5. maí alþjóðadagur ljósmæðra Unnur Berglind Friðriksdóttir skrifar 5. maí 2026 07:51 Í ár er yfirskriftin: Heimurinn þarfnast milljón fleiri ljósmæðra. Þú eða einhver sem þú þekkir hefur þurft eða mun þurfa á ljósmóður að halda. Eins og staðan er í dag hafa því miður ekki allir aðgang að ljósmæðraþjónustu. Talið er að það skorti eina milljón ljósmæðra í heiminum. Að brúa þetta bil gæti komið í veg fyrir flest dauðsföll mæðra og nýbura, dregið úr óþarfa inngripum og tryggt að konur og kynsegin fólk fái örugga og einstaklingsmiðaða þjónustu. Traust er kjarni ljósmóðurstarfsins: traust sem byggist upp með samfelldri þjónustu, nánum tengslum og fagþekkingu. Á tveggja mínútna fresti deyr kona af fylgikvillum tengdum meðgöngu eða fæðingu. Á 17 sekúndna fresti deyr barn í móðurkviði og á hverju ári deyja 2,3 milljónir nýbura á fyrstu 28 dögum ævinnar. Mörg þessara dauðsfalla mætti koma í veg fyrir. Óþarfa keisaraskurðir eru að aukast á ógnvekjandi hraða án þess að skila betri heilsufarslegum árangri og í sumum tilvikum valda þeir bæði skammtíma- og langtíma fylgikvillum. Á sama tíma heldur ofbeldi gagnvart konum áfram á einum viðkvæmasta tíma lífs þeirra. Um allan heim hefur dregið úr réttindum einstaklinga til kynheilbrigðis. Konur fá ekki þá þjónustu sem þær þurfa og þeim gert erfitt að taka upplýstar ákvarðanir um eigin líkama og framtíð. En það er til lausn: fjölgum ljósmæðrum! Ljósmæður geta stutt við heilsu og þarfir kvenna og kynsegin fólks. Raunar geta ljósmæður veitt 90% af nauðsynlegri þjónustu á sviði kynheilbrigðis, mæðraverndar og heilsu nýbura. Fjölgun ljósmæðra getur dregið úr mæðra – og nýburadauða með því að veita sérhæfða, örugga þjónustu á meðgöngu og við fæðingu. Fjölgun ljósmæðra til að veita samfellda, persónulega og upplýsta þjónustu sem verndar heilsu kvenna. Fjölgun ljósmæðra getur komið í veg fyrir illa meðferð og vanrækslu í fæðingu með því að stuðla að virðingu og mannúð gagnvart konum, byggt á trausti og persónulegri umönnun. Fjölgun ljósmæðra getur eflt kynheilbrigði með því að tryggja aðgengi að getnaðarvörnum, öruggri þjónustu vegna þungunarrofs og upplýstu vali. Setjum þetta í tölur: Ein milljón ljósmæðra til viðbótar gæti komið í veg fyrir 67% mæðradauða, 64% nýburadauða og 65% andvana fæðinga og þannig bjargað 4,3 milljónum mannslífa fyrir árið 2035. Það er kominn tími til að heilsa kvenna verði sett í forgang. Við skorum á stjórnvöld og leiðtoga í alþjóðlegri heilbrigðisþjónustu að fjölga ljósmæðrum, styðja við þær og tryggja sjálfbærni ljósmæðrastéttarinnar um heim allan því að fjárfesting í ljósmæðrum er fjárfesting í heilsu kvenna. Til að gera þetta að veruleika hvetjum við stjórnvöld, sameiginlega, til að: Fjárfesta í ljósmæðrum og viðurkenna þær sem lykilstétt í heilbrigðisþjónustu og innleiða stefnu sem gerir ljósmæðrum kleift að starfa að fullu innan síns starfssviðs og veita fjölskyldum örugga og virðingarríka þjónustu. Tryggja ljósmæðrum menntun, færni og úrræði sem þær þurfa til að veita hágæða þjónustu í valdeflandi starfsumhverfi. Fjárfesta í leiðtogahlutverki ljósmæðra þannig að þær hafi áhrif á ákvarðanir er varða starf þeirra. Skrifaðu undir áskorunina og hjálpaðu okkur að safna einni milljón undirskrifta til að krefjast einnar milljónar ljósmæðra til viðbótar og þeirrar fjárfestingar sem þarf til að láta það verða að veruleika. Ljósmæður sameiginlega um heim allan stefna að því að safna einni milljón undirskrifta, einni fyrir hverja þá ljósmóður sem heimurinn þarfnast. Skrifa undir hér : https://millionmore.org/petition/ Höfundur er formaður Ljósmæðrafélags Íslands. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið En stelirðu miklu... Ögmundur Jónasson Skoðun Er ekki komið gott af því að mæta í sumarfrí eins og sími á 2% rafhlöðu? Ingunn Björk Vilhjálmsdóttir Skoðun Menntun fyrir mennsku Fanney Dóróthe Halldórsdóttir Skoðun Ekki má draga víðtækar ályktanir af veikum gögnum Helga Rósa Másdóttir,Steinunn Þórðadóttir Skoðun Halldór 11.07.2026 Halldór „Að deila og drottna“ - hugleiðingar miðaldra konu að kvöldlagi Ingibjörg Einarsdóttir Skoðun Minnir á kafla úr bók Franz Kafka Sigurður Páll Jónsson Skoðun Það er mér í hag að hinsegin fánar séu sýnilegir Daníel Ágúst Gautason Skoðun Krónuskatturinn á kynslóðirnar: mesti skattur Íslandssögunnar Baldur Pétursson Skoðun Kannski erum við að spyrja rangra spurninga Haukur Logi Jóhannsson Skoðun Skoðun Skoðun En stelirðu miklu... Ögmundur Jónasson skrifar Skoðun Menntun fyrir mennsku Fanney Dóróthe Halldórsdóttir skrifar Skoðun Ekki má draga víðtækar ályktanir af veikum gögnum Helga Rósa Másdóttir,Steinunn Þórðadóttir skrifar Skoðun Krónuskatturinn á kynslóðirnar: mesti skattur Íslandssögunnar Baldur Pétursson skrifar Skoðun Það er mér í hag að hinsegin fánar séu sýnilegir Daníel Ágúst Gautason skrifar Skoðun Minnir á kafla úr bók Franz Kafka Sigurður Páll Jónsson skrifar Skoðun Kannski erum við að spyrja rangra spurninga Haukur Logi Jóhannsson skrifar Skoðun „Að deila og drottna“ - hugleiðingar miðaldra konu að kvöldlagi Ingibjörg Einarsdóttir skrifar Skoðun Þegar maður gengur gegn eigin gildum Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Er ekki komið gott af því að mæta í sumarfrí eins og sími á 2% rafhlöðu? Ingunn Björk Vilhjálmsdóttir skrifar Skoðun Hvernig fyrirbyggjum við heimilisleysi eftir meðferð vegna vímuefnaröskunar? Erla Björg Sigurðardóttir skrifar Skoðun Dulinn kostnaður við kreditkortið þitt Dagur B. Eggertsson skrifar Skoðun Hljóðlát endalok íslensku vefumsjónarkerfanna Birgir Hrafn Birgisson skrifar Skoðun Það borgar sig að skoða kostina Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Hvað sér unga fólkið sem ég sé ekki? Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Hlutdrægni RÚV í ESB umræðunni Birgir Finnsson skrifar Skoðun Voru lífeyrisréttindi markvisst tekin af opinberum starfsmönnum og var engin leiðrétting launa? Gunnar Alexander Ólafsson,Sveinn Ólafsson skrifar Skoðun Evrópusambandið og fiskveiðar Finnur Torfi Magnússon. skrifar Skoðun Það er alltaf til byssa. Vertu blómið! Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun „Hagræðingar” í Reykjanesbæ Halldóra Fríða Þorvaldssdóttir,Guðný Birna Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Óttinn sem gerir fólk leiðitamt og þörfin að tilheyra Helga Þórólfsdóttir skrifar Skoðun Tennur og tryggingar Guðjón Sigurbjartsson skrifar Skoðun Iðumálið frá upphafi frá sjónarhóli Stóru-Laxárdeildar Esther Guðjónsdótti skrifar Skoðun Íslenska fánann á ekki að nota til skemmdarverka Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir skrifar Skoðun Stóra spurningin um íslenskt fiskeldi Björn Hembre,Daníel Jakobsson,Vidar Aspehaug skrifar Skoðun Bíddu! Erum við ekki að kjósa um það sama? Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Hver stjórnar ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Vantar okkur líka lesefni sem börn hafa áhuga á að velja sjálf? Birgir Hrafn Birgisson skrifar Skoðun Verum góð við hvort annað Eva Pandora Baldursdóttir skrifar Skoðun Ég hélt að ég vissi hvað fullveldi væri Hilmar Kristinsson skrifar Sjá meira
Í ár er yfirskriftin: Heimurinn þarfnast milljón fleiri ljósmæðra. Þú eða einhver sem þú þekkir hefur þurft eða mun þurfa á ljósmóður að halda. Eins og staðan er í dag hafa því miður ekki allir aðgang að ljósmæðraþjónustu. Talið er að það skorti eina milljón ljósmæðra í heiminum. Að brúa þetta bil gæti komið í veg fyrir flest dauðsföll mæðra og nýbura, dregið úr óþarfa inngripum og tryggt að konur og kynsegin fólk fái örugga og einstaklingsmiðaða þjónustu. Traust er kjarni ljósmóðurstarfsins: traust sem byggist upp með samfelldri þjónustu, nánum tengslum og fagþekkingu. Á tveggja mínútna fresti deyr kona af fylgikvillum tengdum meðgöngu eða fæðingu. Á 17 sekúndna fresti deyr barn í móðurkviði og á hverju ári deyja 2,3 milljónir nýbura á fyrstu 28 dögum ævinnar. Mörg þessara dauðsfalla mætti koma í veg fyrir. Óþarfa keisaraskurðir eru að aukast á ógnvekjandi hraða án þess að skila betri heilsufarslegum árangri og í sumum tilvikum valda þeir bæði skammtíma- og langtíma fylgikvillum. Á sama tíma heldur ofbeldi gagnvart konum áfram á einum viðkvæmasta tíma lífs þeirra. Um allan heim hefur dregið úr réttindum einstaklinga til kynheilbrigðis. Konur fá ekki þá þjónustu sem þær þurfa og þeim gert erfitt að taka upplýstar ákvarðanir um eigin líkama og framtíð. En það er til lausn: fjölgum ljósmæðrum! Ljósmæður geta stutt við heilsu og þarfir kvenna og kynsegin fólks. Raunar geta ljósmæður veitt 90% af nauðsynlegri þjónustu á sviði kynheilbrigðis, mæðraverndar og heilsu nýbura. Fjölgun ljósmæðra getur dregið úr mæðra – og nýburadauða með því að veita sérhæfða, örugga þjónustu á meðgöngu og við fæðingu. Fjölgun ljósmæðra til að veita samfellda, persónulega og upplýsta þjónustu sem verndar heilsu kvenna. Fjölgun ljósmæðra getur komið í veg fyrir illa meðferð og vanrækslu í fæðingu með því að stuðla að virðingu og mannúð gagnvart konum, byggt á trausti og persónulegri umönnun. Fjölgun ljósmæðra getur eflt kynheilbrigði með því að tryggja aðgengi að getnaðarvörnum, öruggri þjónustu vegna þungunarrofs og upplýstu vali. Setjum þetta í tölur: Ein milljón ljósmæðra til viðbótar gæti komið í veg fyrir 67% mæðradauða, 64% nýburadauða og 65% andvana fæðinga og þannig bjargað 4,3 milljónum mannslífa fyrir árið 2035. Það er kominn tími til að heilsa kvenna verði sett í forgang. Við skorum á stjórnvöld og leiðtoga í alþjóðlegri heilbrigðisþjónustu að fjölga ljósmæðrum, styðja við þær og tryggja sjálfbærni ljósmæðrastéttarinnar um heim allan því að fjárfesting í ljósmæðrum er fjárfesting í heilsu kvenna. Til að gera þetta að veruleika hvetjum við stjórnvöld, sameiginlega, til að: Fjárfesta í ljósmæðrum og viðurkenna þær sem lykilstétt í heilbrigðisþjónustu og innleiða stefnu sem gerir ljósmæðrum kleift að starfa að fullu innan síns starfssviðs og veita fjölskyldum örugga og virðingarríka þjónustu. Tryggja ljósmæðrum menntun, færni og úrræði sem þær þurfa til að veita hágæða þjónustu í valdeflandi starfsumhverfi. Fjárfesta í leiðtogahlutverki ljósmæðra þannig að þær hafi áhrif á ákvarðanir er varða starf þeirra. Skrifaðu undir áskorunina og hjálpaðu okkur að safna einni milljón undirskrifta til að krefjast einnar milljónar ljósmæðra til viðbótar og þeirrar fjárfestingar sem þarf til að láta það verða að veruleika. Ljósmæður sameiginlega um heim allan stefna að því að safna einni milljón undirskrifta, einni fyrir hverja þá ljósmóður sem heimurinn þarfnast. Skrifa undir hér : https://millionmore.org/petition/ Höfundur er formaður Ljósmæðrafélags Íslands.
Er ekki komið gott af því að mæta í sumarfrí eins og sími á 2% rafhlöðu? Ingunn Björk Vilhjálmsdóttir Skoðun
Skoðun Ekki má draga víðtækar ályktanir af veikum gögnum Helga Rósa Másdóttir,Steinunn Þórðadóttir skrifar
Skoðun „Að deila og drottna“ - hugleiðingar miðaldra konu að kvöldlagi Ingibjörg Einarsdóttir skrifar
Skoðun Er ekki komið gott af því að mæta í sumarfrí eins og sími á 2% rafhlöðu? Ingunn Björk Vilhjálmsdóttir skrifar
Skoðun Hvernig fyrirbyggjum við heimilisleysi eftir meðferð vegna vímuefnaröskunar? Erla Björg Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Voru lífeyrisréttindi markvisst tekin af opinberum starfsmönnum og var engin leiðrétting launa? Gunnar Alexander Ólafsson,Sveinn Ólafsson skrifar
Skoðun „Hagræðingar” í Reykjanesbæ Halldóra Fríða Þorvaldssdóttir,Guðný Birna Guðmundsdóttir skrifar
Skoðun Íslenska fánann á ekki að nota til skemmdarverka Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir skrifar
Skoðun Vantar okkur líka lesefni sem börn hafa áhuga á að velja sjálf? Birgir Hrafn Birgisson skrifar
Er ekki komið gott af því að mæta í sumarfrí eins og sími á 2% rafhlöðu? Ingunn Björk Vilhjálmsdóttir Skoðun