Kona á öld hrottans

Nú er konudagurinn haldinn. Hvað er það? Hvað er kona á tímum þegar gamlir hvítir karlar halda veröldinni í gíslingu með landránum og sprengingum af ótta við allt sem kynni að gerast ef lífið fengi að blómstra á sínum raunverulegu forsendum? – Við þurfum að gæta jafnvægis, segja þeir ábúðarfullir hver við annan. Nú skulum við gera Gaza að hagkvæmri rekstrareiningu handa okkur og köllum það Friðarráð! Ha ha ha.

Varist falsspámenn, sagði Jesús um þessa menn. Þeir koma til yðar í sauðaklæðum en innra eru þeir gráðugir vargar. Af ávöxtum þeirra skuluð þér þekkja þá.[1] Þjófurinn kemur ekki nema til að stela og slátra og eyða. Ég er kominn til þess að þeir hafi líf, líf í fullri gnægð.[2]

Hey, strákar, segja friðarráðherrarnir á Gaza og eru í essinu sínu, við verðum líka að koma böndum á kristindóminn. Þeir yrðu nú ekki kræsilegir ársreikningarnir ef hann fengi að fara að eðli sínu. Líf í fullri gnægð hefur aldrei skilað hagnaði, nema fáir njóti. Og fyrst við erum að ræða allt þetta kerlingakjaftæði - Var ekki pottþétt búið að koma því inn í öll kerfin að loftslagsvandi er sósíalísk histería? Ha ha ha! Hendum nú í eina góða hópmynd!

Það er konudagur og því er vert að spyrja: Hvað er kona á öld hrottans?

Í leit að svari skyldum við ekki gleyma því að nú lifum við hér heima við þær óvenjulegu aðstæður að konur gegna flestum helstu valdastöðum í samfélaginu. Það ætti að vera eitthvað, þótt það breyti ekki því að við þessar öfgafullu aðstæður í heimsmálunum hlýtur kona þó alltént að vera hluti af einhvers konar aukaverkuleika.

Saga af konu

Sumarið 1991 sótti ég og eiginkona mín, Jóna Hrönn Bolladóttir, um tvær prestsstöður í Vestmannaeyjum. Svo ólík var veröldin þeirri sem við þekkjum hér heima í dag að þá kom aldrei annað til tals en að ég yrði sóknarprestur og hún kæmi upp að hlið mér í starfi. Hún var, jú, kona.

Ert þú að taka við í Eyjum? spurði eldri herra í prestastétt með viðurkenningartón í röddinni. Já, svaraði ég, við förum saman í þetta hjónin. Er hún að fá embætti líka? spurði hann forvitinn. Já, já, það þarf tvo presta á Heimaey. Þá kom stutt þögn uns þessi ágæti karl mælti með tilfinningaþunga: Konur eru og verða konur.

Við vorum tuttugu og sjö og átta ára með vaxandi fjölskyldu og dagarnir í Eyjum urðu hnausþykkir af önnum, yndi og reynslu. Eitt kom þó fljótt í ljós; Aldrei hafði kona annast útför í hinni virðulegu Landakirkju. Mánuðir og misseri liðu. Við gengum til starfa hlið við hlið á öllum sviðum, en þegar einhver kvaddi jarðlífið var karlpresturinn beðinn um að tala yfir og kasta rekunum. Annað hafði aldrei tíðkast.

Dag einn lést yndisleg gömul kona á sjúkrahúsinu eftir erfiða banalegu. Eftir sat sormæddur eiginmaður. Þetta var lífsreyndur og flottur karl. Þar sem hann sat með fólkinu sínu og farið var að huga að útför mælti sá gamli: Úr því Jóna Hrönn prestur var nógu góð til að vitja hennar mömmu ykkar vikulega alla mánuðina sem hún þurfti að þjást, þá er hún líka nógu góð til að jarðsyngja hana! Upp úr þessu fór samfélagið í Eyjum að njóta prestsþjónustu konu við jarðarfarir líkt og á öðrum sviðum.

Já, mikið vatn hefur runnið til sjávar og margt hefur breyst, og þó. Ekkert hugtak er pólitískara en kona.

Aðal og auka

Í árþúsundir hefur okkar svo nefnda kristna menning talað um Guð föður og móður jörð. Þannig höfum við tileinkað karlinum viskuna en konunni nytsemina. Karlinum andann en konunni efnið. Okkur hefur þótt karlmannlegt að stjórna þarna uppi en kvenlegt að þjóna þarna niðri. Þannig höfum við um langar aldir föndrað við það að skipta veruleikanum upp í andstæðupör þar sem hið hvíta og karlmannlega er aðal en hið litríka og kvenlega er auka, ásamt dýraríkinu og náttúrunni eins og hún leggur sig.

Franz páfi talaði á þá leið fyrir nokkrum árum að svo virtist sem menn teldu sig geta bætt upp fölnandi litadýrð vistkerfisins með litríku vöruúrvali í hillum verslana. Og nú vekja umhverfissálfræðingar athygli á því að litir séu jafn vel líka á undanhaldi á markaðnum. Það sjáist í merkjum stórra fyritækja og ýmsu manngerðu umhverfi að viljir þú láta taka mark á þér sé best að vera vera hvítur og steingrár. Tími regnbogans og inngildingarinnar er liðinn. Fjölmenning er bannorð, mannréttindi barnaskapur og jafn vel dauðasök. Vistkerfisvandi bara til í kerlingabókum.

Þó veit hver menntskælingur að lífið er ofið ógrynni örfínna þráða. Í kjarna sínum er lífið, í öllum sínum gróanda, örsmátt og auðsæranlegt og byggir alfarið á gagnkvæmri þjónustu ótal þátta. Hið gráhvíta sprengivald skortir alla getu til að greina og virða samhengi svo að allt sem er viðkvæmt fölnar, visnar og deyr undir hæl þess. Svo einfalt er það.

Pólitík sem upphefur yfirráð hins stóra, sterka og harða en fyrirlýtur þjónustu hins smágerða, sveigjanlega og mjúka miðlar dauða jafn vel þótt það kalli sig Friðarráð og taki hressa hópmynd af öllum strákunum í klúbbnum.

Öll tapa

Þessari langþróuðu skautunarmenningu, sem tíðkast hefur frá örófi alda og náð nýjum hæðum á okkar tímum, fylgir víðfeðmur skortur á upplýsingum svo að sitt hvað fer í vaskinn:

Staðreyndir um stöðu mannkyns gagnvart vistkerfinu brenglast í meðförum svo að við blasir aðgerðaleysi og alls herjar gjaldþrot sem útvistast til ófæddra kynslóða.

Kynþáttahyggja veður uppi þannig að fólk sem í öllum grundvallarþáttum er nákvæmlega eins heldur að það sé einmitt gjör ólíkt og muni aldrei geta skilið hvert annað eða komið sér saman um nokkurn hlut svo fáfræði og framandleiki tekur yfir.

Ólíkir menningarheimar missa af mörgu sem hefði mátt njóta af öðrum en tortryggni þróast milli heilu heimshlutanna.

Kynjahyggja verður ráðandi með stækri áherslu á ólíkindi karla og kvenna þannig að fólk parar sig saman í gagnkvæmum misskilningi og hefðbundinni höfnun svo til verða ótal einmana sálir í sambúð. Á sama tíma stendur kynseginfólk eftir sem einhvers konar aukaleikarar á sviði óhamingjunnar.

Listinn er endalaus yfir þá hópa sem fara kerfisbundið halloka á öld hrottans og niðurstaðan verður sú að obbi allra manna og lífvera stendur eftir lítt mikilvægur innan ríkjandi heimsmyndar þar sem 1% mannkyns er aðal og restin auka.

Hvað er þá kona?

Kona er lifandi persóna sem, rétt eins og karlar og kvár, þarf sárlega á því að halda að öld hrottans linni en við taki öld friðar sem grundvallist á virðingu og samlíðun með öllu sem lifir.

Höfundur er prestur og siðfræðingur.

[1] Matteusarguðspjall 7.15

[2] Jóhannesarguðspjall 10.10.