Múla­þing ber á­byrgð

Í grunninn er vandinn sá að hluti sveitarstjórnarfólks á sveitarstjórnarfundi Múlaþings nr. 72 er ekki með málefni sjókvíaeldisins í Seyðisfirði á hreinu og hver skylda þeirra er í sameinuðu sveitarfélagi og heimastjórnum.

Ofanflóðamat

Strandsvæðaskipulag átti að vinna skv. landsskipulagsstefnu og skipulagslögum. Sú var ekki raunin í Seyðisfirði. Það vita allflestir, sem búa eða búið hafa á Seyðisfirði að það er bannað að byggja mannvirki þar sem snjóflóð hafa ítrekað fallið. Úr 1. mgr. 4. gr. laga nr. 49/1997, um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum „Sveitarstjórnir í sveitarfélögum þar sem ofanflóð hafa fallið á byggð eða nærri henni eða hætta er talin á slíku skululáta meta hættu á ofanflóðum.“ Lögin voru virt meðan Seyðisfjörður var kaupstaður. Endurmat ofanflóða í Seyðisfirði á vefsíðu Veðurstofu Íslands(hér eftir VÍ) var gert 2019 eftir að garðarnir efst í Bjólfinum voru fullgerðir. Vestdalseyri, sem er óbyggt svæði utan þéttbýlis var einnig metið. Í matinu má sjá að A, B og C hættulínur voru dregnar og ná allar í sjó fram. Fjallið ofan Vestdalseyrar er með minni halla en fjallið ofan við Selstaðavík. Þegar VÍ vann ofanflóðamatið hafði ráðherra skipað hættumatsnefnd skv. lögum. Í henni voru tveir heimamenn. Umhverfisráðherra, Bæjarstjóri Seyðisfjarðarkaupstaðar og starfsmaður VÍ skrifuðu upp á matið eins ber að gera til að það öðlist gildi.

Staðbundið ofanflóðamat

Við vinnslu strandsvæðaskipulags skilaði VÍ inn umsögn 2022 vegna ofanflóðahættu. Í henni kom fram að breyta þyrfti strandsvæðaskipulaginu því það stæðist ekki áhættumat. Ekki var farið að kröfu VÍ og skipulagið var samþykkt án ofanflóðamats. Kaldvík bað VÍ um staðbundið ofanflóðamat í Selstaðavík eingöngu vegna mannslífa við eldiskvíar í janúar 2023. Við það fór matið í Selstaðavík af C svæði niður fyrir B-línu og telst standa hættumatið án þess að mannvirkið allt sé metið. Að sögn VÍ er matið ekki gert skv. ákvæði úr strandsvæðaskipulagi. Sörlastaðavík var á þessum tíma talin líklega utan B-svæðis og stæðist því líklega viðmið. Kaldvík lét gera ofanflóðamat fyrir Sörlastaðavík 2025. Þá kom í ljós að innri hluti svæðisins er á B-svæði og stenst ekki viðmið. Sveitarfélagið Múlaþing(hér eftir MÞ) á þetta land en skv. sveitarstjórnarfundinum hefur sveitarstjórnarfólk meirihlutans engan áhuga á að fara að lögum og kalla sjálf eftir ofanflóðamati fyrir svæðin, sem eldið á að vera í, og tryggja með því nærsamfélagið, umhverfið, náttúruna og villta laxinn.

Meirihluti sveitarstjórnar MÞ verður að svara íbúum Seyðisfjarðar því, af hverju er ekki farið að lögum um varnir gegn snjóflóðum og skriðuföllum eftir að sameinað sveitarfélag, Múlaþing varð til.

VÍ verður líka að svara af hverju svona mikla breyting varð á afstöðu stofnunarinnar til hættumata frá umsögn VÍ í september 2022 til janúar 2023 þegar Kaldvík óskar eftir staðbundnu ofanflóðamati. Engin breyting er á lögum og reglugerðum, sem getur skýrt þá miklu stefnubreytingu VÍ á þessu 4 mánaða tímabili.

Byggingarleyfisfarsinn

Byggingarleyfi fyrir sjókvíar, hvaðan kemur það spurði sveitarstjórnarmaður Framskóknarflokksins á fundinum og bætti við að hann vissi ekki til þess að neitt sem flýtur á sjónum þurfi byggingarleyfi. Honum til upplýsingar kom ákvörðun um byggingarleyfi frá HMS. Einnig var krafa um mannvirkjaleyfi í umsókn FA frá 2018. HMS gefur út byggingarleyfi á hafi utan netlaga. Í mannvirkjalögum er markmið laganna: „Að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með því að kröfum um öryggi mannvirkja og heilnæmi sé fullnægt.“ Skilgreining á mannvirki í lögunum er: „Hvers konar jarðföst, manngerð smíð …… Mannvirki á eða í hafi, vötnum og ám sem hafa fasta staðsetningu teljast einnig til mannvirkja samkvæmt lögum þessum “. Sjókvíaeldisstöð er því ekki bara einhver kví sem flýtur á sjó. Það væri ekki gott að eiga von á lausum kvíum á hafnarsvæði Seyðisfjarðar að samevrópskri höfn. Kæri sveitarstjórnarmaður. Sjókvíaeldisstöð er mannvirki, sem þarf byggingarleyfi, vegna fastrar staðsetningar við akkerin. Þær eiga ekki að fljóta stjórnlausar og vera þar með farartálmi í öruggum siglingaleiðum. Ég vona að ofangreint svari spurningu þinni en ráðlegg þér samt að opna tengilinn hér að ofan og kynna þér málið.

Strandsvæðaskipulag og stórstraumsfjara

Strandsvæðaskipulag í Seyðisfirði fer inni í netlög. Þar á það ekki að vera skv. skipulagsstefnu og lögum. Mæling stórstraumsfjöru er grundvallar atriði við vinnu skipulags utan netlaga. Mælingin lá ekki fyrir við gerð strandsvæðaskipulagsins. HMS beindi því til Kaldvíkur að láta mæla stórstraumsfjöruborð vorið 2025. Mælingin sýndi eins og áður hefur komið fram að skipulagið er inni í netlögum sjávarjarða. Í framhaldi af mælingunni sendi lögmaður HMS Kaldvík póst og sagðist ekki geta unnið áfram með byggingarleyfisumsóknina að svo stöddu því hún væri á valdsviði tveggja skipulagsaðila. Með póstinum er HMS að segja að MÞ hefur ekki bara umsagnarrétt heldur lagalegan ákvörðunarrétt innan netlaga. Lögmaður HMS sagði í öðrum pósti að Kaldvík þyrfti að sækja um byggingarleyfi til MÞ. HMS svarði VÁ í pósti í september 2025 að Kaldvík hefði ekki enn sótt um byggingarleyfi hjá MÞ og fyrirtækið hefði ekki ákveðið hvort það yrði gert. Skipulagsvald innan allra netlaga sjávarjarða í Seyðisfirði er hjá MÞ. Ofanflóðamat í Seyðisfirði er einnig á ábyrgð sveitarfélagsins.

Á sveitarstjórnarfundinum fór sveitarstjórnarfólk meirihlutans því með rangt mál.

Heimastjórn

„Markmið heimastjórna er að tryggja áhrif og aðkomu heimamanna á hverjum stað að ákvörðunum sem varða þeirra nærumhverfi.“

Hjarta formanns heimastjórnar Seyðisfjarðar slær ekki beinlínis í takt við meirihluta íbúanna. Hann telur enga þörf á að fá samantekt á gögnum og yfirlitskort með öllum upplýsingum á einum stað. Það er lagaleg skylda MÞ að kalla eftir ofanflóðamati sem sýnir kort þar sem A, B og C hættumatslínur eru dregnar. Það var ekki annað að heyra en að hann teldi þetta allt hið besta mál og búið væri að kæra. Það er ekki gott samfélag þar sem íbúar verða að standa í kærumálum í mörg ár. Heimastjórnir voru stofnaðar til að tryggja að hver staður fengi að halda sinni sérstöðu og þróast og blómstra á sínum forsendum.

Það er erfitt að hlusta á sveitarstjórnarmanninn frá Djúpavogi lýsa skoðunum sínum á sjókvíaeldi og vanþekkingu á þeim lögum sem eldið byggir á. Hafrannsóknarstofnun gefur út burðarþolsmat og áhættumat erfðablöndunar, MAST rekstrarleyfi , UOS starfsleyfi og HMS byggingarleyfi á hafi utan netlaga. Sveitarstjórnarmanninum vafðist tunga um tönn við þessa upptalningu og segja má að almennt hafi hann talað af nokkrum hroka um þetta stóra deilumál, sem skekur samfélagið í MÞ.

Sveitarstjórnarmaður VG er vel inni í málinu og stóð sig af mikilli prýði við að reyna að koma sveitarstjórninni í skilning um að MÞ fer ekki að lögum í nálgun sinni á sjókvíaeldismáinu í Seyðisfirði.

Er ekki eðlilegt að sveitarfélagið Múlaþing vandi betur til verka í sameinuðu sveitarfélagi og virði sérstöðu og vilja allra byggða og jafnræðis- og rannsóknarreglu stjórnsýslulaga?

Höfundur er stjórnarmaður í VÁ.