Sagan endur­tekur sig

Við stöndum á tímamótum og höfum tvo skýra valkosti.

Annar kosturinn er að segja já og hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið, ljúka aðildarsamningi og vega og meta tækifærin sem hann kann að fela í sér. Hinn kosturinn er að segja nei og taka ekki frekari skref í þessa átt.

Íslenska þjóðin hefur notið góðs af framsýni og fyrirhyggju í alþjóðamálum. Sérstaklega má nefna fjórar mikilvægar ákvarðanir sem hafa sett mark á hvernig íslenskt samfélag hefur þróast. Þær eru innganga okkar í Sameinuðu þjóðirnar, ákvörðunin um að vera stofnaðilar að Atlantshafsbandalaginu (NATO), aðild okkar að Fríverslunarsamtökum Evrópu (EFTA) og loks að Evrópska efnahagssvæðinu (EES).

Sameinuðu þjóðirnar og NATO hafa fært okkur öryggi, rödd í samfélagi þjóðanna og skýra stöðu sem sjálfstætt og fullvalda ríki. EFTA og EES hafa tryggt okkur sögulega efnahagslega velsæld, aðgang að öflugasta innri markaði heims og tækifæri til viðskipta sem við njótum góðs af á hverjum einasta degi.

Aðildin að Sameinuðu þjóðunum var nánast óumdeild. Hinar voru það ekki. Nei-sinnar töldu aðild að NATO vera svik við fullveldisrétt þjóðarinnar sem myndi gera okkur undirorpin erlendum herveldum. Ekki voru gagnrýniraddirnar lágstemmdari vegna EFTA og EES. Í sambandi við EFTA var talað um að Íslendingar myndu missa forræði sitt yfir auðlindum og atvinnuvegum og varðandi EES um að samningurinn væri vondur, óhagstæður og beinlínis hættulegur fyrir þjóðina.

Hvað höfum við lært?

Ekki þarf að fjölyrða um það að hrakspárnar rættust ekki. Þvert á móti hafa fáar ákvarðanir reynst okkur gæfuríkari en einmitt þær sem hafa aukið samstarf okkar á alþjóðasviðinu.

Sem betur fer höfðu framsýnir stjórnmálaleiðtogar okkar á 20. öldinni yfirhöndina. Þar fór fremst í flokki forystufólk Alþýðuflokksins og Sjálfstæðisflokksins. Fólk sem tók af skarið og vissi að Ísland ætti heima í samfélagi þjóða. Þar væri hag okkar best borgið.

Þegar við ræðum hvort eigi að hefja viðræður að nýju við Evrópusambandið birtast úrtöluraddir og sjónarmið sem eiga sér ótrúlega margar hliðstæður úr fyrri tíð. Við heyrum kunnuglegt stef um fullveldi, auðlindir og meintar hættur af alþjóðasamstarfi.

Sagan hefur þegar fellt sinn dóm. Óttinn hefur alltaf reynst haldlaus og hann er það ekki síður nú um stundir.

Ég trúi því að samningaviðræður við Evrópusambandið muni staðfesta enn á ný að lífsgæði okkar, tækifæri og öryggi haldist í hendur við þétta og nána samvinnu við aðrar þjóðir. Þegar samningur liggur á borðinu tökum við upplýsta ákvörðun, í annarri þjóðaratkvæðagreiðslu, um hvort við viljum stíga skrefið til fulls.

Það er jákvætt að læra af sögunni.

Höfundur er fjármála- og efnahagsráðherra og varaformaður Viðreisnar.