Hver á ís­lenska fánann?

Undanfarin misseri hef ég fundið fyrir því að íslenski fáninn sé í auknum mæli orðinn tákn ákveðinnar pólitískrar afstöðu. Eins og hann tilheyri þeim sem telja sig hafa einkarétt á því að skilgreina hvað felist í því að elska Ísland. 

Ég velti því fyrir mér hvenær það gerðist. 

Hvenær fór ástin á Íslandi að verða eitthvað sem fólk telur sig geta metið hjá öðrum? Hvenær varð það þannig að fólk með aðrar skoðanir væri talið minna stolt af landinu sínu eða jafnvel verri Íslendingur? 

Mér finnst sú þróun bæði röng og hættuleg. Því um leið og við förum að dæma ættjarðarást út frá pólitískum skoðunum erum við hætt að ræða hugmyndir og farin að dæma fólk. 

Í sífellt harðari samfélagsumræðu virðist stundum gefið í skyn að aðeins þeir sem aðhyllast ákveðnar skoðanir standi raunverulega vörð um Ísland. Að þeir séu meiri föðurlandsvinir en aðrir. Ég hafna þeirri hugsun. 

Það er ekkert athugavert við að vera stoltur af íslenska fánanum eða þjóðsöngnum. Þvert á móti. Ég vildi óska þess að fleiri fyndu ástæðu til að draga fánann að húni og finna til stolts yfir þjóðartáknum okkar. 

En um leið og fáninn er notaður sem mælikvarði á það hver sé „nógu góður“ Íslendingur breytist hlutverk hans. Þá er hann ekki lengur tákn sem sameinar þjóðina heldur tákn sem skilur hana að. 

Þjóðartákn eiga ekki að skipta okkur í fylkingar. Þau eiga að minna okkur á það sem við eigum sameiginlegt þrátt fyrir ólíkar skoðanir. Fáninn á að blakta jafnt yfir þeim sem eru sammála og þeim sem eru ósammála. Hann á ekki að tilheyra einum stjórnmálaflokki, einni hreyfingu eða einni hugmyndafræði. 

Lýðræði byggist ekki á því að við séum sammála. Það byggist á því að við getum verið ósammála, tekist á um hugmyndir og rætt framtíð landsins af virðingu. Stjórnmál eiga að snúast um það hvernig við getum byggt betra Ísland, ekki um það hver elskar Ísland mest. 

Að elska Ísland felst ekki í því að hafa „réttar“ skoðanir samkvæmt einhverjum öðrum. Það felst ekki í því að veifa fánanum hæst eða tala mest um föðurlandið. Ást á landi birtist í því hvernig við komum fram hvert við annað, hvernig við tökum þátt í samfélaginu og hvernig við viljum að landinu okkar farnist. 

Við megum vera ósammála. Það er styrkur lýðræðisins. En enginn hefur umboð til að ákveða hver elskar Ísland meira en annar. 

Íslenski fáninn er ekki eign neins stjórnmálaflokks, neinnar hreyfingar eða neinnar hugmyndafræði. 

Hann er tákn þjóðarinnar. 

Og þjóðin er við öll.

Höfundur er framkvæmdastjóri sjá.