Leyfist Íslendingum að stjórna sínum eigin málum? Arnar Þór Jónsson skrifar 1. maí 2026 10:17 Spurningin hér að ofan er brýnasta spurningin sem íslensk stjórnmál þurfa að svara nú. Takist núverandi utanríkisráðherra (með stuðningi ESB) að gera Ísland að aðildarríki Evrópusambandsins, þá verður ekki lengur hægt að tala um að Íslendingar hafi sjálfstjórn í sínum málum. Þversögnin í málflutningi utanríkisráðherra er sú að Íslendingar eigi að nota sjálfsákvörðunarrétt sinn nú til að fara inn í ríkjabandalag ESB sem fyrirsjáanlega mun veikja og – í mikilvægum atriðum -afnema sjálfsákvörðunarrétt okkar um framtíð Íslands. En þetta er ekki eina dæmið. Fyrir tilstilli RÚV og annarra ríkisstofnanna er athygli Íslendinga föst við smáatriði á meðan netið þrengist smám saman um tilveru okkar. Löngu er orðið tímabært að Íslendingar vakni af Þyrnirósasvefninum og opni augun fyrir því hvernig smám saman er verið að skerða yfirráð okkar yfir eigin orðum, athöfnum, eignum, ferðamáta o.fl. Ég rita þessa grein til að vekja athygli á að enn má stöðva þessa lest og koma í veg fyrir að allt fari á versta veg. Kæru Íslendingar, við berum öll ábyrgð á framtíð landsins okkar og viljum að afkomendur okkar, Íslendingar framtíðarinnar, fái að fæðast frjáls og lifa frjáls. Við viljum geta sagt að við höfum gert allt sem í okkar valdi stóð til að standa vörð um frelsi Íslendinga og sjálfstæði landsins. Alþjóðlegar (og yfirþjóðlegar) stofnanir eins og WHO, SÞ, ESB o.fl. seilast til sífellt meiri áhrifa með stefnumörkun, reglugerðum og áætlunum sem aðildarríkjum er ætlað að framfylgja. Með þessu er dregið úr möguleikum þjóðríkja (og borgara) til að stýra eigin málum með skynsamlegum hætti út frá aðstæðum á hverjum stað. Stöðugt vaxandi stafrænt eftirlit og gervigreindar-vöktun: Ríki og tæknifyrirtæki hafa sett upp net sem verður stöðugt þéttara og myndar nú þegar víðtækt eftirlitskerfi með myndavélum, andlitsgreiningu og gervigreind til að spá fyrir um og stjórna hegðun. Beint og óbeint hefur þetta áhrif á hegðun fólks og takmarkar frelsið með kælingaráhrifum þegar jafnvel einkalífið er orðið vaktað. Rafræn auðkenni og líftækni: Innleiðing stafrænna leiða til auðkenningar og uppsetning á slíkum kerfum tengir alls kyns þjónustu, m.a. ferðaþjónustu, bankaþjónustu og heilbrigðisþjónustu saman á margvíslegan hátt og getur hæglega þróast í miðstýrt stjórnkerfi. Miðstýrðir stafrænir gjaldmiðlar (CBDC) og forritanlegir peningar gera ríkjum kleift að fylgjast með, frysta eða stýra peninganotkun hvern einasta einstaklings (og fyrirtækis). Þetta opnar möguleika á að stýra því hvar menn nota peningana sína og í hvað þeim er ráðstafað. Ritskoðun og takmarkanir á tjáningarfrelsi: Löggjöf um „hatursorðræðu“, „rangar upplýsingar“ og netöryggi (sem allt eru sérstök áhugamál ónauðsynlegustu ríkisstofnunar Íslands, Fjölmiðlanefndar) mun í vaxandi mæli gera ríkisvaldinu kleift að loka á, sekta eða saksækja fólk fyrir skoðanir sem samræmast ekki boðun ríkjandi rétttrúnaðar. Skerðing á líkamlegu og læknisfræðilegu sjálfræði: Með nýjum sóttvarnalögum er opnuð leið inn í framtíð sem Aldous Huxley og Orwell skrifuðu um: Faraldursvottorð, bóluefnaskírteini og þvinguð læknisfræðileg inngrip. Mannréttindi verða afnumin með stjórnvaldsákvörðunum. Loftslags- og umhverfisstefna sem takmarkar valfrelsi fólks: Net-zero reglur, 15 mínútna borgir, hærri gjöld á kjötneyslu, borgarlína, þrengt að einkabílnum, rafbílaþvinganir og kolefnisgjöld til að takmarka ferðalög, miðstýring á notkun rafmagns og hita í húsnæði. Veiking eignarréttar: Aukin eignaupptaka, stífari skipulagsreglur, auðlegðarskattar og frysting bankareikninga hjá þeim sem voga sér að mótmæla. Allt skerðir þetta grundvallarrétt manna til að ráða yfir eigin eignum. Veiking foreldraréttar: Ríkið gert að æðsta yfirvaldi í málefnum sem varða uppeldi og ákvörðunarvald í málefnum barna. Stjórn á menntun og námskrá: Skyldubundin kennsla innan ríkisrekins skólakerfis í alls kyns hugmyndafræði, svo sem kynja- og loftslagsfræðum, sem takmarkar rétt foreldra til að ákvarða hvað börn læra og hvað gildi eru kennd. Innflytjendamál og landamærastjórn: Þjóðir missa stjórn á því hverjum er leyft að koma inn í landið vegna alþjóðlegra samninga og þrýstings frá alþjóðastofnunum. Þetta hefur áhrif á menningu, hagkerfi og öryggi íbúa landsins. Háir skattar og skerðing athafnafrelsis: Háir skattar og þungt regluverk sem hamla frumkvöðlastarfsemi, hefta sjálfstæðan atvinnurekstur og skerða möguleika á fjárhagslegu sjálfstæði. Allt virðist þetta vera réttlætt með vísan til „hagræðingar“, „skilvirkni“ „öryggis“, „sjálfbærni“ eða „réttlætis“, en saman myndar þetta stöðugt þéttriðnara net sem dregur verulega úr möguleikum okkar sem einstaklinga - og sem þjóðar - til að stjórna okkar eigin málum. Eftir að hafa „kíkt“ í alla ofangreinda „pakka“ tel ég að farsælast væri að Íslendingar eigi áfram gott samstarf og frjáls viðskipti við aðrar þjóðir – og að við komum þar fram sem sjálfstæð, frjáls og friðelskandi þjóð, sem stjórnar sínum eigin málum. Höfundur er lögmaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Arnar Þór Jónsson Skoðun: Sveitarstjórnarkosningar 2026 Mest lesið Hvað er títt af Seðlabankastjóra og unnustu hans? Einar Steingrímsson Skoðun Afkomuöryggi er forsenda listsköpunar Jóna Hlíf Halldórsdóttir Skoðun Tóm-stundar-iðkun Kristín Björg Viggósdóttir Skoðun Sjáðu þig - taktu eftir breytingum Birgitta Lind Vilhjálmsdóttir Skoðun Réttið upp hönd sem eruð á móti Gunnar Salvarsson Skoðun Alþjóðlegi geðheilbrigðisdagurinn – Hlustum á raddir fólks með reynslu Helga Arnardóttir Skoðun Hálf sagan um fjármagnstekjuskatt Björn Brynjúlfur Björnsson Skoðun Ríkið hefur gert sig að ritstjóra Sigríður Dagný Sigurbjörnsdóttir Skoðun Halldór 10.10.2026 Halldór Geðheilbrigði - sameiginlegt verkefni okkar allra Snæfríður Jóhannesdóttir,Þórey Rósa Einarsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Alþjóðlegi geðheilbrigðisdagurinn – Hlustum á raddir fólks með reynslu Helga Arnardóttir skrifar Skoðun Hvert fara milljarðarnir og hver hjálpar fólki út úr neyslunni? Halldóra Lillý Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Réttið upp hönd sem eruð á móti Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Ríkið hefur gert sig að ritstjóra Sigríður Dagný Sigurbjörnsdóttir skrifar Skoðun Afkomuöryggi er forsenda listsköpunar Jóna Hlíf Halldórsdóttir skrifar Skoðun Tóm-stundar-iðkun Kristín Björg Viggósdóttir skrifar Skoðun Sjáðu þig - taktu eftir breytingum Birgitta Lind Vilhjálmsdóttir skrifar Skoðun Hálf sagan um fjármagnstekjuskatt Björn Brynjúlfur Björnsson skrifar Skoðun Geðheilbrigði - sameiginlegt verkefni okkar allra Snæfríður Jóhannesdóttir,Þórey Rósa Einarsdóttir skrifar Skoðun Í hverju felst virðing fyrir lífinu? Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Hvað er títt af Seðlabankastjóra og unnustu hans? Einar Steingrímsson skrifar Skoðun Ríkið stal þremur árum frá ungum föður og syni hans Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Glassúrfólkið Ólöf Skaftadóttir,Kristín Gunnarsdóttir,Hjörvar Hafliðason,Birkir Karl Sigurðsson,Leifur Þorsteinsson,Þórarinn Hjartarson,Gísli Freyr Valdórsson,Gurrý Jónsdóttir,Lína Birgitta,Sólrún Diego skrifar Skoðun Hvenær á að segja upp kjarasamningum? Jónas Yngvi Ásgrímsson skrifar Skoðun „Raflítri“ Hvað kostar bensínlítraígildi? Sigurður Ingi Friðleifsson skrifar Skoðun Orð skipta máli Guðrún Jóna Guðlaugsdóttir skrifar Skoðun Tóbaksfyrirtækin eiga ekki að skrifa lögin Vala Smáradóttir,Jóhanna Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Er ríkið að styrkja sveitarstjórnarstigið – en veikja undirstöður þess? Sigríður Hjaltadóttir skrifar Skoðun Að skattleggja fjarlægðir og búsetu fólks Jón Bjarnason skrifar Skoðun Ertu þroskaheft? Áslaug Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Börn eiga ekki að bera ábyrgð á vandamálum fullorðinna Elísabet Heiða Valdemarsdóttir skrifar Skoðun Hvað fær Ísland fyrir Seyðisfjörð? Ólafur Margeirsson skrifar Skoðun Gerum gott betra – þorum að horfa á allar hliðar Elísabet Reynisdóttir skrifar Skoðun Það gengur svo vel hjá okkur! Kristján Freyr Halldórsson skrifar Skoðun Hver er framtíð litlu hjúkrunarheimilanna á landsbyggðinni? Eydís Inga Sigurjónsdóttir skrifar Skoðun Skammsýni eða skynsemi? Skúli Mogensen skrifar Skoðun Mjúkt net og snjallrassar Unnar Geir Unnarsson skrifar Skoðun Frá gullsöltum til líftæknilyfja Hrönn Stefánsdóttir skrifar Skoðun Orð eiga að hafa merkingu og undirskriftir að skipta máli Guðmundur Halldór Björnsson skrifar Skoðun Hvernig styðja skal við árangur í Efra-Breiðholti Sæmundur Árni Hermannsson skrifar Sjá meira
Spurningin hér að ofan er brýnasta spurningin sem íslensk stjórnmál þurfa að svara nú. Takist núverandi utanríkisráðherra (með stuðningi ESB) að gera Ísland að aðildarríki Evrópusambandsins, þá verður ekki lengur hægt að tala um að Íslendingar hafi sjálfstjórn í sínum málum. Þversögnin í málflutningi utanríkisráðherra er sú að Íslendingar eigi að nota sjálfsákvörðunarrétt sinn nú til að fara inn í ríkjabandalag ESB sem fyrirsjáanlega mun veikja og – í mikilvægum atriðum -afnema sjálfsákvörðunarrétt okkar um framtíð Íslands. En þetta er ekki eina dæmið. Fyrir tilstilli RÚV og annarra ríkisstofnanna er athygli Íslendinga föst við smáatriði á meðan netið þrengist smám saman um tilveru okkar. Löngu er orðið tímabært að Íslendingar vakni af Þyrnirósasvefninum og opni augun fyrir því hvernig smám saman er verið að skerða yfirráð okkar yfir eigin orðum, athöfnum, eignum, ferðamáta o.fl. Ég rita þessa grein til að vekja athygli á að enn má stöðva þessa lest og koma í veg fyrir að allt fari á versta veg. Kæru Íslendingar, við berum öll ábyrgð á framtíð landsins okkar og viljum að afkomendur okkar, Íslendingar framtíðarinnar, fái að fæðast frjáls og lifa frjáls. Við viljum geta sagt að við höfum gert allt sem í okkar valdi stóð til að standa vörð um frelsi Íslendinga og sjálfstæði landsins. Alþjóðlegar (og yfirþjóðlegar) stofnanir eins og WHO, SÞ, ESB o.fl. seilast til sífellt meiri áhrifa með stefnumörkun, reglugerðum og áætlunum sem aðildarríkjum er ætlað að framfylgja. Með þessu er dregið úr möguleikum þjóðríkja (og borgara) til að stýra eigin málum með skynsamlegum hætti út frá aðstæðum á hverjum stað. Stöðugt vaxandi stafrænt eftirlit og gervigreindar-vöktun: Ríki og tæknifyrirtæki hafa sett upp net sem verður stöðugt þéttara og myndar nú þegar víðtækt eftirlitskerfi með myndavélum, andlitsgreiningu og gervigreind til að spá fyrir um og stjórna hegðun. Beint og óbeint hefur þetta áhrif á hegðun fólks og takmarkar frelsið með kælingaráhrifum þegar jafnvel einkalífið er orðið vaktað. Rafræn auðkenni og líftækni: Innleiðing stafrænna leiða til auðkenningar og uppsetning á slíkum kerfum tengir alls kyns þjónustu, m.a. ferðaþjónustu, bankaþjónustu og heilbrigðisþjónustu saman á margvíslegan hátt og getur hæglega þróast í miðstýrt stjórnkerfi. Miðstýrðir stafrænir gjaldmiðlar (CBDC) og forritanlegir peningar gera ríkjum kleift að fylgjast með, frysta eða stýra peninganotkun hvern einasta einstaklings (og fyrirtækis). Þetta opnar möguleika á að stýra því hvar menn nota peningana sína og í hvað þeim er ráðstafað. Ritskoðun og takmarkanir á tjáningarfrelsi: Löggjöf um „hatursorðræðu“, „rangar upplýsingar“ og netöryggi (sem allt eru sérstök áhugamál ónauðsynlegustu ríkisstofnunar Íslands, Fjölmiðlanefndar) mun í vaxandi mæli gera ríkisvaldinu kleift að loka á, sekta eða saksækja fólk fyrir skoðanir sem samræmast ekki boðun ríkjandi rétttrúnaðar. Skerðing á líkamlegu og læknisfræðilegu sjálfræði: Með nýjum sóttvarnalögum er opnuð leið inn í framtíð sem Aldous Huxley og Orwell skrifuðu um: Faraldursvottorð, bóluefnaskírteini og þvinguð læknisfræðileg inngrip. Mannréttindi verða afnumin með stjórnvaldsákvörðunum. Loftslags- og umhverfisstefna sem takmarkar valfrelsi fólks: Net-zero reglur, 15 mínútna borgir, hærri gjöld á kjötneyslu, borgarlína, þrengt að einkabílnum, rafbílaþvinganir og kolefnisgjöld til að takmarka ferðalög, miðstýring á notkun rafmagns og hita í húsnæði. Veiking eignarréttar: Aukin eignaupptaka, stífari skipulagsreglur, auðlegðarskattar og frysting bankareikninga hjá þeim sem voga sér að mótmæla. Allt skerðir þetta grundvallarrétt manna til að ráða yfir eigin eignum. Veiking foreldraréttar: Ríkið gert að æðsta yfirvaldi í málefnum sem varða uppeldi og ákvörðunarvald í málefnum barna. Stjórn á menntun og námskrá: Skyldubundin kennsla innan ríkisrekins skólakerfis í alls kyns hugmyndafræði, svo sem kynja- og loftslagsfræðum, sem takmarkar rétt foreldra til að ákvarða hvað börn læra og hvað gildi eru kennd. Innflytjendamál og landamærastjórn: Þjóðir missa stjórn á því hverjum er leyft að koma inn í landið vegna alþjóðlegra samninga og þrýstings frá alþjóðastofnunum. Þetta hefur áhrif á menningu, hagkerfi og öryggi íbúa landsins. Háir skattar og skerðing athafnafrelsis: Háir skattar og þungt regluverk sem hamla frumkvöðlastarfsemi, hefta sjálfstæðan atvinnurekstur og skerða möguleika á fjárhagslegu sjálfstæði. Allt virðist þetta vera réttlætt með vísan til „hagræðingar“, „skilvirkni“ „öryggis“, „sjálfbærni“ eða „réttlætis“, en saman myndar þetta stöðugt þéttriðnara net sem dregur verulega úr möguleikum okkar sem einstaklinga - og sem þjóðar - til að stjórna okkar eigin málum. Eftir að hafa „kíkt“ í alla ofangreinda „pakka“ tel ég að farsælast væri að Íslendingar eigi áfram gott samstarf og frjáls viðskipti við aðrar þjóðir – og að við komum þar fram sem sjálfstæð, frjáls og friðelskandi þjóð, sem stjórnar sínum eigin málum. Höfundur er lögmaður.
Geðheilbrigði - sameiginlegt verkefni okkar allra Snæfríður Jóhannesdóttir,Þórey Rósa Einarsdóttir Skoðun
Skoðun Alþjóðlegi geðheilbrigðisdagurinn – Hlustum á raddir fólks með reynslu Helga Arnardóttir skrifar
Skoðun Hvert fara milljarðarnir og hver hjálpar fólki út úr neyslunni? Halldóra Lillý Jóhannsdóttir skrifar
Skoðun Geðheilbrigði - sameiginlegt verkefni okkar allra Snæfríður Jóhannesdóttir,Þórey Rósa Einarsdóttir skrifar
Skoðun Glassúrfólkið Ólöf Skaftadóttir,Kristín Gunnarsdóttir,Hjörvar Hafliðason,Birkir Karl Sigurðsson,Leifur Þorsteinsson,Þórarinn Hjartarson,Gísli Freyr Valdórsson,Gurrý Jónsdóttir,Lína Birgitta,Sólrún Diego skrifar
Skoðun Er ríkið að styrkja sveitarstjórnarstigið – en veikja undirstöður þess? Sigríður Hjaltadóttir skrifar
Skoðun Börn eiga ekki að bera ábyrgð á vandamálum fullorðinna Elísabet Heiða Valdemarsdóttir skrifar
Skoðun Hver er framtíð litlu hjúkrunarheimilanna á landsbyggðinni? Eydís Inga Sigurjónsdóttir skrifar
Skoðun Orð eiga að hafa merkingu og undirskriftir að skipta máli Guðmundur Halldór Björnsson skrifar
Geðheilbrigði - sameiginlegt verkefni okkar allra Snæfríður Jóhannesdóttir,Þórey Rósa Einarsdóttir Skoðun