Þykir siðferðilega rangt að selja fólki lífslausnir gegn greiðslu

Hafrún Kristjánsdóttir sálfræðingur og Alda Karen Hjaltalín fyrirlesari mættu í Kastljós í kvöld þar sem umdeild ummæli Öldu Karenar í viðtali í Íslandi í dag voru rædd. Ummælin sem um ræðir sneru að sjálfsvígum og hafa verið harðlega gagnrýnd af mörgum sérfræðingum í kjölfarið.

Sjá einnig: „Maður segir ekki „þú ert nóg“ við einhvern sem er þunglyndur“

„Það er svo leiðinlegt að þetta sé stærsti sjúkdómurinn sem skekur mannkynið því að lausnin við þessu er svo einföld. Það er bara setningin, þú ert nóg,“ sagði Alda Karen í viðtalinu. Hafrún var á meðal þeirra sem gagnrýndu ummælin og birti hún Facebook-færslu þar sem hún tjáði sig um þau.

„Þessi ágæta kona telur sig vera með lausnina á sjálfsvígum og hún er einföld. Bara að segja „ég er nóg“. Mikið vildi ég óska að hún hefði rétt fyrir sér, ef svo væri væru nóbelsverðlaunin hennar,“ skrifaði Hafrún í færslu sinni og sagði slíkan málflutning gera lítið úr alvarlegum og flóknum vanda. 

Ekki lausn á sjálfsvígsvanda að segja „ég er nóg“

Hafrún segir sjálfsvíg hafa verið rannsökuð af þúsundum fræðimanna sem hafa leitast við að finna leiðir til þess að lækka tíðni sjálfsvíga sem hún segir hafa verið þá sömu frá árinu 1911. Það sé einfaldlega rangt að telja fólki trú um að einföld mantra leysi vandann. 

„Í öðru lagi, þá finnst mér, og það er ekki bara ég sem er með þessa skoðun, bara siðferðilega ekki rétt að tala til fólks sem líður illa, er með mikla vanlíðan og kannski með áleitnar sjálfsvígshugsanir og segja: „Ég er hér með lausnina og hún er mjög einföld“. Þetta er bara siðferðislega rangt,“ sagði Hafrún í viðtalinu í Kastljósi í kvöld.

Henni þykir ekki rétt að selja fólki slíkar hugmyndir og taka greiðslu fyrir. Hún segir slíkan málflutning ýta undir og aukið vanlíðan þeirra sem hafa upplifað sjálfsvígshugsanir eða misst ástvini vegna sjálfsvígs. 

Segir ummælin hafa verið klaufaleg 

Alda Karen tók undir orð Hafrúnar og sagði ummælin í gærkvöldi hafa verið klaufaleg. Hún vilji ekki leggja fólki lífsreglurnar heldur tali um svokallaða „lífslykla“ sem hún hafi tamið sér í gegnum ævina. Setningin „þú ert nóg“ hafi verið eitthvað sem hjálpaði henni þegar hún hafi verið á slæmum stað í lífinu og hún vilji miðla því áfram. 

Einar Þorsteinsson, einn umsjónarmanna Kastljóss, benti þó á að Alda Karen hafði látið samskonar ummæli falla í öðrum viðtölum og einnig komið inn á sjálfsvíg. Þá séu heilu strætóskýlin merkt með setningunni „þú ert nóg“. 

Hann spurði hana í kjölfarið hvort hún upplifði sig á gráu svæði með því að fara inn á svo viðkvæm málefni og leiðbeina fólki um hvað ætti að gera í slíkum aðstæðum. Hún segir svo ekki vera og hún hafi aldrei auglýst sig sem sérfræðing. 

„Ég er ekki sálfræðingur, ég er ekki taugalæknir og ég hef enga menntun, ég rétt kláraði framhaldsskóla,“ sagði Alda Karen. Hún sé aðeins ung kona að deila því sem hún hafi lært í gegnum tíðina og vilji frekar líta á sig sem nokkurskonar miðlara sem leiðbeini fólki á rétta staði í erfiðum aðstæðum. 

„Það verður að vita sín mörk þegar kemur að svona málum“ 

Í svari sínu sagði Hafrún að manneskja með jafn stóran hlustunarhóp og Alda Karen bæri bersýnilega mikla ábyrgð. Það væri því mikilvægt að fara varlega þegar málefni á borð við sjálfsvíg væru rædd þar sem þau væru grafalvarleg.

„Sjálfsvíg eru mjög flókið fyrirbæri, það er ekki alltaf af sömu ástæðu. Það getur verið fólk með mjög alvarlegar geðraskanir sem fremur sjálfsvíg en líka fólk sem er ekki með skilgreinda geðröskun,“ sagði Hafrún. 

Hún sagði engar leiðir hafa fundist til þess að lækka tíðni sjálfsvíga og því yrði að stíga varlega til jarðar í yfirlýsingum á borð við þær sem Alda Karen kom með í Íslandi í dag í gærkvöldi. 

„Það verður að vita sín mörk þegar kemur að svona málum,“ sagði Hafrún. Það væri sjálfsagt mál að hvetja fólk til þess að setja sér markmið og hugsa jákvætt en þegar kæmi að sjálfsvígum yrði að bera ábyrgð, sérstaklega þegar fólk væri að hlusta. Það væru sérfræðingar sem hefðu rætt þessi mál í mörg ár á fyrirlestrum með meiri reynslu.

„Það er ekki eins og þú sért fyrst til þess að ræða þetta,“ sagði Hafrún en sagði þó að Alda Karen væri líklegast fyrst til þess að fylla Eldborg við slíkt tilefni.

Ætlar sér ekki að búa til söfnuð 

Einar sagði margt í kringum fyrirlestur Öldu Karenar líta út líkt og hún ætlaði sér að koma upp söfnuði í kringum sig. Hún tali um „lífsbiblíur“ og „lífslykla“ og bjóði jafnvel upp á klúta fari fólk að gráta. Hún segir svo ekki vera.

„Ég er að nýta þetta svið fyrir fólk sem er búið að vera lengi í þessum geira,“ sagði Alda Karen og benti á að hún sjálf ætlaði að vera minnst á sviðinu og gefa sérfræðingum pláss til þess að koma fram. Fyrirlesturinn væri þó ákveðin upplifun.

„Ég hef ekki áhuga á að vera einhver „cult-leader“ því miður, ég hef bara nóg að gera en ég hef áhuga á að tala um andlega heilsu og hjálpa því með hana svo ég geri bara mitt besta í því.“

Fólk með sjálfsvígshugsanir er minnt á Hjálparsíma Rauða krossins, 1717, og netspjallið. Þjálfaðir og reynslumiklir sjálfboðaliðar á öllum aldri svara þeim símtölum og spjöllum sem berast. Fullum trúnaði er heitið.

Nánari upplýsingar hér.



Hér að neðan má sjá viðtalið við Öldu Karen í Íslandi í dag.