Noregur styrkir EES – Ís­land verður að fylgja

Ég fagna því að norska ríkisstjórnin ætlar ekki lengur að bíða þar til ákvarðanir ESB eru fullmótaðar áður en hún lætur til sín taka. Hún vill verja norska hagsmuni fyrr, forgangsraða EES-málum af meiri festu og samhæfa stjórnsýsluna betur. Að mínu mati er þetta einmitt sú stefnubreyting sem Ísland þarf að taka sér til fyrirmyndar.

Ég veit að núverandi ríkisstjórn vill feta í fótspor Noregs og styrkja hagsmunagæslu Íslands gagnvart ESB. Það er mikilvægt skref, en vinnan má ekki dragast. Ég hvet ríkisstjórnina til að marka skýra pólitíska forgangsröðun og tryggja að íslensk stjórnsýsla beiti sér áður en evrópsk löggjöf er fullmótuð – ekki eftir að ákvarðanir hafa verið teknar.

Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst gerir þetta enn brýnna. Þótt tæpur meirihluti hafi hafnað því að taka upp aðildarviðræður að nýju – og ég hefði kosið aðra niðurstöðu – leysir það okkur ekki undan því að gæta hagsmuna Íslands í Evrópu. Þvert á móti.

EES-samningurinn er mikilvægur fyrir bæði Ísland og Noreg. Hann tryggir okkur aðgang að innri markaðnum, en veitir okkur ekki sömu aðkomu að mótun laga og reglna og full aðild að Evrópusambandinu myndi gera. Aðildarríki ESB eru ekki alltaf sammála, en þau vinna engu að síður saman að fjölmörgum sameiginlegum málum og hafa beina aðkomu að ákvörðunum. Ísland og Noregur geta komið sjónarmiðum sínum á framfæri og tekið þátt í undirbúningi EES-gerða, en hafa ekki atkvæðisrétt í stofnunum ESB þegar löggjöfin er mótuð og samþykkt. Öflug hagsmunagæsla innan EES getur aukið áhrif okkar, en hún kemur aldrei að fullu í stað þess að eiga sæti við borðið.

Minn draumur er að Ísland og Noregur eigi beina aðkomu að þeim ákvörðunum sem móta samfélög okkar og efnahag. Þess vegna tel ég langtímahagsmunum beggja landa best borgið með fullri aðild að Evrópusambandinu. Þar til nægur pólitískur stuðningur fæst til þess megum við hins vegar ekki láta reka á reiðanum. Noregur hefur sýnt hvað þarf að gera. Nú þurfa íslensk stjórnvöld að fylgja því fordæmi – og þau þurfa að gera það hratt.

Heimildir: Norska ríkisstjórnin: Regjeringen tar grep – fornyer og styrker EØS-arbeidet; RÚV: Þjóðin hafnar aðildarviðræðum við ESB.

Höfundur er verkefnastjóri fjármála og rekstrar.