Við erum að sýna börnunum okkar virðingar­leysi – og þau finna það

Það er eitthvað djúplega rangt við það hvernig við, sem samfélag, komum fram við börnin okkar. Þetta snýst ekki um einstök mistök eða einstaka starfsmenn. Þetta er kerfisbundið. Mynstur sem hefur verið að endurtaka sig í áratugi – og við vitum það.

Við höfum séð það áður.

Við sáum það í Breiðuvíkurmálinu.

Við sáum það á Laugalandi.

Við sáum það í Bakkakotsmálinu.

Og við erum enn að sjá það í dag.

Bruninn á Stuðlum var ekki bara „atvik“. Hann var ekki aðeins viðvörun, heldur skýrt merki um alvarlega vanrækslu gagnvart ákveðnum hópi barna. Viðvörun um kerfi sem er að bresta. Um börn sem eru komin svo langt út á jaðarinn að þau brenna – bókstaflega og myndrænt – inni í úrræðum sem áttu að vernda þau.

Þetta er ekki saga fortíðar. Þetta er nútíð.

Við vitum að börn innan kerfisins verða fyrir ofbeldi. Við vitum að þau upplifa vanrækslu, einangrun og úrræðaleysi. Við vitum að börn með fjölþættan vanda og fíkniefnavanda fá ekki þá aðstoð sem þau þurfa – fyrr en allt er komið í óefni. Þá er gripið til neyðarúrræða, tímabundinna lausna og plástra sem endast rétt á meðan verið er að horfa.

En hver er kostnaðurinn?

Kostnaðurinn er líf barna.

Geðheilsa þeirra.

Traust þeirra til fullorðinna.

Framtíð þeirra.

Við erum ekki að bregðast „kerfinu“. Kerfið er að bregðast börnunum.

Og foreldrar standa oft hjálparlausir við hliðarlínuna.

Foreldrar barna með fjölþættan vanda berjast við kerfi sem segir þeim að bíða. Bíða eftir greiningu. Bíða eftir úrræði. Bíða eftir plássi. Bíða eftir því að barnið þeirra versni nóg til að fá hjálp.

Foreldrar langveikra og fatlaðra barna þekkja þetta líka. Endalaus barátta fyrir grunnþjónustu. Fyrir réttindum sem ættu að vera sjálfsögð. Fyrir því að vera trúað. Fyrir því að vera ekki stöðugt að sanna að barnið þeirra eigi rétt á aðstoð.

Og á meðan líða börnin fyrir.

Þetta er virðingarleysi.

Virðingarleysi gagnvart börnum sem treysta okkur.

Virðingarleysi gagnvart foreldrum sem berjast.

Virðingarleysi gagnvart lögum sem við sjálf höfum sett – lögum sem segja skýrt að vernda eigi börn og tryggja þeim viðeigandi þjónustu.

Við getum ekki lengur talað um þetta eins og þetta séu „flókin mál“.

Við vitum hvað þarf.

Við þurfum:

• raunveruleg úrræði fyrir börn með fjölþættan vanda og fíkn
• snemmtæka íhlutun sem grípur börn áður en þau brotna
• stuðning við fjölskyldur, ekki hindranir
• ábyrgð og eftirfylgni þegar kerfið bregst

Og umfram allt: við þurfum að hlusta.

Ekki bara þegar börn öskra. Heldur líka þegar þau þagna.

Við verðum að hætta að bíða eftir næsta máli. Næstu skýrslu. Næsta harmleik. Við höfum séð nóg.

Spurningin er ekki lengur hvort við vitum. Spurningin er hvort við ætlum að gera eitthvað.

Börn eiga ekki að þurfa að berjast fyrir því að fá vernd.

Það er okkar skylda að veita hana.

Ég óska eftir breytingum, lausnum og því að við sem þjóð sjáum sómakennd okkar í því að taka höndum saman til að breyta þessu. Þetta þarf ekki að vera svona og við getum breytt þessu með því að ákveða það saman.

Setjum börnin okkar í forgang og sýnum þeim að við berum þá virðingu fyrir þeim sem þau eiga skilið.

Fórnarkostnaðurinn er löngu orðinn of mikill og tími til breytinga löngu kominn.

Hættum að tala og förum að framkvæma.

Börnin okkar eiga það skilið.

Höfundur skipar 2.sæti á lista Miðflokks í Mosfellsbæ.