Treður hið opin­bera sér í hleðslu­gatið?

Ein af þremur aðgerðum ríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við verðbólgu er að fjölga hleðslustöðum við fjölbýlishús og gististaði og „loka hleðslugatinu“ hringinn í kringum landið.

Þetta er auðvitað góðra gjalda vert, þótt það liggi ekki alveg í augum uppi hvernig það dregur úr verðbólgu að fólk geti hlaðið rafbíla víðar. Helzt er hægt að láta sér detta í hug að þarna séu stjórnvöld að bregðast við gagnrýni Félags atvinnurekenda og ýmissa fleiri á breytingar á vörugjöldum á ökutækjum, sem tóku gildi um síðustu áramót. Þær fólu í sér stórhækkun vörugjalda og verðlags á benzín- og dísilbílum en niðurfellingu vörugjalds af rafbílum (og afnám rafbílastyrks í leiðinni). Stjórnvöldum var bent á að þetta myndi þýða mikinn skell fyrir t.d. bílaleigur, vegna þess að orkuinnviðir landsins væru engan veginn tilbúnir fyrir orkuskipti í flota bílaleiganna. Ef stjórnvöld vildu stuðla að slíkri breytingu, ætti að byrja á réttum enda og byggja upp hleðsluinnviði á gisti- og viðkomustöðum ferðamanna um allt land. Á það var ekki hlustað þá.

Þessi aðgerð, sem nú hefur verið tilkynnt, kemur auðvitað of seint og mun ekki breyta því að bílaleigurnar birgðu sig upp af jarðefnaeldsneytisbílum fyrir áramót. En látum það vera.

Þurfum við ríkisbenzínstöðvar?

Hitt er enn áleitnari spurning hvaða áhrif þeir 500 milljóna króna styrkir, sem eru boðaðir til uppbyggingar hleðslustöðva, hafa á markaðshlutdeild og samkeppnisstöðu á hleðslumarkaðnum. Fyrir tveimur árum vann ráðgjafarfyrirtækið Intellecon skýrsluna „Er ríkið í stuði?“ fyrir Félag atvinnurekenda. Þar var sjónum beint að því hvernig fyrirtæki í eigu ríkisins og sveitarfélaga veita einkafyrirtækjum harða samkeppni á hinum hratt vaxandi markaði fyrir hleðslu og þjónustu við eigendur rafbíla. Fyrirtæki eins og Orka náttúrunnar, Orkusalan og Orkubú Vestfjarða hafa gert sig gildandi á þessum markaði og selja almenningi bæði hleðslu og tækin til að hlaða rafbíla.

Á tímum orkuskipta, þar sem orkugjafi bifreiða færist frá því að vera benzín eða dísilolía yfir að vera rafmagn, er óhætt að spyrja hvort hið opinbera þurfi eitthvað frekar að starfa á þessum markaði en þess hefur gerzt þörf að það starfaði á eldsneytismarkaðnum. Í skýrslu Intellecon sagði: „Fáir myndu mæla fyrir því að hið opinbera færi að reka bensínstöðvar í dag. Sennilega kæmi það einnig fólki spánskt fyrir sjónir að veitufyrirtæki í eigu hins opinbera seldi fólki elda- eða þvottavélar og uppsetningu þeirra.“

Fyrirtæki í eigu skattgreiðenda fái ekki styrki frá skattgreiðendum

Loftslags- og orkusjóður, sem á að úthluta milljónunum 500 til uppbyggingar hleðslustöðva, hefur undanfarin ár veitt hundruð milljóna úr sjóði skattgreiðenda til fyrirtækja í eigu sömu skattgreiðenda til að styrkja verkefni þeirra á sviðum orkuskipta í samgöngum. Við síðustu úthlutun sjóðsins fóru um 650 milljónir króna til verkefna tengdra hleðsluinnviðum. Fyrirtæki í eigu ríkis og sveitarfélaga fengu 434 milljónir af þeirri fjárhæð, eða um tvo þriðjuhluta.

Styrkir Loftslags- og orkusjóðs eru að jafnaði vegna þriðjungs kostnaðar við viðkomandi verkefni. Styrkveitingar ríkisins til sjálfs sín og sveitarfélaga ýta beinlínis undir útþenslustefnu fyrirtækja í opinberri eigu á hleðslumarkaðnum, í samkeppni við einkafyrirtæki.

Eitt af því sem Félag atvinnurekenda hefur lagt til í því skyni að halda hinu opinbera í skefjum á hleðslumarkaðnum er að undanskilja fyrirtæki í eigu skattgreiðenda styrkjum frá sömu skattgreiðendum við úthlutun úr Orku- og loftslagssjóði. Það er full ástæða til að ítreka þá tillögu hér. Það er raunveruleg hætta á að fyrirtæki í eigu ríkis og sveitarfélaga hirði meirihluta þessarar fjárhæðar og hið opinbera troði sér enn rækilegar inn á þennan markað, þar sem ekki er nokkur þörf á að það starfi.

Höfundur er framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda.