Ekki sé lýð­ræðis­legt að halda for­manni Eflingar í myrkrinu

Sólveig Anna segir Eflingu hafa lagt fram þrjár kröfur til að bregðast við efnahagsástandinu, brostnum forsendum kjarasamningum og verðbólgu og að engin þeirra sé verðbólguhvetjandi. Þær eru leigubremsa, fésektir við launaþjófnaði og aukin uppsagnarvernd. Sólveig Anna fór yfir þessi mál í Bítinu á Bylgjunni í morgun.

„Forsendurnar eru brostnar,“ segir Sólveig Anna um forsendur kjarasamninga og að það hafi legið fyrir um langan tíma. Hún segir afstöðu Eflingar skýra um að þau vilji fá þrjú atriði sem þau telji að séu tækifæri til að vinna að núna.

„Ekkert af þessu getur haft verðbólguhvetjandi áhrif,“ segir hún og að þau séu þannig að fylgja markmiðunum sem eru sett í forsenduákvæðunum í kjarasamningum þar sem talað er um að ná stóra markmiðinu, að ná niður verðbólgu, og í kjölfarið geti vaxtalækkunarferli farið af stað.

Eitt atriði sem Efling hefur krafist er leigubremsa. Sólveig Anna segir fjármálaráðherra tala þannig að þetta sé eitthvað sem muni ekki gagnast en Efling hafi lagt fram tillögur um þetta og sé jafnvel opin fyrir því að leigubremsan sé tímabundin. Hún segir að fyrir sinn hóp myndi þetta hafa mikla þýðingu. Stór hluti Eflingarfólks sé fastur á leigumarkaði, á taxtalaunum, og fyrir þennan hóp myndi það þýða aukið efnahagslegt öryggi og meiri fyrirsjáanleika.

Vill viðurlög við launaþjófnaði

Annað er að innleidd verði viðurlög við kjarasamningsbrotum og launaþjófnaði.

„Það eru engar afleiðingar af þessu,“ segir Sólveig Anna og að það hafi verið mikið áhugaleysi á þessu hjá bæði Samtökum atvinnulífsins og stjórnvöldum. Þetta bitni fyrst og fremst á verka- og láglaunafólki og hún segist telja það helstu ástæðuna fyrir áhugaleysinu. Það sé stéttamunur og forréttindablinda þar.

Hún segir Eflingu hafa skoðað sín gögn frá 2024 og 2025 og samantekið séu þau að reyna frá þeim tíma að innheimta um 500 milljónir í ógreidd laun fyrir sitt félagsfólk.

„Þetta er láglaunafólk og þetta er auðvitað heilmikið áfall þegar fólk er búið að vinna hörðum höndum og lendir svo í því að það fær ekki full laun,“ segir hún og að þeirra eina úrræði sé að leita til stéttarfélags, sem svo aftur hafi engin önnur úrræði en að taka saman kröfur og senda á þau.

Sólveig Anna segir Eflingu vilja að það verði lagðar á fyrirtæki fésektir og þurfi að greiða bæði það sem þau tóku en til viðbótar sekt sem renni til launamanns sem varð fyrir þessu. Efling hafi barist markvisst fyrir þessu og þó svo að slík refsing myndi hagnast þessum launamanni þá segir Sólveig Anna að slík löggjöf myndi einnig hafa mikil fyrirbyggjandi áhrif.

Reynslumeira starfsfólki verði ekki sagt upp

Það þriðja sem Efling hefur svo barist fyrir er aukin uppsagnarvernd á almennum markaði. Sólveig Anna segir félagið ekki horfa þarna til opinbers markaðar heldur krefjist það þess að, til dæmis, sé ekki hægt að segja upp starfsmanni með mesta reynslu í stað þess að ráða ódýrt vinnuafl.

Hún segir að á Íslandi hafi síðustu ár verið mikil þörf á aukavinnandi höndum og það hafi hingað komið erlent vinnuafl og það gangi ekki að svo sé framkoman við þau þannig að það sé hægt að kasta þeim út eftir þörf og þau njóti ekki neinnar verndar.

Hún segist hafa rætt þetta við forystu ASÍ, SA og ríkisstjórnar og þau sjái fyrir sér að þetta geti verið bókun með kjarasamningum.

Hún segist ekki trúa öðru en að íslensk stjórnvöld, með fyrrverandi formann stéttarfélags í forystu í vinnumarkaðsmálum, Ragnar Þór Ingólfsson, geti tekið á þessu. Hún hafi heyrt að það sé eitthvað í bígerð en viti ekki nákvæmlega hvað það er, hún hafi ekki verið partur af því samtali og ekki fengið neinn raunverulegan aðgang að þeim gögnum sem er unnið með.

Hún segir það sæta furðu að hún, formaður stærsta verkalýðsfélags Íslands, sem gerði kjarasamningana sem nú eru til umræðu, með öðrum, hafi ekki aðgang að því samtali sem í gangi á milli ASÍ, SA og stjórnvalda. Fjármála- og efnahagsráðherra sagði í síðustu viku mjög stutt í að aðgerðir verði kynntar.

„Nú sér maður og heyrir í fréttum fjármála- og forsætisráðherra eins og aðgerðir verði kynntar á fundi þjóðhagsráðs á fimmtudag,“ segir hún en það er vettvangur þar sem koma saman fulltrúar stjórnvalda, Seðlabankans, atvinnurekenda og heildarsamtaka, það er BSRB, KÍ, og ASÍ til dæmis.

Vill vera partur af samtalinu

Sólveig segir undarlegt að henni og Vilhjálmi Birgissyni sé ekki boðið á þessa fundi og þau viti ekki hvað sé verið að fara að ræða þarna. Þetta séu ekki lýðræðisleg vinnubrögð að hennar mati. Hún segist eiga von á því að vera mögulega boðin á fund í dag og hún fái að sjá eitthvað.

„Ég vona það, vegna þess að það gengur ekki fyrir mig, og ekki heldur fyrir félagsfólk Eflingar, að við séum í myrkrinu. Ég hef reynt að koma þessu áleiðis í samtölum við forystufólk innan verkalýðshreyfingar og annars staðar. Ef fólk vill, og það er væntanlega það sem mestu máli skiptir fyrir þessa aðila, að Efling opni ekki samningana og við getum haldið áfram án þess að fá mikinn ófrið á vinnumarkaði, þá er undarlegt að við séum involveraðri en raun ber vitni í þessu máli.“