Lit­blindur á fótboltavellinum

Sonur minn er 16 ára og tók þátt á knattspyrnumótinu Rey Cup um síðustu helgi. Hann er litblindur. Hann fæddist litblindur þar sem hann erfði gallað litsjónargen frá mér, móður sinni.

Litblinda getur valdið einstaklingi miklum vandræðum í fótbolta þar sem hraðinn er mikill. Sonur minn sér lítinn sem engan mun á pastellitum og mörgum dökkum litum, eins og svörtum, rauðum, grænum, brúnum, bláum, fjólubláum og vínrauðum. Hann sér hins vegar hvítan og gulan vel og því geta hvít eða gul vesti verið einfalt hjálpartæki sem gera honum kleift að greina á milli liðsfélaga og mótherja í hraða leiksins, þegar bæði lið klæðast þessum litum.

Þrátt fyrir þessa einföldu lausn hefur sonur minn lengi verið tregur til að segja frá litblindunni og minna á vestin þegar hann sér lítinn sem engan mun á búningunum. Þeir geta þó virst mjög ólíkir þeim sem eru með eðlilega litsjón. Ég hef oft hvatt hann til að láta þjálfara og dómara vita svo hægt sé að nota vesti þegar þess þarf.

Ég hef farið á leiki þar sem hann hefur ítrekað sent boltann á mótherjana því hann gat ekki greint á milli búninganna. Eftir einn slíkan leik ræddum við málið við þjálfarann sem hefur sýnt þessu mikinn skilning og verið duglegur að tryggja að vesti séu notuð þegar þess þarf.

Á Rey Cup skildi ég hins vegar hvers vegna sonur minn hefur síður viljað minna á litblinduna og notkun vesta. Ég varð vitni að skilningsleysi, hneykslun og athugasemdum frá sumum áhorfendum þegar vesti voru notuð. Sumir veltu því jafnvel fyrir sér hvort þetta væri uppspuni eða leið til að skapa forskot í leiknum. Í fjórum af sex leikjum mótsins þurfti að nota vesti þar sem sonur minn sá ekki mun á búningunum. Í þremur þeirra klæddist hans eigið lið vestunum. Vestin eru hjálpartæki sem gera litblindum kleift að sjá það sama og öðrum.

Talið er að einn af hverjum tólf körlum sé litblindur. Því er tölfræðilega líklegt að í hverju karlaliði sé að minnsta kosti einn litblindur leikmaður. KSÍ hóf mikilvægt verkefni árið 2020 til að vekja athygli á litblindu í fótbolta. Markmið verkefnisins var að öll knattspyrnuhreyfingin og þeir sem að henni koma yrðu meðvitaðir um litblindu og þær áskoranir sem litblindir leikmenn geta staðið frammi fyrir. Reynsla mín af Rey Cup bendir þó til þess að enn sé þörf á frekari vitundarvakningu um litblindu í fótbolta. Ég vildi því vekja athygli á sýn sonar míns og hvetja til þess að við mætum litblindum leikmönnum af skilningi, umburðarlyndi og virðingu.

Höfundur er litblindur. 

Myndirnar eru úr leiðbeiningabæklingi UEFA, Colour Blindness in Football, sem hefur það markmið að auka vitund um litblindu og bæta upplifun litblindra leikmanna, þjálfara, dómara og áhorfenda. Bæklinginn má nálgast hér:

https://editorial.uefa.com/resources/0250-0f842ef99f76-09e0413036be-1000/colour_blindness_in_football_fa_uefa_guidance_booklet.pdf