Veldur hver á heldur!

Mikill niðurskurður á makrílkvóta Íra hefur verið uppspretta mikillar Þórðargleði hjá Nei-sinnum á Íslandi að undanförnu. Þar með telja þeir sig fá enn eina staðfestingu á einbreyttum brotavilja Brusselvaldsins gagnvart smáþjóðum. Veikleiki þessarar röksemdafærslu liggur hins vegar í að það skiptir máli hvernig samninga viðkomandi þjóðir gera við inngöngu í Evrópusambandið. Írar skilgreindu ekki sjávarútveg sem þjóðhagslega mikilvæga atvinnugrein við inngöngu í ESB árið 1973 en treystu á hin svokölluðu Haag-viðmið aðildarríkjanna. Þau eru hins vegar ekki hluti af frumrétti Evrópusambandsins og hægt að breyta með meirihluta atkvæða.

Það er því grundvallarskilyrði ef Ísland gerir samning við Evrópusambandið að þetta sé skýrt í aðildarsamningi. Því ef þessi mál eru bundin aðildarsamningi Íslands þá er ekki hægt að breyta því nema með samþykki allra aðildarríkjanna- þar með talið Íslands. Þetta eiga andstæðingar Evrópusambandsins á Íslandi erfitt með að viðurkenna og þyrla upp alls konar moðreyk til að dylja þessa staðreynd.

Þetta kemur meðal annars fram í grein Ernu Bjarnadóttur hagfræðings hér á þessum vettvangi. Þar vandar hún mér ekki kveðjurnar og kallar skrif mín furðuleg. Slík orðræða bætir litlu við efnislega umræðu. Það er rétt hjá henni að ákvörðun um niðurskurð makrílkvóta var tekin innan ramma Evrópusambandsins og að þar gilda reglur um meirihlutaákvarðanir. En það breytir ekki meginatriðinu sem ég benti á: ástæðan fyrir niðurskurðinum er líffræðileg staða stofnsins, ekki pólitískur ásetningur gegn Írlandi.

Í umræðunni skiptir máli að halda tveimur hlutum aðskildum. Annars vegar er það mat vísindamanna á stöðu makrílstofnsins og nauðsyn þess að draga úr veiðum. Hins vegar er það hvernig þeim niðurskurði er skipt milli ríkja. Erna beinir sjónum sínum að seinna atriðinu, en mín umfjöllun snerist fyrst og fremst að hinu fyrra – og því hvernig sú staða hefur verið túlkuð í íslenskri umræðu.

Hins vegar skil ég hvernig Erna fær út að ég sé að gera lítið úr írskum sjávarútvegi. Ég segi í grein minni. ,, Það má alls ekki gera lítið úr óánægju írskra sjómanna – hún er raunveruleg og byggð á verulegum efnahagslegum áhrifum á ákveðnum landsvæðum.“ Ég benti einfaldlega á efnahagslegt vægi írsk sjávarútvegs í samanburði við Ísland. Á meðan sjávarútvegur er burðarás í íslensku efnahagslífi, gegnir hann mun minna hlutverki í þjóðarbúskap Írlands. Það skiptir máli þegar dregnar eru ályktanir um hvaða lærdóm megi draga af reynslu ríkjanna.

Umræðan ætti því ekki að snúast um einfaldar upphrópanir, heldur um raunhæft mat á því hvernig slíkt kerfi virkar – og hvað það þýðir fyrir land eins og Ísland. En þarna veldur hver á heldur og mikilvægt að samninganefnd Íslendinga haldi vel á málum ef farið verður í samningaviðræður við Evrópusambandið.

Höfundur er með M.Sc. gráðu í Evrópufræðum frá London School of Economics og hefur yfir 30 ára reynslu af ýmsum Evrópuverkefnum.