Skjátími eða skjátími? Mathieu Grettir Skúlason skrifar 8. október 2026 09:32 Góð stærðfræðikennsla byggir á mörgu. Börn þurfa að skilja hugtök, sjá samhengi, ræða lausnir og læra að beita stærðfræðilegri hugsun. En þau þurfa líka að æfa sig. Reikna, gera mistök, fá endurgjöf og reyna aftur þar til færnin sem áður krafðist mikillar fyrirhafnar verður auðveld. Þar liggur ein af stóru áskorunum stærðfræðikennslunnar. Börn læra á mismunandi hraða. Eitt barn þarf tíu dæmi til að ná tökum á ákveðinni færni, annað þrjátíu og það þriðja enn meiri æfingu. Á sama tíma þarf kennarinn að halda utan um heilan bekk, greina hverjir hafa náð tökum á efninu, hverjir þurfa meiri þjálfun og hverjir eru tilbúnir að halda áfram. Þetta er einmitt dæmi um verkefni þar sem tæknin getur verið einstaklega öflugt verkfæri. Vel hannað stafrænt námsefni getur gefið nemanda tafarlausa endurgjöf, aðlagað verkefni að stöðu hans og tryggt að hann fái þá æfingu sem hann þarf. Á sama tíma getur það gefið kennaranum upplýsingar um stöðu nemenda og skapað meira svigrúm fyrir það sem kennarinn gerir best: að útskýra, ræða, greina misskilning og hjálpa börnum að öðlast raunverulegan skilning. Hvað segja PISA-gögnin? Þegar rætt er um stafræna tækni í námi er yfirleitt stokkið sitt í hvora öfgana; tækni eða ekki tækni. Því er gagnlegt að skoða hvað gögnin segja. Í PISA skoðaði OECD meðal annars sambandið á milli þess tíma sem 15 ára nemendur sögðust nota stafræn tæki í skólanum til náms og árangurs þeirra í stærðfræði. Meðaltal OECD-ríkjanna var eftirfarandi: Mynstrið er athyglisvert. Nemendur sem nýttu stafræn tæki til náms í hófi stóðu að jafnaði betur í stærðfræði en nemendur sem notuðu þau ekkert. Við mjög mikla notkun dalaði árangurinn hins vegar. Þetta eru fylgnigögn. Þau segja okkur því ekki að ákveðinn fjöldi klukkustunda við stafrænt nám valdi ákveðnum námsárangri. OECD hefur hins vegar bent á að niðurstöðurnar samræmist því að hófleg notkun geti tengst betri árangri en ofnotkun og röng notkun lakari árangri. Það er mikilvægur greinarmunur. Tíminn segir ekki hvað gerðist Tvö börn geta bæði hafa varið þrjátíu mínútum fyrir framan skjá en fengið gjörólíka reynslu. Annað getur hafa hoppað á milli myndbanda og skilaboða. Hitt getur hafa leyst stærðfræðiverkefni sem laga sig að getu þess, fengið endurgjöf eftir hvert svar og æft nákvæmlega þá færni sem það þurfti að styrkja. Mælieiningin „30 mínútna skjátími“ greinir ekki þar á milli. Notum styrkleika hvers verkfæris Bók hefur sína styrkleika. Blýantur og blað hafa sína. Samtal við kennara hefur sína. Kubbar og önnur áþreifanleg hjálpargögn geta gert óhlutbundna stærðfræði sýnilega og skiljanlega. Stafræn tækni hefur líka eigin styrkleika. Hún getur farið yfir hundruð svara án tafar. Hún getur brugðist strax við því sem nemandinn gerir. Hún getur boðið tveimur börnum í sama bekk upp á ólíka þjálfun á sama tíma. Hún getur safnað upplýsingum sem gera kennaranum kleift að sjá mynstur sem erfitt væri að greina með öðrum hætti. Góð stærðfræðikennsla snýst um að nýta þessa ólíku styrkleika saman. Þess vegna er áhugaverðasta spurningin ekki hversu margar mínútur af kennsludeginum fara fram á skjá. Spurningin er hvað við náðum að gera á þessum mínútum. Markmiðið er betra stærðfræðinám. Verkfærin eigum við að velja út frá því. Höfundur er stjórnarmaður Menntatæknisamtaka Norðurlandanna. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Börn og uppeldi Skóla- og menntamál Mest lesið Hægrisveiflan ýkta Egill Ö. Hermannsson Skoðun Hagræðing fyrir hvern? Stefán Pettersson Skoðun Hvert í fjandanum erum við eiginlega komin sem samfélag? Steindór Þórarinsson Skoðun Traust byggist á vönduðum vinnubrögðum Ragnar Þór Reynisson,Valdimar Víðisson Skoðun Bláskógaskatturinn minnkar kökuna Guðrún Hafsteinsdóttir Skoðun Þingkosningar í Bandaríkjunum: Mun stríð Trumps í Íran harðna eftir miðkjörtímabilskosningarnar? Jun Þór Morikawa Skoðun Ráðherrann sem skiptir litlu máli Arnar Sigurðsson Skoðun Þú átt nóg og þú ert nóg Ragnhildur Katla Jónsdóttir Skoðun Eru jólin hátíð barnanna eða bara þeirra sem hafa efni á þeim? Inga V. Henriksen Bergdal Skoðun Hvaða skilaboð erum við að senda framtíðarkennurum? Eyrún Ósk Hjartardóttir Skoðun Skoðun Skoðun Þegar veikindaleyfi verður að fríi Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Ríkisstjórnin ætlar að keyra ferðaþjónustufyrirtæki á Gullhringnum í gjaldþrot! Helgi Kjartansson,Ásta Stefánsdóttir skrifar Skoðun Hvaða skilaboð erum við að senda framtíðarkennurum? Eyrún Ósk Hjartardóttir skrifar Skoðun Bláskógaskatturinn minnkar kökuna Guðrún Hafsteinsdóttir skrifar Skoðun Traust byggist á vönduðum vinnubrögðum Ragnar Þór Reynisson,Valdimar Víðisson skrifar Skoðun Þingkosningar í Bandaríkjunum: Mun stríð Trumps í Íran harðna eftir miðkjörtímabilskosningarnar? Jun Þór Morikawa skrifar Skoðun Hagræðing fyrir hvern? Stefán Pettersson skrifar Skoðun Hvert í fjandanum erum við eiginlega komin sem samfélag? Steindór Þórarinsson skrifar Skoðun Hvað viltu verða þegar þú verður stór? Jónína Lovísa Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Vafasama Viðreisn Júlíus Valsson skrifar Skoðun Þú átt nóg og þú ert nóg Ragnhildur Katla Jónsdóttir skrifar Skoðun Eru jólin hátíð barnanna eða bara þeirra sem hafa efni á þeim? Inga V. Henriksen Bergdal skrifar Skoðun Hægrisveiflan ýkta Egill Ö. Hermannsson skrifar Skoðun Ráðherrann sem skiptir litlu máli Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun Þroskahjálp 50 ára: Krefjumst þess að stjórnvöld standi við þau réttindi sem þau hafa sjálf lögfest Bryndís Snæbjörnsdóttir skrifar Skoðun Norræna módelið: Af hverju refsum við kaupendum en ekki þeim sem selja? Drífa Snædal skrifar Skoðun Hvað hafa börnin gert fyrir okkur? Kristný Steingrímsdóttir skrifar Skoðun Hugmyndakassinn Perla Hafþórsdóttir skrifar Skoðun Losun Íslands á jarðefnaeldsneyti og ómarkviss og ósanngjörn skattheimt Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun Hvar endar ráðaleysið? Þegar sveitarfélögin eru komin í gildru skammtímaniðurskurðar Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Hvers virði er verndarskyldan ef upplýsingagjöfin skapar hættuna? Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar Skoðun Óðinn heldur fyrir heila augað Hrafnkell Tumi Kolbeinsson skrifar Skoðun Hneykslan og hræsni: Hvers vegna sum hatursorðræða er ásættanleg en önnur ekki Ian McDonald skrifar Skoðun Samstaða um Suðurnesin sem drifkraft vaxtar Pálmi Freyr Randversson,Berglind Kristinsdóttir,Guðjón Skúlason skrifar Skoðun Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson skrifar Skoðun Sundlaugin er ekki vandamálið Unnur Helga Óttarsdóttir skrifar Skoðun Það er ekki nóg að hækka róminn Þorgrímur Sigmundsson skrifar Skoðun Má manneskja skipta um trú — og halda lífi? Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Tilkoma gervigreindar – kötturinn í Undralandi? Ólafur Aron Sveinsson skrifar Skoðun Veistu hvaða netvíti á að varast? Vilhjálmur Alvar Þórarinsson skrifar Sjá meira
Góð stærðfræðikennsla byggir á mörgu. Börn þurfa að skilja hugtök, sjá samhengi, ræða lausnir og læra að beita stærðfræðilegri hugsun. En þau þurfa líka að æfa sig. Reikna, gera mistök, fá endurgjöf og reyna aftur þar til færnin sem áður krafðist mikillar fyrirhafnar verður auðveld. Þar liggur ein af stóru áskorunum stærðfræðikennslunnar. Börn læra á mismunandi hraða. Eitt barn þarf tíu dæmi til að ná tökum á ákveðinni færni, annað þrjátíu og það þriðja enn meiri æfingu. Á sama tíma þarf kennarinn að halda utan um heilan bekk, greina hverjir hafa náð tökum á efninu, hverjir þurfa meiri þjálfun og hverjir eru tilbúnir að halda áfram. Þetta er einmitt dæmi um verkefni þar sem tæknin getur verið einstaklega öflugt verkfæri. Vel hannað stafrænt námsefni getur gefið nemanda tafarlausa endurgjöf, aðlagað verkefni að stöðu hans og tryggt að hann fái þá æfingu sem hann þarf. Á sama tíma getur það gefið kennaranum upplýsingar um stöðu nemenda og skapað meira svigrúm fyrir það sem kennarinn gerir best: að útskýra, ræða, greina misskilning og hjálpa börnum að öðlast raunverulegan skilning. Hvað segja PISA-gögnin? Þegar rætt er um stafræna tækni í námi er yfirleitt stokkið sitt í hvora öfgana; tækni eða ekki tækni. Því er gagnlegt að skoða hvað gögnin segja. Í PISA skoðaði OECD meðal annars sambandið á milli þess tíma sem 15 ára nemendur sögðust nota stafræn tæki í skólanum til náms og árangurs þeirra í stærðfræði. Meðaltal OECD-ríkjanna var eftirfarandi: Mynstrið er athyglisvert. Nemendur sem nýttu stafræn tæki til náms í hófi stóðu að jafnaði betur í stærðfræði en nemendur sem notuðu þau ekkert. Við mjög mikla notkun dalaði árangurinn hins vegar. Þetta eru fylgnigögn. Þau segja okkur því ekki að ákveðinn fjöldi klukkustunda við stafrænt nám valdi ákveðnum námsárangri. OECD hefur hins vegar bent á að niðurstöðurnar samræmist því að hófleg notkun geti tengst betri árangri en ofnotkun og röng notkun lakari árangri. Það er mikilvægur greinarmunur. Tíminn segir ekki hvað gerðist Tvö börn geta bæði hafa varið þrjátíu mínútum fyrir framan skjá en fengið gjörólíka reynslu. Annað getur hafa hoppað á milli myndbanda og skilaboða. Hitt getur hafa leyst stærðfræðiverkefni sem laga sig að getu þess, fengið endurgjöf eftir hvert svar og æft nákvæmlega þá færni sem það þurfti að styrkja. Mælieiningin „30 mínútna skjátími“ greinir ekki þar á milli. Notum styrkleika hvers verkfæris Bók hefur sína styrkleika. Blýantur og blað hafa sína. Samtal við kennara hefur sína. Kubbar og önnur áþreifanleg hjálpargögn geta gert óhlutbundna stærðfræði sýnilega og skiljanlega. Stafræn tækni hefur líka eigin styrkleika. Hún getur farið yfir hundruð svara án tafar. Hún getur brugðist strax við því sem nemandinn gerir. Hún getur boðið tveimur börnum í sama bekk upp á ólíka þjálfun á sama tíma. Hún getur safnað upplýsingum sem gera kennaranum kleift að sjá mynstur sem erfitt væri að greina með öðrum hætti. Góð stærðfræðikennsla snýst um að nýta þessa ólíku styrkleika saman. Þess vegna er áhugaverðasta spurningin ekki hversu margar mínútur af kennsludeginum fara fram á skjá. Spurningin er hvað við náðum að gera á þessum mínútum. Markmiðið er betra stærðfræðinám. Verkfærin eigum við að velja út frá því. Höfundur er stjórnarmaður Menntatæknisamtaka Norðurlandanna.
Þingkosningar í Bandaríkjunum: Mun stríð Trumps í Íran harðna eftir miðkjörtímabilskosningarnar? Jun Þór Morikawa Skoðun
Skoðun Ríkisstjórnin ætlar að keyra ferðaþjónustufyrirtæki á Gullhringnum í gjaldþrot! Helgi Kjartansson,Ásta Stefánsdóttir skrifar
Skoðun Þingkosningar í Bandaríkjunum: Mun stríð Trumps í Íran harðna eftir miðkjörtímabilskosningarnar? Jun Þór Morikawa skrifar
Skoðun Eru jólin hátíð barnanna eða bara þeirra sem hafa efni á þeim? Inga V. Henriksen Bergdal skrifar
Skoðun Þroskahjálp 50 ára: Krefjumst þess að stjórnvöld standi við þau réttindi sem þau hafa sjálf lögfest Bryndís Snæbjörnsdóttir skrifar
Skoðun Norræna módelið: Af hverju refsum við kaupendum en ekki þeim sem selja? Drífa Snædal skrifar
Skoðun Losun Íslands á jarðefnaeldsneyti og ómarkviss og ósanngjörn skattheimt Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar
Skoðun Hvar endar ráðaleysið? Þegar sveitarfélögin eru komin í gildru skammtímaniðurskurðar Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Hvers virði er verndarskyldan ef upplýsingagjöfin skapar hættuna? Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar
Skoðun Hneykslan og hræsni: Hvers vegna sum hatursorðræða er ásættanleg en önnur ekki Ian McDonald skrifar
Skoðun Samstaða um Suðurnesin sem drifkraft vaxtar Pálmi Freyr Randversson,Berglind Kristinsdóttir,Guðjón Skúlason skrifar
Skoðun Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson skrifar
Þingkosningar í Bandaríkjunum: Mun stríð Trumps í Íran harðna eftir miðkjörtímabilskosningarnar? Jun Þór Morikawa Skoðun