endilega okkur til hagsbóta. Það eru rétt rúm 80 ár síðan við fengum óskertan rétt til að ráða okkur og okkar málefnum sjálf án afskipta annarra. Það er rétt um einn mannsaldur. Það tók okkur mannsaldra að fá aftur óskert sjálfstæði eftir að við misstum það niður til erlends yfirvalds. Sögubækur okkar eru fullar af frásögnum um baráttu forfeðra okkar við að reyna að ná aftur fullveldinu og síðar sjálfstæðinu. Ljóðabækur forfeðra okkar litast af þessari baráttu. Ætlum við á einni mannsævi að glutra þessum árangri forfeðra okkar frá okkur? Þeir myndu snúa sér í gröfinni ef þeir gætu. Samstarf og samvinna er ekki það sama og samruni. Við getum átt samstarf og samvinnu með öðrum þjóðum. Og höfum gert með góðum árangri sem hefur skilað okkur mikilli hagsæld. En við þurfum ekki að renna saman við þær þannig að við verðum eitt með þeim á einhvern hátt. Eins og síamstvíburar þar sem hvorugur getur losað sig frá hinum meðan báðir lifa. Við eigum nýleg dæmi þar sem vinaþjóðir hafa efnt til ófriðar við okkur þótt við höfum verið í bandalögum með þeim. Nægir að nefna þorskastríðin og Icesave. Ekki gagnaðist okkur bandalagið þá. Hver er þá vörnin við ennþá nánari samtvinnun hagsmuna þegar sá sterkari ákveður? Man einhver eftir Grikklandi? Einn mannsaldur. Ég fordæmi þá skoðun sem felur í sér að vera reiðubúinn eða reiðubúin til að afsala sér því sjálfstæði og sjálfsákvörðunarrétti sem forfeður okkar börðust fyrir að ná í margar aldir. Í þessari afstöðu felst ekki heimska eða þröngsýni heldur viðurkenning á því að Íslendingar eru fullvalda og sjálfstæðir og geta sem slíkir gert þá samninga við aðrar þjóðir sem þeim hentar. Og það má ekki gleyma því að undirrót ESB er sú að reyna að tryggja að stærstu þjóðir Evrópu stofnuðu til forvera ESB, Stál og kolabandalagsins, til að reyna að koma í veg fyrir að þær myndu tortíma hver annarri í þriðju heimsstyrjöldinni. Og margar þjóðir austan tjalds hafa leitað í faðm ESB til að finna sér skjól gegn ógninni úr austri. Það er allt annar veruleiki og forsaga en þjóðar sem bjó við ömurð í árhundruðir undir oki herraþjóðar. En sem hefur tekist á undraskömmum tíma að komast úr torfkofum í það að búa við hvað best kjör á heimsvísu. Og rís þá tímabilið eftir seinna stríð hæst. Sem hófst með Marshall aðstoð USA. En þær sem nú véla um framtíð þjóðarinnar eru þess meðvitaðar að yngra fólk landsins er ekki jafntengt sögunni og þeir sem eldri eru. Og hugsa þar með á annan hátt í því alþjóðlega umhverfi sem við nú lifum í. Þess vegna vilja þær kosningar með þá von í hjarta að nógu margir vilji "kíkja í pakkann." Og í kjölfarið afsala sér hluta af sjálfstæði þjóðarinnar. Viljum við í framtíðinni vera þjóðin sem verður minnst fyrir að hafa í aldir barist fyrir fullveldi sínu og í kjölfarið fullu sjálfstæði og náð að lokum, til þess eins að glata því aftur frá sér í hendur annarra ríkja aðeins "korteri" seinna. Vegna þess eins að stjórnmálamenn þess tíma treystu sér ekki sjálfir til að ráða fram úr málefnum þjóðar sinnar. Ég vil engar kosningar af framangreindum ástæðum. Ég fæddist sem þegn í fullvalda og sjálfstæðu ríki. Þannig vil ég deyja. Ég lít á það sem fæðingarrétt minn sem ekki verði tekinn af mér nema mögulega með hervaldi óvinaþjóðar. En ekki með kosningum samlanda minna. Ekkert frekar en að þeir geti kosið af mér lögræðið og skilið mig eftir með sjálfræðið. Og lögráðamann. Ég geri mér grein fyrir að ég fæ því ekki ráðið að stöðva þessar kosningar. En Inga Sæland getur það. Og hún ætti að hafa í huga að eftir þjóðaratkvæðagreiðslu munu völd hennar dragast saman. Kannski er það þess vegna sem þær stöllur eru að flýta atkvæðagreiðslunni? Ef Inga Sæland stöðvar þessa tilraun til afsals af hluta sjálfstæðis þjóðarinnar skal ég kjósa hana í næstu kosningum. Höfundur er lögmaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Gunnar Ármannsson Evrópusambandið Flokkur fólksins Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald ESB-viðræðna Mest lesið Góð þjónusta kostar, slök þjónusta kostar meira Laufey E. Gissurardóttir Skoðun Iceland Is Better Off than Switzerland Carl Baudenbacher Skoðun Við í Ölfusi höfum ekki beðið eftir öðrum, við erum leiðandi Grétar Ingi Erlendsson Skoðun Eftir Kveiksþátt Anna Björg Jónsdóttir,Hjördís Halldóra Sigurðardóttir Skoðun Nýr meirihluti tók við leikskólakerfi í stórsókn Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir,Bjarnveig Birta Bjarnadóttir Skoðun Ríkið vill minnst tvö og hálft ár milli barnanna þinna Karítas Ólafsdóttir Skoðun Flokkur fólksins tekur í handbremsuna Eyjólfur Ármannsson Skoðun Kostnaðurinn við nei Sigvaldi Einarsson Skoðun Cornell og klefamenning Olga Björt Þórðardóttir Skoðun Hverjum er frelsið ætlað? Guðný S. Bjarnadóttir Skoðun Skoðun Skoðun Tækifærið í Stofnun atvinnuveganna Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Áskorun til dómsmálaráðherra, nú ert þú í dauðafæri Þorbjörg Jón Þorvaldur Heiðarsson skrifar Skoðun Heggur sá er hlífa skyldi Rósa Guðbjartsdóttir skrifar Skoðun Sporin í snjónum Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun Stórefla þarf kjarnahlutverk ASÍ Arnaldur Grétarsson skrifar Skoðun Fullorðið fatlað fólk á rétt á áframhaldandi ráðgjöf og greiningu Atli Már Haraldsson Zebitz skrifar Skoðun Við í Ölfusi höfum ekki beðið eftir öðrum, við erum leiðandi Grétar Ingi Erlendsson skrifar Skoðun Hvernig get ég fundið ró þegar barnið mitt er í uppnámi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar Skoðun Vill ráðherra veikja lífeyriskerfið? Finnbjörn A Hermannsson skrifar Skoðun Iceland Is Better Off than Switzerland Carl Baudenbacher skrifar Skoðun Nýr meirihluti tók við leikskólakerfi í stórsókn Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir,Bjarnveig Birta Bjarnadóttir skrifar Skoðun Góð þjónusta kostar, slök þjónusta kostar meira Laufey E. Gissurardóttir skrifar Skoðun Kostnaðurinn við nei Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hver stal kökunni úr krúsinni? Gunnar Valur Sveinsson skrifar Skoðun Stríð Rússlands gegn utanríkisviðskiptum Úkraínu er stríð gegn fæðuöryggi heimsins Clara Ganslandt skrifar Skoðun Sjónvarpið 60 ára: Þögnin segir líka sögu Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Takk Hörður Jóhann Páll Jóhannsson skrifar Skoðun Firrur um aflareglu fyrir þorsk Ásgeir Daníelsson skrifar Skoðun EES málið, ESA og fullveldi Íslands og tími komin til varna Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Sýnum viljann í verki Aðalbjörg Stefanía Helgadóttir skrifar Skoðun Bókun 35 – þegar molnar undan stjórnkerfinu Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun Pínu sársauki á unga fólkið? Helgi Bárðarson skrifar Skoðun Austurland margborgar sig Ragnar Sigurðsson skrifar Skoðun Þorum við að tala um sorgina? Stefán Már Gunnlaugsson skrifar Skoðun Verklokafælni stjórnvalda Kjartan Björgvinsson skrifar Skoðun Við getum gert betur Hulda Brá Magnadóttir skrifar Skoðun Hverjum er frelsið ætlað? Guðný S. Bjarnadóttir skrifar Skoðun Bakslag fyrir barnafjölskyldur í Hafnarfirði Valdimar Víðisson skrifar Skoðun Þorum við að banna Airbnb eða erum við líka siðferðislegir hugleysingjar? Helen Ólafsdóttir skrifar Skoðun Skattfé er einnota Erna Bjarnadóttir skrifar Sjá meira
Ég á marga vini og kunningja sem spyrja nú: af hverju ekki að leyfa þjóðinni að ráða? Er hún ekki best til þess fallin? Ef meirihlutinn segir já, eigum við þá ekki að kíkja í pakkann? Ef okkur lýst ekki á innihaldið þá bara segjum við nei. Lýðræðisveisla! Eins og sumir kalla það. Þetta er afstaða sem horfir framhjá sögu okkar. Og lýsir um leið vantrú á getu okkar sjálfra til að stjórna okkar eigin málum. Af hverju vil ég ekki kosningar? Af hverju vil ég ekki að þjóðin fái að ráða? Er ég hræddur við vilja þjóðarinnar? Já ég er hræddur við vilja hennar ef í ljós kemur að þjóðin vill fara í aðildarviðræður við ESB "til að kíkja í pakkann." Ég hef engan áhuga á því sem í pakkanum kann að leynast ef það felur í sér að við þurfum að afsala okkur hluta af sjálfstæði okkar og sjálfsákvörðunarrétti sem þjóðar. Jafnvel þótt í ljós myndi koma að á einhvern hátt væri hag okkar betur borgið um stundarsakir, verandi aðili að ESB, þá vitum við ekkert um það hvað felst í framtíðinni. Hvernig mun ESB þróast? Og við munum hafa afar lítið um það að segja. Ákvarðanir verða teknar af öðrum en okkur, um okkar hag, en ekki endilega okkur til hagsbóta. Það eru rétt rúm 80 ár síðan við fengum óskertan rétt til að ráða okkur og okkar málefnum sjálf án afskipta annarra. Það er rétt um einn mannsaldur. Það tók okkur mannsaldra að fá aftur óskert sjálfstæði eftir að við misstum það niður til erlends yfirvalds. Sögubækur okkar eru fullar af frásögnum um baráttu forfeðra okkar við að reyna að ná aftur fullveldinu og síðar sjálfstæðinu. Ljóðabækur forfeðra okkar litast af þessari baráttu. Ætlum við á einni mannsævi að glutra þessum árangri forfeðra okkar frá okkur? Þeir myndu snúa sér í gröfinni ef þeir gætu. Samstarf og samvinna er ekki það sama og samruni. Við getum átt samstarf og samvinnu með öðrum þjóðum. Og höfum gert með góðum árangri sem hefur skilað okkur mikilli hagsæld. En við þurfum ekki að renna saman við þær þannig að við verðum eitt með þeim á einhvern hátt. Eins og síamstvíburar þar sem hvorugur getur losað sig frá hinum meðan báðir lifa. Við eigum nýleg dæmi þar sem vinaþjóðir hafa efnt til ófriðar við okkur þótt við höfum verið í bandalögum með þeim. Nægir að nefna þorskastríðin og Icesave. Ekki gagnaðist okkur bandalagið þá. Hver er þá vörnin við ennþá nánari samtvinnun hagsmuna þegar sá sterkari ákveður? Man einhver eftir Grikklandi? Einn mannsaldur. Ég fordæmi þá skoðun sem felur í sér að vera reiðubúinn eða reiðubúin til að afsala sér því sjálfstæði og sjálfsákvörðunarrétti sem forfeður okkar börðust fyrir að ná í margar aldir. Í þessari afstöðu felst ekki heimska eða þröngsýni heldur viðurkenning á því að Íslendingar eru fullvalda og sjálfstæðir og geta sem slíkir gert þá samninga við aðrar þjóðir sem þeim hentar. Og það má ekki gleyma því að undirrót ESB er sú að reyna að tryggja að stærstu þjóðir Evrópu stofnuðu til forvera ESB, Stál og kolabandalagsins, til að reyna að koma í veg fyrir að þær myndu tortíma hver annarri í þriðju heimsstyrjöldinni. Og margar þjóðir austan tjalds hafa leitað í faðm ESB til að finna sér skjól gegn ógninni úr austri. Það er allt annar veruleiki og forsaga en þjóðar sem bjó við ömurð í árhundruðir undir oki herraþjóðar. En sem hefur tekist á undraskömmum tíma að komast úr torfkofum í það að búa við hvað best kjör á heimsvísu. Og rís þá tímabilið eftir seinna stríð hæst. Sem hófst með Marshall aðstoð USA. En þær sem nú véla um framtíð þjóðarinnar eru þess meðvitaðar að yngra fólk landsins er ekki jafntengt sögunni og þeir sem eldri eru. Og hugsa þar með á annan hátt í því alþjóðlega umhverfi sem við nú lifum í. Þess vegna vilja þær kosningar með þá von í hjarta að nógu margir vilji "kíkja í pakkann." Og í kjölfarið afsala sér hluta af sjálfstæði þjóðarinnar. Viljum við í framtíðinni vera þjóðin sem verður minnst fyrir að hafa í aldir barist fyrir fullveldi sínu og í kjölfarið fullu sjálfstæði og náð að lokum, til þess eins að glata því aftur frá sér í hendur annarra ríkja aðeins "korteri" seinna. Vegna þess eins að stjórnmálamenn þess tíma treystu sér ekki sjálfir til að ráða fram úr málefnum þjóðar sinnar. Ég vil engar kosningar af framangreindum ástæðum. Ég fæddist sem þegn í fullvalda og sjálfstæðu ríki. Þannig vil ég deyja. Ég lít á það sem fæðingarrétt minn sem ekki verði tekinn af mér nema mögulega með hervaldi óvinaþjóðar. En ekki með kosningum samlanda minna. Ekkert frekar en að þeir geti kosið af mér lögræðið og skilið mig eftir með sjálfræðið. Og lögráðamann. Ég geri mér grein fyrir að ég fæ því ekki ráðið að stöðva þessar kosningar. En Inga Sæland getur það. Og hún ætti að hafa í huga að eftir þjóðaratkvæðagreiðslu munu völd hennar dragast saman. Kannski er það þess vegna sem þær stöllur eru að flýta atkvæðagreiðslunni? Ef Inga Sæland stöðvar þessa tilraun til afsals af hluta sjálfstæðis þjóðarinnar skal ég kjósa hana í næstu kosningum. Höfundur er lögmaður.
Nýr meirihluti tók við leikskólakerfi í stórsókn Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir,Bjarnveig Birta Bjarnadóttir Skoðun
Skoðun Áskorun til dómsmálaráðherra, nú ert þú í dauðafæri Þorbjörg Jón Þorvaldur Heiðarsson skrifar
Skoðun Fullorðið fatlað fólk á rétt á áframhaldandi ráðgjöf og greiningu Atli Már Haraldsson Zebitz skrifar
Skoðun Nýr meirihluti tók við leikskólakerfi í stórsókn Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir,Bjarnveig Birta Bjarnadóttir skrifar
Skoðun Stríð Rússlands gegn utanríkisviðskiptum Úkraínu er stríð gegn fæðuöryggi heimsins Clara Ganslandt skrifar
Skoðun Þorum við að banna Airbnb eða erum við líka siðferðislegir hugleysingjar? Helen Ólafsdóttir skrifar
Nýr meirihluti tók við leikskólakerfi í stórsókn Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir,Bjarnveig Birta Bjarnadóttir Skoðun