Höfum staðreyndir á hreinu áður en við kjósum Geir Finnsson skrifar 15. maí 2026 17:53 Í þessari kosningabaráttu hafa skipulags- og samgöngumál verið áberandi í umræðunni. Það kemur mér lítið á óvart því ákvörðun sem er tekin í dag tekur langan tíma í framkvæmd og hefur síðan áhrif á samfélagið til næstu áratuga. Að því sögðu hefur ýmislegt verið fullyrt um þessi mál sem mér þykir vert að fara sérstaklega yfir og hafa í huga þegar við göngum til kosninga á morgun: ● Reykjavík og höfuðborgarsvæðið er ansi dreifbýlt svæði nú þegar, í raun mun dreifbýlla en sambærileg svæði í nágrannaríkjum okkar. Almennt búa milljónir manns í borgum sem eru svipaðar að flatarmáli og Reykjavík. Allt tal um einhvers konar „ofurþéttingu“ á sér því ekki stoð í veruleikanum. ● Til að geta staðið undir nærþjónustu þá þarf ákveðið mikið af fólki að búa á ákveðnum radíusi. Með því að þétta byggð byggjum við hverfi þar sem við þurfum ekki að ganga lengur en í korter til að sækja alla helstu þjónustu, auk þess að búa í grennd við hágæða almenningssamgöngur sem koma okkur hratt og örugglega á milli staða. ● Við þéttum líka byggð til þess að almenningssamgöngur og aðrir virkir samgöngumátar virki almennilega en það hefur verið umkvörtunarefni margra í langan tíma. Þannig verðum við ekki öll föst í umferð á háannatímum við að komast til og frá vinnu og skóla, skutla og sækja börnum þvers og kruss, sækja nauðsynlega þjónustu, komast á fótboltaleikinn og svo framvegis. ● Ef við gerum ráð fyrir einu til jafnvel tveimur bílastæðum fyrir hvert einasta heimili á höfuðborgarsvæðinu þá verður lífið hér ekkert skárra en í menguðustu bílaborgum heimsins, þar sem nánast enga þjónustu er hægt að sækja án þess að sitja fastur í umferð klukkutímum saman. ● Um leið og við brjótum nýtt land og dreifum byggð enn frekar þá vinnum við GEGN jákvæðum áhrifum þéttingar byggðar. Þegar flokkar tala um að vilja gera bæði (þ.e.a.s að þétta byggð og að dreifa henni samtímis) þá er einfaldlega ekkert gagn í þeirri stefnu. ● Fá verkefni hafa verið jafn vel undirbúin og Borgarlínan, sem er veigamikill þáttur í samgöngusáttmála höfuðborgarsvæðisins. Verkefnið var sett á laggirnar í kjölfar þess að fremstu umferðar- og skipulagssérfræðingar voru fengnir til þess að ákvarða hvers konar samgönguframkvæmdir væru æskilegastar fyrir höfuðborgarsvæðið. Einhverjir flokkar vilja „endurskoða“ Borgarlínuna, þrátt fyrir að búið sé að gera það nú þegar, með tilheyrandi töfum. Framkvæmdir eru þegar byrjaðar og því leiðir allt tal um endurskoðun til þess að við þurfum að bíða enn lengur eftir nauðsynlegum úrbótum í samgöngum. Það mun kosta sitt. ● Það er skiljanlegt að fólk kvarti yfir skorti á grænum svæðum og útsýni í þéttri byggð. Aftur á móti vil ég benda á að flestir nýir þéttingarreitir eru í grennd við græn og falleg útivistarsvæði, auk þess sem þar má víða finna stóra inngarða með leiksvæðum fyrir börn. Gleymum því síðan ekki að verið er að byggja marga af þessum reitum á bensínstöðvarlóðum. ● Þétting byggðar er að sjálfsögðu ekki gallalaust fyrirkomulag og nefni ég sérstaklega birtuskilyrði. Það má hins vegar bæta töluvert með góðri hönnun og skipulagi og vænti ég þess að nýir kjörnir fulltrúar geri kröfur um nákvæmlega það að kosningum loknum. Annars óska ég ykkur öllum gleðilegra kosninga og góðrar helgar. Höfundur er kennari og fyrrverandi varaborgarfulltrúi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Geir Finnsson Skoðun: Sveitarstjórnarkosningar 2026 Mest lesið Tröllin eru að koma Björg Eva Erlendsdóttir Skoðun Eiginleikar góðs leiðtoga Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir Skoðun Kæru landar – af hverju eigum við að segja nei í ágúst? Þorvaldur Ingi Jónsson Skoðun Lágt atvinnuleysi? Lítum á tölurnar Halldór Jörgen Olesen Skoðun Hvað á að gera við afa? Stefanía Fanney Björgvinsdóttir Skoðun Gjafakvótakerfið sem ráðherra Viðreisnar vill ekki kannast við Jón Kaldal Skoðun Verðbólga eða atvinnuleysi, hvort viltu frekar? Elliði Vignisson Skoðun Fulltrúar ESB á RÚV Jón Bjarnason Skoðun Af hverju vill ríkisstjórnin neyða bændur til að taka á móti norskum froskköfurum? Arndís Kristjánsdóttir Skoðun Þegar allt virðist vera í lagi í vinnunni Ragnhildur Bjarkadóttir Skoðun Skoðun Skoðun Ísland vísar veginn í beinni nýtingu jarðhita Nótt Thorberg skrifar Skoðun Gjafakvótakerfið sem ráðherra Viðreisnar vill ekki kannast við Jón Kaldal skrifar Skoðun Hvað á að gera við afa? Stefanía Fanney Björgvinsdóttir skrifar Skoðun Vandræðagangur ráðuneytis við kerfisbreytingar setur þingnefnd í vanda Leifur Þorkelsson skrifar Skoðun Hugleiðingar um heimili fyrir færniskert fólk á ýmsum aldri Sigrún Huld Þorgrímsdóttir skrifar Skoðun Verðbólga eða atvinnuleysi, hvort viltu frekar? Elliði Vignisson skrifar Skoðun Um brottfararstöð og vistun barna Grímur Grímsson,Víðir Reynisson,Sandra Sigurðardóttir,Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir,Guðmundur Ari Sigurjónsson skrifar Skoðun Kæru landar – af hverju eigum við að segja nei í ágúst? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Stöðugleiki eða sveigjanleiki Sigurjón Njarðarson skrifar Skoðun Lágt atvinnuleysi? Lítum á tölurnar Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Nýtt kvótakerfi í sjókvíaeldi — á kostnað landeigenda og veiðiréttarhafa Jóhann Helgi Stefánsson skrifar Skoðun Heilbrigðiseftirlit á heima í nærumhverfinu Kolbrún Georgsdóttir skrifar Skoðun Hvers vegna styðja Íslendingar dánaraðstoð og hvað veldur andstöðu? Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Ábyrgð í útlendingamálum – breytingar og árangur Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Tröllin eru að koma Björg Eva Erlendsdóttir skrifar Skoðun Ofbeldisstofnanir ríkisins ráðast á Ljósmyndara Kristján Logason skrifar Skoðun Kerfisgreining á íslensku fullveldi: Hvar liggja hagsmunir almennings í skugga íslenska nýlénsskipulagsins? Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Fulltrúar ESB á RÚV Jón Bjarnason skrifar Skoðun Óalandi og óferjandi Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Uppbygging nýrra hverfa skapar störf fyrir allt að 250 starfsgreinar Kristján Daníel Sigurbergsson skrifar Skoðun Manngerð mengun í Varmá kallar á aukið eftirlit með jarðborunum fremur en að dregið sé úr því Davíð A Stefánsson skrifar Skoðun Brjóstsviði á sumrin – þegar meltingin fer í sumarfrí Elísabet Reynisdóttir skrifar Skoðun Eiginleikar góðs leiðtoga Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Var samninganefndin að vinna eftir umboði Alþingis? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Hræsni siðferðisriddara Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun „Við erum svo eitruð að við gætum ekki flokkast sem matvara“ Anna María Björnsdóttir skrifar Skoðun Er drónaskapur dónaskapur? Björn Steinbekk skrifar Skoðun Greining Kolbrúnar Bergþórsdóttur á geðástandi andstæðinga ESB Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Þegar allt virðist vera í lagi í vinnunni Ragnhildur Bjarkadóttir skrifar Skoðun Um mögulega 20 km styttingu Hringvegar á Norðurlandi vestra Jónas B. Guðmundsson skrifar Sjá meira
Í þessari kosningabaráttu hafa skipulags- og samgöngumál verið áberandi í umræðunni. Það kemur mér lítið á óvart því ákvörðun sem er tekin í dag tekur langan tíma í framkvæmd og hefur síðan áhrif á samfélagið til næstu áratuga. Að því sögðu hefur ýmislegt verið fullyrt um þessi mál sem mér þykir vert að fara sérstaklega yfir og hafa í huga þegar við göngum til kosninga á morgun: ● Reykjavík og höfuðborgarsvæðið er ansi dreifbýlt svæði nú þegar, í raun mun dreifbýlla en sambærileg svæði í nágrannaríkjum okkar. Almennt búa milljónir manns í borgum sem eru svipaðar að flatarmáli og Reykjavík. Allt tal um einhvers konar „ofurþéttingu“ á sér því ekki stoð í veruleikanum. ● Til að geta staðið undir nærþjónustu þá þarf ákveðið mikið af fólki að búa á ákveðnum radíusi. Með því að þétta byggð byggjum við hverfi þar sem við þurfum ekki að ganga lengur en í korter til að sækja alla helstu þjónustu, auk þess að búa í grennd við hágæða almenningssamgöngur sem koma okkur hratt og örugglega á milli staða. ● Við þéttum líka byggð til þess að almenningssamgöngur og aðrir virkir samgöngumátar virki almennilega en það hefur verið umkvörtunarefni margra í langan tíma. Þannig verðum við ekki öll föst í umferð á háannatímum við að komast til og frá vinnu og skóla, skutla og sækja börnum þvers og kruss, sækja nauðsynlega þjónustu, komast á fótboltaleikinn og svo framvegis. ● Ef við gerum ráð fyrir einu til jafnvel tveimur bílastæðum fyrir hvert einasta heimili á höfuðborgarsvæðinu þá verður lífið hér ekkert skárra en í menguðustu bílaborgum heimsins, þar sem nánast enga þjónustu er hægt að sækja án þess að sitja fastur í umferð klukkutímum saman. ● Um leið og við brjótum nýtt land og dreifum byggð enn frekar þá vinnum við GEGN jákvæðum áhrifum þéttingar byggðar. Þegar flokkar tala um að vilja gera bæði (þ.e.a.s að þétta byggð og að dreifa henni samtímis) þá er einfaldlega ekkert gagn í þeirri stefnu. ● Fá verkefni hafa verið jafn vel undirbúin og Borgarlínan, sem er veigamikill þáttur í samgöngusáttmála höfuðborgarsvæðisins. Verkefnið var sett á laggirnar í kjölfar þess að fremstu umferðar- og skipulagssérfræðingar voru fengnir til þess að ákvarða hvers konar samgönguframkvæmdir væru æskilegastar fyrir höfuðborgarsvæðið. Einhverjir flokkar vilja „endurskoða“ Borgarlínuna, þrátt fyrir að búið sé að gera það nú þegar, með tilheyrandi töfum. Framkvæmdir eru þegar byrjaðar og því leiðir allt tal um endurskoðun til þess að við þurfum að bíða enn lengur eftir nauðsynlegum úrbótum í samgöngum. Það mun kosta sitt. ● Það er skiljanlegt að fólk kvarti yfir skorti á grænum svæðum og útsýni í þéttri byggð. Aftur á móti vil ég benda á að flestir nýir þéttingarreitir eru í grennd við græn og falleg útivistarsvæði, auk þess sem þar má víða finna stóra inngarða með leiksvæðum fyrir börn. Gleymum því síðan ekki að verið er að byggja marga af þessum reitum á bensínstöðvarlóðum. ● Þétting byggðar er að sjálfsögðu ekki gallalaust fyrirkomulag og nefni ég sérstaklega birtuskilyrði. Það má hins vegar bæta töluvert með góðri hönnun og skipulagi og vænti ég þess að nýir kjörnir fulltrúar geri kröfur um nákvæmlega það að kosningum loknum. Annars óska ég ykkur öllum gleðilegra kosninga og góðrar helgar. Höfundur er kennari og fyrrverandi varaborgarfulltrúi.
Af hverju vill ríkisstjórnin neyða bændur til að taka á móti norskum froskköfurum? Arndís Kristjánsdóttir Skoðun
Skoðun Vandræðagangur ráðuneytis við kerfisbreytingar setur þingnefnd í vanda Leifur Þorkelsson skrifar
Skoðun Hugleiðingar um heimili fyrir færniskert fólk á ýmsum aldri Sigrún Huld Þorgrímsdóttir skrifar
Skoðun Um brottfararstöð og vistun barna Grímur Grímsson,Víðir Reynisson,Sandra Sigurðardóttir,Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir,Guðmundur Ari Sigurjónsson skrifar
Skoðun Nýtt kvótakerfi í sjókvíaeldi — á kostnað landeigenda og veiðiréttarhafa Jóhann Helgi Stefánsson skrifar
Skoðun Kerfisgreining á íslensku fullveldi: Hvar liggja hagsmunir almennings í skugga íslenska nýlénsskipulagsins? Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Uppbygging nýrra hverfa skapar störf fyrir allt að 250 starfsgreinar Kristján Daníel Sigurbergsson skrifar
Skoðun Manngerð mengun í Varmá kallar á aukið eftirlit með jarðborunum fremur en að dregið sé úr því Davíð A Stefánsson skrifar
Af hverju vill ríkisstjórnin neyða bændur til að taka á móti norskum froskköfurum? Arndís Kristjánsdóttir Skoðun