Hvers virði er mann­úð í Garða­bæ?

Nú þegar styttist í bæjarstjórnarkosningar langar mig að rifja upp hvernig núverandi meirihluti í Garðabæ hefur komið fram við þá sem mest þurfa á samfélaginu að halda.

Dóttir mín er fötluð og hefur búið í Garðabæ nær alla sína ævi — í 32 ár. Allan þann tíma höfum við foreldrarnir þurft að berjast linnulaust fyrir sjálfsögðum réttindum hennar. Sú barátta hefur tekið gríðarlegan toll af heilsu okkar og lífi. Það segir sitt þegar starfsfólk sem hefur starfað með dóttur okkar bregst við með samúð þegar það heyrir að við búum í Garðabæ og segir „Þjónustan í Garðabæ er alltaf verst varðandi fatlaða.“

Þetta er ekki tilviljun. Þetta er afleiðing pólitískrar stefnu.

Í Garðabæ hefur þjónusta við fatlað fólk verið markvisst útvistuð árum saman. Það er hugmyndafræði hægriaflanna: að færa ábyrgðina frá samfélaginu yfir á verktaka, félög og einkafyrirtæki. Sveitarfélagið losar sig þannig undan beinni ábyrgð á lögbundinni þjónustu við sitt eigið fólk.

Þegar byggður var íbúðarkjarni fyrir fatlað fólk og rekstri hans útvistað. Töldum við foreldrarnir að loksins væri komin örugg framtíð fyrir dóttur okkar. Okkur fannst við hafa unnið lottóið.

Sú von lifði stutt.

Tveimur árum síðar var dóttur okkar vísað úr búsetunni vegna fötlunar sinnar. Hún þótti „of erfið“. Sveitarfélagið gat þá einfaldlega vísað á þjónustuaðilann og sagt að ekkert væri hægt að gera — ábyrgðin hafði verið útvistuð með þjónustunni.

Þetta er kjarni vandans.

Þegar grunnþjónusta er sett á markað verður fólk í viðkvæmri stöðu kostnaðarliður. Þegar rekstur ræður ferðinni verður mannúðin undir. Og þegar sveitarfélag afsalar sér ábyrgð er enginn eftir til að standa vörð um réttindi fólksins sem þarf mest á stuðningi að halda.

Í dag býr dóttir mín í ófullnægjandi leiguhúsnæði í elliblokk á vegum Garðabæjar. Þjónustan við hana er útvistuð til einkafyrirtækis. Hún er nú komin í hjólastól og þarf nauðsynlega aðgengilega íbúð — en Garðabær á enga slíka íbúð tiltæka.

Hvernig getur eitt ríkasta sveitarfélag landsins staðið svona illa að málum gagnvart fötluðu fólki?

Þetta snýst ekki bara um dóttur mína. Þetta snýst um hvers konar samfélag við viljum byggja. Samfélag þar sem fólk fær að tilheyra, óháð fötlun og aðstæðum — eða samfélag þar sem þeir sem þurfa mest á hjálp að halda eru faldir í kerfum útvistunar og ábyrgðarleysis.

Nú er komið nóg.

Við þurfum sveitarfélag sem tekur ábyrgð. Sveitarfélag sem lítur á þjónustu við fatlað fólk sem mannréttindamál, ekki útgjaldalið. Sveitarfélag sem setur umhyggju framar hugmyndafræði markaðsvæðingar.

Í þessum kosningum getum við valið aðra leið.

Kjósum gegn útvistun.

Kjósum samfélag þar sem pláss er fyrir okkur öll.

Kjósum réttlátara og mannlegra samfélag.

Höfundur er Þuríður Jónsdóttir hjúkrunarfræðingur og móðir fatlaðrar konu.