Leggja til að ríkið selji eignarhluti sína í Landsbankanum í áföngum

Gengið er út frá því að ríkið muni eiga 34 prósenta hlut í Landsbankanum til langframa en það er nákvæmlega jafn stór hlutur og norska ríkið á í DNB bankanum í Noregi. Ein af þeim leiðum sem höfundar hvítbókarinnar leggja til er að ríkið selji eignarhluti sína í Landsbankanum í áföngum eftir skráningu bankans á markað.

Ríkissjóður á 100 prósent hlutafjár í Íslandsbanka og rúmlega 98 prósent hlutafjár í Landsbankanum. Höfundar hvítbókar telja „skynsamlegt að fara af fullum krafti í að bjóða viðskiptabönkum í nágrannaríkjunum að kaupa Íslandsbanka í heild,“ eins og þar segir orðrétt. 

Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar segir að ríkissjóður verði „leiðandi fjárfestir í að minnsta kosti einni kerfislega mikilvægri fjármálastofnun.“ Er þar verið að vísa til Landsbankans.

Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, segist leggja þann skilning í þennan texta stjórnarsáttmálans að 35-40 prósenta hlutur ríkisins í Landsbankanum uppfylli þessi skilyrði.

Fetað í fótspor Norðmanna

Í hvítbókinni er talsvert fjallað um eignarhald á Landsbankanum en þar segir: „Núverandi stefna íslenska ríkisins er að halda 34% hlut í Landsbankanum til langframa til þess að stuðla að stöðugleika í fjármálakerfinu og tryggja nauðsynlega innviði þess. Slík fjárfesting jafngildir um 3% af vergri landsframleiðslu.“ Þess má geta að hlutur norska ríkisins í DNB, stærsta banka Noregs, er einnig 34 prósent og 3 prósent ef landsframleiðslu Noregs.

Í hvítbókinni segir: „Skynsamlegt er talið að skrá Landsbankann á markað og selja þá eignarhluti ríkisins í bankanum sem það hyggst láta frá sér í áföngum.“ Höfundar hvítbókarinnar benda á að samkvæmt gildandi lögum um sölumeðferð eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum er ráðherra einungis heimilt að selja eignarhlut í Landsbankanum umfram 70% hlut ríkisins af heildarhlutafé bankans. Í hvítbókinni segir að í ljósi mikilvægis þess að upphaflegt frumútboð bankans sé af þeirri stærðargráðu að vekja athygli stærri stofnanafjárfesta erlendis sé ástæða til að rýmka þetta ákvæði áður en sölumeðerð hefst.

Mælt er með því að selja bréfin í áföngum í gegnum skipulegan verðbréfamarkað en það er sú leið sem bæði írska og hollenska ríkið fóru slíka leið með hluta af þeim bréfum sem runnu í faðm þessara ríkja eftir alþjóðlegu fjármálakreppuna. Ríkissjóður Hollands eignaðist allt hlutafé Í ABN AMRO og heldur enn á 56,3% eignarhlut. Þá eignaðist ríkissjóður Írlands allt hlutafé í AIB og á enn 71,1% hlut.

Ekki á dagskrá á yfirstandandi þingi

Sala á eignarhlutum ríkisins í Íslandsbanka og Landsbankanum er hins vegar ekki á dagskrá á yfirstandandi þingi. Ríkisstjórnin ákvað á dögunum að fresta því að leggja fram frumvarp til breytinga á lögum um sölumeðferð á eignarhlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum.

„Mér finnst mjög mikilvægt að það komi fram að ríkisstjórnin hefur engar ákvarðanir tekið um næstu skref. Við viljum gera þetta í réttri röð. Það er alveg ljóst að við erum að tala hér um stóra eignarhluti sem getur verið flókið mál að koma í verð. Það þarf að horfa til aðstæðna og það þarf að horfa til þess fyrirkomulags sem gæti komið til álita. Þannig að við erum svona að þreifa okkur áfram með það en mér finnst mikilvægt að það haldi áfram,“ segir Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra.