Sögur af sterkum mömmum: „Þetta eru konur sem á­kveða að breyta eigin lífi“

Í ljós kemur þó að rökin mæla með því. Enda um takmarkað fjármagn að ræða og spurning um hvernig þetta fjármagn nýtist best.

„Rannsóknir hafa sýnt um allan heim að menntun móður er líklegri en annað til að breyta framtíð hennar og barna hennar. Að styrkja einstæðar mæður til náms er því leið til að hafa jákvæð áhrif á næstu kynslóð líka,“ segir Guðríður og bætir við:

„Það er svo ótrúlega margt jákvætt sem gerist þegar einstæð móðir í erfiðum aðstæðum fær tækifæri til að mennta sig. 

Sjálfstraustið þeirra eykst, starfstækifærum fjölgar, þær verða sterkar fyrirmyndir barna sinna, eiga auðveldara með að aðstoða þau við sitt nám og svo framvegis.“

Menntunarsjóður Mæðrastyrksnefndar hefur veitt um 700 námsstyrki til 65 kvenna.

„Því margar konur sem við styrkjum fá fleiri en einn styrk,“ segir Guðríður og útskýrir hvernig sjóðurinn styrkir sumar konur til náms í nokkur ár.

Helsta fjáröflunarleið sjóðsins er árleg kertasala sem nú stendur yfir og lýkur á sunnudag. Í hverju kerti leynast skilaboð neðst frá sérlegum verndara átaksins, sem að þessu sinni er Ragnhildur Gísladóttir tónlistarkona.

Í dag og næstu daga fjallar Áskorun um málin frá ýmsum hliðum.

Áhrif mæðra gífurleg

Menntunarsjóður hefur starfað í rúman áratug en hann var stofnaður á sínum tíma fyrir tilstilli Mæðrastyrksnefndar.

„Mæðrastyrksnefnd styrkir bæði konur og karla en upphaflega var nefndin sett á fót til að styðja við bakið á konum sem misstu eiginmenn sína þegar Jón forseti fórst,“ segir Guðríður og vísar þar til þess þegar skipið Jón forseti strandaði út af Stafnesi árið 1928.

Veður var vont og um borð voru 25 menn; fyrirvinnur fjölskyldna.

Fimmtán skipverjar fórust og tíu skipverjar komust af.

Veður var vont og um borð voru tuttugu menn, fyrirvinnur fjölskyldna.

Fimmtán þeirra fórust, þar á meðal skipstjórinn.

Slysið hafði djúp áhrif á samfélagið. Ekki síst vegna þess hversu margar konur urðu ekkjur með börn.

Mæðrastyrksnefnd varð til, safnaði fé og studdi fjölskyldur þeirra sem fórust. Þessar sömu áherslur eru, má segja, þau viðmið sem Menntunarsjóður vinnur enn með. Því enn er staðan sú að einstæðar mæður með börn eru mun fleiri en karlmenn í sömu stöðu.

Margsannað er með rannsóknum hversu mikil og góð áhrif menntun mæðra getur haft.

Sem dæmi má nefna rannsókn sem birt var í Social Science & Medicine 2018 þar sem marktæk tengsl við heilsu barna. Menntun feðra hafði hins vegar engin tölfræðilega marktæk tengsl við heilsu barna þegar búið var að gæta að öðrum þáttum.

Þá hafa tölur Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sýnt að menntun kvenna hefur meiri áhrif á laun þeirra í samanburði við menntun karla en að meðaltali hækka laun 11,7% á hverju skólaári kvenna, til samanburðar við 9,6% hjá körlum.

„Menntun mæðra getur haft þau áhrif að þær fá betur launuð störf og jafnvel störf á betri vinnutíma,“ nefnir Guðríður líka sem dæmi.

Börnin sjá móður sína sitja yfir námsbókum, sjá hana standa frammi fyrir áskorunum og sigrast á þeim. 

Þau læra af henni að menntun skiptir máli, að það er hægt að breyta um stefnu, að draumar eru ekki bara fyrir aðra. 

Hún er ekki einungis að veita þeim betri efnislegar aðstæður – hún er að gefa þeim fyrirmynd. Og sú fyrirmynd berst áfram – til barnabarna, til vina, jafnvel lengra út í samfélagið.“

Sögur um sterkar mömmur og ömmur

Menntunarsjóður Mæðrastyrksnefndar veitir menntunarstyrki til tekjulágra kvenna, oft einstæðra mæðra, hvaðanæva af landinu. Styrkir eru veittir til fagnáms, starfsréttindanáms, framhaldsskólanáms og háskólanáms.

Árlega kertasalan skiptir sköpum en eins sá stuðningur og styrkir sem Guðríður segir einstaklinga, félagasamtök og fyrirtæki veita, hvort sem það er í formi peningagjafa eða vinnuframlags, og dæmi um fyrirtæki sem gerir bæði er Sahara.

„Þau hafa stutt mjög vel við bakið á okkur í mörg ár bæði með því að ljá okkur sérfræðiþekkingu sína og um síðustu áramót gáfu þau okkur ávísun upp á 2 milljónir króna og buðu 2 styrkþegum sæti í Sahara academy til að sækja nám á þeirra vegum í stafrænni markaðssetningu, sem nýtist til dæmis vel þeim sem þurfa að koma sjálfum sér á framfæri,“ segir Guðríður.

„Svo var það lengi vel svo að við vorum að fá gamlar notaðar tölvur í fyrirtækjum en því fylgdi ákveðið flækjustig en nú hefur ELKO verið í samstarfi við okkur í nokkur ár og saman fundum við leið til að gera þetta betur,“ segir Guðríður og bætir við:

Það hefur líka verið áhugavert að kynnast öllum þessum félagasamtökum, mest kvenfélögum, sem hafa boðið okkur á sinn fund til að kynna þeim starfsemi sjóðsins og styrkt okkur um leið. 

Ég vissi ekki að það væri til svona mikið af öflugum kvenfélögum, mæli með því að konur gangi til liðs við slík félög.“

Að standa að fjáröflun góðs málefnis er þó eitthvað sem flestir vita að tekur á; ekki aðeins í orku, tíma og umfangi heldur einnig í seiglu. Öll sem standa að Menntunarsjóðnum vinna að málefninu í sjálfboðavinnu. Ekki síst formaðurinn sjálfur, Guðríður, sem sjálf er einn eigenda Attentus og hefur auðvitað í nægu að snúast.

„Jú, jú. Ég viðurkenni að eftir að hafa staðið í fjáröflun í 14 ár hef ég alveg að hafa oft hugsað með mér: Þetta er síðasta árið sem ég geri þetta,“ segir Guðríður og hlær.

„Ég er til dæmis engin markaðsmanneskja en fyrir til dæmis kertasöluna er ég að fá fólk til að gefa vinnu sína, til dæmis við að búa til markaðsefni og gera markaðsplön og allt árið um kring er ég og aðrar í stjórninni að tala við félagasamtök og fyrirtæki um styrki og svo framvegis. Við höfum lagt áherslu á að öll vinna fari fram í sjálfboðastarfi svo allur peningur sem við söfnum skili sér beint í námsstyrki.“

Á endanum sé það uppskeran sjálf sem einfaldlega geri alla vinnu þess virði.

„Því þegar ég hitti styrkþegana okkar, heyri sögurnar þeirra og upplifi hversu mikið sjálfstraust þeirra vex með því tækifæri að fá að mennta sig, finnur maður svo vel hversu mikils virði þetta er í raun allt saman og þá sannfærist ég um að þessum tíma sé vel varið.“

Guðríður segir seigluna sem styrkþegarnir búa yfir oft meiri en hægt er að gera sér grein fyrir. Og þó. Því ef það er eitthvað sem samfélagið á mjög mikið til af eru sögur af einstaklega sterkum konum, einstæðum mæðrum.

Sem fólk segir frá áratugum saman.

Sögur um mömmur.

Sögur um ömmur.

Sögur sem við öll höfum heyrt af.

Þetta eru konur sem ákveða að breyta eigin lífi til batnaðar. Sýna með seiglu sinni og styrk að þær vilja ekki vera fastar í aðstæðum heldur vinna að því að bæta fjárhagslega stöðu sína, auka atvinnumöguleika, sjálfstraust sitt og opna dyr sem voru áður lokaðar.“