Schengen - hvað færir það okkur?

Aðild að Schengen Area er samningsbundin og því afturkræf. Útganga felur ekki í sér grundvallarhindranir. Útganga krefst skipulags og getur tekið einhvern tíma, en er í eðli sínu framkvæmanleg og æskileg.

Endurupptaka landamæraeftirlits er eitthvað sem við kunnum. Eftirlit á flugvöllum og höfnum, skráning komu farþega og grunnrýni á ferðaskjöl eru staðlaðar aðgerðir. Með því fæst aftur bein stjórn á því hverjir koma inn í landið.

Slík stjórn getur gaukið vernd og stuðlað að bættum lífsgæðum og lífskjörum. Fyrir lítið samfélag skiptir miklu máli að geta stýrt aðgengi að búsetu, vinnumarkaði og innviðum í samræmi við eigin aðstæður.

Reynsla af ferðamönnum sýnir að landamæraferli er ekki raunveruleg hindrun. Bandaríkjamenn fara í gegnum formlegt Schengen eftirlit til að komast til Íslands, en það dregur ekki úr komu þeirra. Þeir eru áfram verðmætustu gesta landsins. Þetta bendir til að eftirlit hindri ekki ferðalög né eftirspurn.

Engin nauðsyn er á að torvelda komu Evrópubúa þrátt fyrir að við yfirgefum Schengen. Hægt er að halda aðgengi greiðu fyrir skammtímadvalir með einföldum reglum, án þess að afsala sér stjórn á náttúrulegum landamærum.

Lykilatriði í augnablikinu er svokallað „asylum shopping“. Opnun innri landamæri innan Schengen gera fólki mögulegt að færa sig milli ríkja og velja sér áfangastað. Fyrir lítið samfélag getur slíkt mynstur skapað óhóflegan þrýsting á húsnæði, þjónustu og innviði á skömmum tíma. Slíkur þrýstingur er ekki sjálfbær og ekki ásættanlegur til lengri tíma.

Með eigin landamærum er unnt að takmarka slíka þróun og taka ákvarðanir um móttöku á eigin forsendum. Það felur í sér getu til að hafna komu þegar skilyrði eru ekki uppfyllt og, ef nauðsyn krefur, snúa fólki við við komu.

Rök um að samstarf í löggæslu og upplýsingaskiptum krefjist opins landamærakerfis eru ekki byggð á skynsemi. Slíkt samstarf byggist á gagnkvæmni og er hægt að útfæra með samningum án fullrar aðildar að Schengen.

Niðurstaðan er skýr: útganga er raunhæf, kostnaður við landamæraeftirlit er hóflegur, og ávinningurinn stórkostlegur , m.v. umræðuna, yfirkeyrðir innviðir, fleiri glæpasamtök, skipulagða aftökur. og misþyrmingar af verstu sort. Margt fleira er í hættu svo sem menning og tungumál sem gerir okkur að þjóð, felst í aukinni stjórn. Það væri hægt að telja til fleiri mælanlega þætti sem skipta okkur mál en möguleikum til að vernda lífsgæði og lífskjör samfélagsins til lengri tíma er afar mikilvægur þáttur. Það sem er meira huglægt og gerir okkur að þjóð, svo sem menning og ekki síst tungumálið, er mér og mörgum öðrum mjög mikilvægt og segja má réttur okkar þannig þenkjandi. Þeir sem krefjast og óska sér einskis frekar en fjölmenningar, geta fengið hana út um allt og eru að vaða yfir okkur hin.

Höfundur er hagfræðingur og líffræðingur.