Mann­réttindi á okkar dögum

Þrátt fyrir að miklar framfarir hafi orðið í mannréttindamálum á Íslandi á síðustu áratugum má enn sjá merki um að sú framtíðarsýn um jafnrétti og virðingu fyrir öllum hafi ekki að fullu ræst. Í opinberri umræðu, þar á meðal á Alþingi, birtast reglulega deilur sem snerta grunnþætti mannréttinda, svo sem jafnrétti, menntun og stöðu minnihlutahópa.

Í umræðum um jafnréttismál hefur til dæmis komið fram gagnrýni á aukna áherslu á jafnréttisfræðslu í skólum, þar sem hún er sögð fela í sér eins konar „innrætingu“. Slík sjónarmið endurspegla togstreitu milli þeirra sem líta á fræðslu sem nauðsynlegt tæki til að stuðla að jöfnum réttindum og annarra sem óttast of mikla stýringu eða einsleitni í hugsun. Á sama tíma hafa aðrir lagt áherslu á að einmitt slík fræðsla sé lykilatriði til að draga úr fordómum og skapa samfélag þar sem fjölbreytileiki er viðurkenndur.

Í þessu samhengi hefur Samfylkingin lagt áherslu á aukið félagslegt réttlæti og vernd mannréttinda. Stefnur á borð við eflingu velferðarkerfisins, aukna áherslu á jafnrétti í menntun og atvinnulífi, sem og stuðning við réttindi hinsegin fólks og innflytjenda, hafa verið settar fram sem leið til að tryggja að mannréttindi séu ekki aðeins í orði heldur einnig á borði og raunveruleg í daglegu lífi fólks.

Þessi andstæða milli gagnrýni og framfara sýnir að mannréttindi eru ekki endanlegt ástand heldur stöðugt ferli. Annars vegar eru til staðar hugmyndir og aðgerðir sem miða að því að styrkja réttindi og jafna stöðu fólks, en hins vegar gagnrýni og efasemdir um hvernig best sé að ná þeim markmiðum. Þetta undirstrikar að jafnrétti og réttlæti krefjast stöðugrar umræðu, pólitískrar stefnumótunar og virkrar þátttöku samfélagsins alls.

Tökum mannréttindum ekki sem gefnum og höldum merki þeirra á lofti.

Höfundur skipar þriðja sætið á lista Samfylkingarinnar á Akureyri.