Fimmtungur leikskólabarna borðar innan við tíu fæðutegundir Sunna Sæmundsdóttir skrifar 10. janúar 2026 13:32 Fimmtungur leikskólabarna er mjög matvandur. Vísir/Vilhelm Um fimmtungur leikskólabarna borðar innan við tíu tegundir af matvælum samkvæmt rannsókn og eru útsettari fyrir næringarskorti. Svokölluð bragðlaukaþjálfun hefur gefið góða raun í að draga úr matvendni. Doktorsneminn Berglind Lilja Guðmundsdóttir vinnur nú að fyrstu rannsókn sinnar tegundar á Íslandi sem miðar að því að þróa leiðir til að draga úr matvendni meðal leikskólabarna. Hún segir um fimmtungur barna sýni einkenni matvendni sem koma fram í mjög einhæfu fæðuvali, eða að þau borði innan við tíu tegundir af fæðu. „Fæðutegund er bara til dæmis pulsur, það er ein fæðutegund. Einhver tegund af grænmeti, það getur til dæmis verið að börn borði bara gúrku, það er ein fæðutegund, þannig að við erum að tala um tíu fæðutegundir, færri en tíu fæðutegundir,“ segir Berglind. Hún hefur unnið að rannsókninni í samstarfi við fjóra leikskóla á höfuðborgarsvæðinu og á landsbyggðinni þar sem svokölluð bragðlaukaþjálfun er innleidd til þess að draga úr matvendninni. „Bragðlaukaþjálfun snýst svona í grófum dráttum um að þjálfa börnin í því að upplifa mat með öllum skynfærum sínum, þannig að við erum ekki bara að smakka matinn, við erum að horfa á hann, við erum að snerta hann, þefa af honum, hlusta á hann.“ Bragðlaukaþjálfun hefur þegar verið reynd meðal eldri barna og gaf þar góða raun að því leyti að börn hófu að borða fjölbreyttari fæðu. Í þeirri rannsókn sem nú stendur yfir mun Berglind rannsaka hvort inngrip líkt og það geti haft áhrif á vöxt barna til lengri tíma litið, þar sem takmarkað fæðuval getur leitt til næringarskorts. Það verður skoðað í samvinnu við Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Þannig að við söfnum þeim gögnum í gegnum heilsugæslurnar og erum þá að skoða vaxtarferil og vaxtarkúrfurnar, þannig að það er bæði þyngd og hæð. Og það er mjög áhugavert og hefur ekki verið gert áður, að skoða svona vaxtarferla í kjölfarið á svona fæðu miðað við í íhlutunum eins og okkar,“ segir Berglind. Matur Börn og uppeldi Heilbrigðismál Leikskólar Tengdar fréttir Gömlu trixin úreld: Ekki pína í börn mat, múta, hóta eða uppnefna Það eru vægast sagt fróðlegt og gagnlegt að taka samtalið við Sigrúnu Þorsteinsdóttur barna- og heilsusálfræðing og doktor í heilsueflingu um matvendni barna. 14. desember 2025 08:00 Mest lesið Fyrirséð fjöldamorð í El Fasher: Að minnsta kosti tíu þúsund myrtir á tveimur dögum Erlent Bílar sitja fastir vegna þungrar færðar Innlent Flugfólkið hjá Atlanta flakkar um allan heim Innlent „Brjálaður aðili“ reyndist eftirlýstur af lögreglu Innlent Sjö af hverjum tíu fýlum með plast í maganum Innlent Foktjón á Suðurnesjum og Akranesi Innlent Breytingar á deiliskipulagi Suðurlandsbrautar auglýstar Innlent Hútar gerðu aðra árás á Ísrael Erlent Slydduél og snjókoma í kortunum Veður Verðbólga, biskupsmálið og utanríkismál Innlent Fleiri fréttir Nafnið verði krefjandi verkefni en í höndum íbúanna Foktjón á Suðurnesjum og Akranesi Verðbólga, biskupsmálið og utanríkismál Breytingar á deiliskipulagi Suðurlandsbrautar auglýstar Flugfólkið hjá Atlanta flakkar um allan heim „Brjálaður aðili“ reyndist eftirlýstur af lögreglu Pétur Markan bæjarstjóraefni Okkar Hveragerðis Sjö af hverjum tíu fýlum með plast í maganum Sameining hreppanna tveggja samþykkt Bílar sitja fastir vegna þungrar færðar Blóð úr hinum grunaða á hnífi á vettvangi Vonast til að náttúran verði þeim hliðholl Allir fundnir óslasaðir eftir snjóflóð Framkvæmdaleyfi Hvalárvirkjunar fellt úr gildi Gular veðurviðvaranir og vegir á óvissustigi Leiðinlegt þegar ráðist er á „litla manninn á horninu“ Ekið á mann í Þrengslunum Eins og síðast en „einu númeri minna“ Vilja ekki takmarka trúariðkun „umfram það sem brýnir almannahagsmunir krefjast“ Úrvalsdeild og neðri deild en restin í vandræðum Kennarar botna aftur ekkert í Ingu Sæland Lokun Hormússunds: Takmörkuð áhrif á áburðarverð til bænda í ár en óvíst um framhaldið Vinstrið á blússandi siglingu Eldur kviknaði í bíl Líkamsárás í verslunarmiðstöð Perutertan lifir af inngildingu heilsufæðis á Alþingi Telur ríkisstjórn skemma efnahaginn vísvitandi fyrir ESB-atkvæði Starfsmenn ráðuneytisins fengu egg í sérprentuðum öskjum en kennarar una ölmusu foreldra „Fólk var rosalega hrætt þegar það kom sjónvarp“ Ráðist að vagnstjóra og strætónum rænt í Garðabæ Sjá meira
Doktorsneminn Berglind Lilja Guðmundsdóttir vinnur nú að fyrstu rannsókn sinnar tegundar á Íslandi sem miðar að því að þróa leiðir til að draga úr matvendni meðal leikskólabarna. Hún segir um fimmtungur barna sýni einkenni matvendni sem koma fram í mjög einhæfu fæðuvali, eða að þau borði innan við tíu tegundir af fæðu. „Fæðutegund er bara til dæmis pulsur, það er ein fæðutegund. Einhver tegund af grænmeti, það getur til dæmis verið að börn borði bara gúrku, það er ein fæðutegund, þannig að við erum að tala um tíu fæðutegundir, færri en tíu fæðutegundir,“ segir Berglind. Hún hefur unnið að rannsókninni í samstarfi við fjóra leikskóla á höfuðborgarsvæðinu og á landsbyggðinni þar sem svokölluð bragðlaukaþjálfun er innleidd til þess að draga úr matvendninni. „Bragðlaukaþjálfun snýst svona í grófum dráttum um að þjálfa börnin í því að upplifa mat með öllum skynfærum sínum, þannig að við erum ekki bara að smakka matinn, við erum að horfa á hann, við erum að snerta hann, þefa af honum, hlusta á hann.“ Bragðlaukaþjálfun hefur þegar verið reynd meðal eldri barna og gaf þar góða raun að því leyti að börn hófu að borða fjölbreyttari fæðu. Í þeirri rannsókn sem nú stendur yfir mun Berglind rannsaka hvort inngrip líkt og það geti haft áhrif á vöxt barna til lengri tíma litið, þar sem takmarkað fæðuval getur leitt til næringarskorts. Það verður skoðað í samvinnu við Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Þannig að við söfnum þeim gögnum í gegnum heilsugæslurnar og erum þá að skoða vaxtarferil og vaxtarkúrfurnar, þannig að það er bæði þyngd og hæð. Og það er mjög áhugavert og hefur ekki verið gert áður, að skoða svona vaxtarferla í kjölfarið á svona fæðu miðað við í íhlutunum eins og okkar,“ segir Berglind.
Matur Börn og uppeldi Heilbrigðismál Leikskólar Tengdar fréttir Gömlu trixin úreld: Ekki pína í börn mat, múta, hóta eða uppnefna Það eru vægast sagt fróðlegt og gagnlegt að taka samtalið við Sigrúnu Þorsteinsdóttur barna- og heilsusálfræðing og doktor í heilsueflingu um matvendni barna. 14. desember 2025 08:00 Mest lesið Fyrirséð fjöldamorð í El Fasher: Að minnsta kosti tíu þúsund myrtir á tveimur dögum Erlent Bílar sitja fastir vegna þungrar færðar Innlent Flugfólkið hjá Atlanta flakkar um allan heim Innlent „Brjálaður aðili“ reyndist eftirlýstur af lögreglu Innlent Sjö af hverjum tíu fýlum með plast í maganum Innlent Foktjón á Suðurnesjum og Akranesi Innlent Breytingar á deiliskipulagi Suðurlandsbrautar auglýstar Innlent Hútar gerðu aðra árás á Ísrael Erlent Slydduél og snjókoma í kortunum Veður Verðbólga, biskupsmálið og utanríkismál Innlent Fleiri fréttir Nafnið verði krefjandi verkefni en í höndum íbúanna Foktjón á Suðurnesjum og Akranesi Verðbólga, biskupsmálið og utanríkismál Breytingar á deiliskipulagi Suðurlandsbrautar auglýstar Flugfólkið hjá Atlanta flakkar um allan heim „Brjálaður aðili“ reyndist eftirlýstur af lögreglu Pétur Markan bæjarstjóraefni Okkar Hveragerðis Sjö af hverjum tíu fýlum með plast í maganum Sameining hreppanna tveggja samþykkt Bílar sitja fastir vegna þungrar færðar Blóð úr hinum grunaða á hnífi á vettvangi Vonast til að náttúran verði þeim hliðholl Allir fundnir óslasaðir eftir snjóflóð Framkvæmdaleyfi Hvalárvirkjunar fellt úr gildi Gular veðurviðvaranir og vegir á óvissustigi Leiðinlegt þegar ráðist er á „litla manninn á horninu“ Ekið á mann í Þrengslunum Eins og síðast en „einu númeri minna“ Vilja ekki takmarka trúariðkun „umfram það sem brýnir almannahagsmunir krefjast“ Úrvalsdeild og neðri deild en restin í vandræðum Kennarar botna aftur ekkert í Ingu Sæland Lokun Hormússunds: Takmörkuð áhrif á áburðarverð til bænda í ár en óvíst um framhaldið Vinstrið á blússandi siglingu Eldur kviknaði í bíl Líkamsárás í verslunarmiðstöð Perutertan lifir af inngildingu heilsufæðis á Alþingi Telur ríkisstjórn skemma efnahaginn vísvitandi fyrir ESB-atkvæði Starfsmenn ráðuneytisins fengu egg í sérprentuðum öskjum en kennarar una ölmusu foreldra „Fólk var rosalega hrætt þegar það kom sjónvarp“ Ráðist að vagnstjóra og strætónum rænt í Garðabæ Sjá meira
Gömlu trixin úreld: Ekki pína í börn mat, múta, hóta eða uppnefna Það eru vægast sagt fróðlegt og gagnlegt að taka samtalið við Sigrúnu Þorsteinsdóttur barna- og heilsusálfræðing og doktor í heilsueflingu um matvendni barna. 14. desember 2025 08:00