Segir þörf á fræðslu um kyrkingartak í grunnskólum Smári Jökull Jónsson skrifar 22. júní 2026 12:05 Ástþóra Kristinsdóttir er sérfræðingur í ofbeldismálum hjá Þróunarmiðstöð heilsugæslunnar. Vísir/Heilsugæslan/Vilhelm Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir þörf á fræðslu um kyrkingartak í grunnskólum landsins en boðað hefur verið til samfélagmiðlaátaks um kyrkingartak. Margir unglingar telji það hluta af eðlilegu kynlífi. Samtök og stofnanir sem vinna með brotaþolum ofbeldis hafa blásið til samfélagsmiðlaátaks til að vekja athygli á hættum kyrkingartaks, bæði sem hluta af öðru ofbeldi en einnig kynlífi. Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir nýjar rannsóknir sýna að hættan sé meiri en áður var talið, hver einasta sekúnda sem trufli blóðflæði til heila skipti máli. „Margir krakkar sem eru spurðir til dæmis hvort að þeir hefðu prófað þetta, og já þau höfðu prófað þetta og töldu að þetta ætti að vera eitthvað sem allir ættu að prófa,“ segir Ástþóra Kristinsdóttir hjá Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki“ Markmiðið með samfélagsmiðlaátakinu sé að koma af stað umræðu um að kyrkingartak sé ekki hluti af eðlilegu kynlífi. „Þetta er klámvæðingin höldum við. Krakkarnir okkar eru á horfa á alls konar myndbönd og hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki. Þau þurfa bara að fá betri fræðslu og þetta er partur af því.“ „Við viljum að þau fái fræðslu um þetta þannig að þau geti tekið sjálfstæða ákvörðun,“ segir Ástþóra í viðtali sem birtist í hádegisfréttum Bylgjunnar. Dæmi um að liðið hafi yfir unglingsstúlkur Verið er að útbúa fræsluefni fyrir skólana sem skólahjúkrunarfræðingar geta nýtt sem hluta af námsefni í kynfræðslu. Og er þörf á þeirri fræslu alveg niður í grunnskóla? „Það er alveg þörf á því að byrja bara strax þegar krakkarnir okkar eru að byrja að stunda kynlíf og prófa sig áfram. Þá þurfum við að koma skýrt áfram hvað er eðlilegt og hvað ekki.“ Ástþóra segir kyrkingartak oftast vera kynbundið, strákar séu að taka stúlkur kyrkingartaki. „Við höfum heyrt alls konar sögur af því þar sem unglingar hafa prófað þetta af því að þeir töldu að það ætti að prófa þetta og þá jafnvel liðið yfir stúlkuna og drengurinn orðið dauðhræddur og svo framvegis. Það eru mjög stutt mörk þarna á milli sem við þurfum að koma til skila.“ Kynbundið ofbeldi Lögreglumál Heilbrigðismál Börn og uppeldi Grunnskólar Ofbeldi gegn börnum Kynferðisofbeldi Mest lesið Fimm mínútna viðbót við aðgerð geti dregið úr áhættu á krabbameini Innlent Fannst eftir rúma tveggja sólarhringa leit: „Hún er eitthvað óvenjuleg þessi hryssa“ Innlent Úrskurður Hæstaréttar bakslag fyrir Trump Erlent Mun Tækniskólinn rísa í Úlfarsárdal? Innlent Eldur í Elliðaárdal Innlent Hafna viðræðum til hægri Erlent Rússneskur auðjöfur borgaði fyrir draumabrúðkaup Trumps Erlent Snúist um dómgreind frekar en gervigreind Innlent Grafalvarlegt að banna heila atvinnugrein Innlent Útlendingum fækkað það sem af er ári Innlent Fleiri fréttir Útlendingum fækkað það sem af er ári Fimm mínútna viðbót við aðgerð geti dregið úr áhættu á krabbameini Mun Tækniskólinn rísa í Úlfarsárdal? Snúist um dómgreind frekar en gervigreind Fannst eftir rúma tveggja sólarhringa leit: „Hún er eitthvað óvenjuleg þessi hryssa“ Þyrlurnar sinntu útkalli úti á ballarhafi annan daginn í röð Eldur í Elliðaárdal Dómur um ólögmæt bílastæðagjöld gæti verið fordæmisgefandi Samkomulag Tækniskólans og Hafnarfjarðar út um þúfur Unnið að uppfærslu umferðarljósa Mannauðsstjórinn skipaður forstjóri Heilbrigðisstofnunar Austurlands Grafalvarlegt að banna heila atvinnugrein Höfnuðu kraðaki raka um meint ólögmæti atkvæðagreiðslunnar Vill stórminnka Rúv og hafnar tengingu Gísla við fjarhægri Dýraverndunarsinni handtekinn í tengslum við minka- og svínabúsmálið Greip um eistu lögreglumanns „Takmörkuð sólmyrkvaáhrif“ Íþróttafélög fá að beina frekari upplýsingum að börnum Tíu þúsund börn búi á heimilum undir lágtekjumörkum Kominn á Vernd tveimur árum eftir morðið vegna túlkunaratriðis „Það þarf að hreinsa aðeins loftið“ Hóta tollum vegna hvalveiða og hægri stjórn virðist fallin Banamaður Bryndísar Klöru kominn á Vernd Lýsa vonbrigðum með framgöngu Icelandair í miðri atkvæðagreiðslu Tveir hópferðabílar skullu saman á Suðurlandsbraut Frakkar og Litáar endurskoða Ríkisendurskoðun Lifði af bílslys en missti besta vin sinn Tollum hótað vegna hvalveiða sem verða bannaðar Útkall vegna hópslagsmála í bílakjallara „Ég átta mig á því að smekkleysið hefur sigrað“ Sjá meira
Samtök og stofnanir sem vinna með brotaþolum ofbeldis hafa blásið til samfélagsmiðlaátaks til að vekja athygli á hættum kyrkingartaks, bæði sem hluta af öðru ofbeldi en einnig kynlífi. Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir nýjar rannsóknir sýna að hættan sé meiri en áður var talið, hver einasta sekúnda sem trufli blóðflæði til heila skipti máli. „Margir krakkar sem eru spurðir til dæmis hvort að þeir hefðu prófað þetta, og já þau höfðu prófað þetta og töldu að þetta ætti að vera eitthvað sem allir ættu að prófa,“ segir Ástþóra Kristinsdóttir hjá Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki“ Markmiðið með samfélagsmiðlaátakinu sé að koma af stað umræðu um að kyrkingartak sé ekki hluti af eðlilegu kynlífi. „Þetta er klámvæðingin höldum við. Krakkarnir okkar eru á horfa á alls konar myndbönd og hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki. Þau þurfa bara að fá betri fræðslu og þetta er partur af því.“ „Við viljum að þau fái fræðslu um þetta þannig að þau geti tekið sjálfstæða ákvörðun,“ segir Ástþóra í viðtali sem birtist í hádegisfréttum Bylgjunnar. Dæmi um að liðið hafi yfir unglingsstúlkur Verið er að útbúa fræsluefni fyrir skólana sem skólahjúkrunarfræðingar geta nýtt sem hluta af námsefni í kynfræðslu. Og er þörf á þeirri fræslu alveg niður í grunnskóla? „Það er alveg þörf á því að byrja bara strax þegar krakkarnir okkar eru að byrja að stunda kynlíf og prófa sig áfram. Þá þurfum við að koma skýrt áfram hvað er eðlilegt og hvað ekki.“ Ástþóra segir kyrkingartak oftast vera kynbundið, strákar séu að taka stúlkur kyrkingartaki. „Við höfum heyrt alls konar sögur af því þar sem unglingar hafa prófað þetta af því að þeir töldu að það ætti að prófa þetta og þá jafnvel liðið yfir stúlkuna og drengurinn orðið dauðhræddur og svo framvegis. Það eru mjög stutt mörk þarna á milli sem við þurfum að koma til skila.“
Kynbundið ofbeldi Lögreglumál Heilbrigðismál Börn og uppeldi Grunnskólar Ofbeldi gegn börnum Kynferðisofbeldi Mest lesið Fimm mínútna viðbót við aðgerð geti dregið úr áhættu á krabbameini Innlent Fannst eftir rúma tveggja sólarhringa leit: „Hún er eitthvað óvenjuleg þessi hryssa“ Innlent Úrskurður Hæstaréttar bakslag fyrir Trump Erlent Mun Tækniskólinn rísa í Úlfarsárdal? Innlent Eldur í Elliðaárdal Innlent Hafna viðræðum til hægri Erlent Rússneskur auðjöfur borgaði fyrir draumabrúðkaup Trumps Erlent Snúist um dómgreind frekar en gervigreind Innlent Grafalvarlegt að banna heila atvinnugrein Innlent Útlendingum fækkað það sem af er ári Innlent Fleiri fréttir Útlendingum fækkað það sem af er ári Fimm mínútna viðbót við aðgerð geti dregið úr áhættu á krabbameini Mun Tækniskólinn rísa í Úlfarsárdal? Snúist um dómgreind frekar en gervigreind Fannst eftir rúma tveggja sólarhringa leit: „Hún er eitthvað óvenjuleg þessi hryssa“ Þyrlurnar sinntu útkalli úti á ballarhafi annan daginn í röð Eldur í Elliðaárdal Dómur um ólögmæt bílastæðagjöld gæti verið fordæmisgefandi Samkomulag Tækniskólans og Hafnarfjarðar út um þúfur Unnið að uppfærslu umferðarljósa Mannauðsstjórinn skipaður forstjóri Heilbrigðisstofnunar Austurlands Grafalvarlegt að banna heila atvinnugrein Höfnuðu kraðaki raka um meint ólögmæti atkvæðagreiðslunnar Vill stórminnka Rúv og hafnar tengingu Gísla við fjarhægri Dýraverndunarsinni handtekinn í tengslum við minka- og svínabúsmálið Greip um eistu lögreglumanns „Takmörkuð sólmyrkvaáhrif“ Íþróttafélög fá að beina frekari upplýsingum að börnum Tíu þúsund börn búi á heimilum undir lágtekjumörkum Kominn á Vernd tveimur árum eftir morðið vegna túlkunaratriðis „Það þarf að hreinsa aðeins loftið“ Hóta tollum vegna hvalveiða og hægri stjórn virðist fallin Banamaður Bryndísar Klöru kominn á Vernd Lýsa vonbrigðum með framgöngu Icelandair í miðri atkvæðagreiðslu Tveir hópferðabílar skullu saman á Suðurlandsbraut Frakkar og Litáar endurskoða Ríkisendurskoðun Lifði af bílslys en missti besta vin sinn Tollum hótað vegna hvalveiða sem verða bannaðar Útkall vegna hópslagsmála í bílakjallara „Ég átta mig á því að smekkleysið hefur sigrað“ Sjá meira