Reykja­vík - Menningar­borg á heims­mæli­kvarða

Reykjavík á að vera menningarborg á heimsmælikvarða. Borg þar sem listir, sköpun og menning eru hluti af sjálfsmynd borgarinnar og daglegu lífi fólks.

Ég hef sjálfur starfað allt mitt líf í menningu og skapandi greinum. Fyrst í leikhúsi, sem leikari og leikstjóri, og síðar í sjónvarpi og viðburðahaldi. Ég hef séð hvað menning getur gert fyrir fólk, hvernig hún getur byggt upp sjálfstraust, skapað tilgang, tengt fólk saman og gefið börnum og fullorðnum vettvang til að finna sína rödd. Ég hef líka séð hvað hún gerir fyrir samfélagið allt. Fyrir gleðina, samkenndina, ímynd borgarinnar og lífsgæðin. Ég hef séð þetta í eigin störfum út um allt en líka heima hjá mér.

Billy Elliott pabbinn

Ég er faðir sex barna og á hverjum degi sé ég með eigin augum hvað menning og sköpun gera fyrir börn. Heimilið okkar Guðrúnar er stundum eins og lítið leikhús. Það er sungið, dansað, farið í hlutverk og búninga og búin til atriði og heilu sýningarnar, stundum dag eftir dag. Mér líður stundum eins og pabbanum í Billy Elliot þegar ég horfi á börnin mín nánast „frelsast“ í gegnum dans, söng og sköpun. Ég er ekki að ýkja, það er magnað að sjá þetta.

Það er eitthvað ótrúlega fallegt við það að sjá barn finna sjálfstraustið sitt á sviði, í danssal eða bara í stofunni heima. Sjá þau þora meira, vaxa og opna sig sem einstaklingar. Og þetta skilar sér með þeim út í lífið, þau verða öruggari með sig sjálf, læra að vinna í hóp, læra að hlusta og taka tillit til annarra og svo margt, margt fleira.

Öll börn hafa hæfileika

Ég hef líka lært sem faðir að börn eru ólík. Ekki eru öll börn góð í fótbolta eða sterkust í stærðfræði eða íslensku í skólanum. En öll börn hafa hæfileika. Öll börn hafa eitthvað sem keyrir þau áfram og gefur þeim lífsvilja og hvatningu.

Fyrir sum börn er það dans. Fyrir önnur tónlist, leiklist, myndlist, hönnun eða skapandi starf. Við eigum ekki að reyna að pressa öll börn í sama formið heldur hjálpa þeim að finna það sem veitir þeim innblástur, sjálfstraust og gleði.

Það má ekki gleyma þeim sem vilja ekki endilega standa í sviðsljósinu. Á bak við tjöldin blómstra líka litlir hljóð- og ljósasnillingar, búninga- og sviðshönnuðir sem finna loksins sína fjöl. Menning hjálpar fólki að finna sjálft sig.

Þess vegna hef ég svo sterka trú á barnamenningu og aðgengi barna að listum. Öll börn í Reykjavík eiga að hafa tækifæri til að kynnast tónlist, leiklist, dansi og hvers kyns sköpun, óháð bakgrunni eða efnahag foreldra. Menning á ekki að vera forréttindi fárra heldur sameiginlegur réttur allra.

Dans, dans, dans!

Ég vil líka sérstaklega nefna danslistina. Þar tel ég að við höfum ekki staðið okkur nógu vel. Dans hefur of lengi verið meðhöndlaður eins og hann sé einhvers konar „minni“ listgrein en aðrar sviðslistir. Dansinn er ótrúlega vinsæll, gríðarlega mörg börn ganga í dansskólana í Reykjavík og nágrenni og við eigum líka alveg ótrúlega metnaðarfullan og framsækinn atvinnudanshóp í Íslenska dansflokknum. Hjá dansflokknum er ástandið ekki gott og kallar á markvissa uppbyggingu sem þarf að hefja strax. Það þarf að setjast niður og móta skýra stefnu í þessum málaflokki, borgin og dansarar þurfa að tala saman og finna lausn. Sérstaklega í ljósi þess að þetta er mikil kvennalistgrein, það er óásættanlegt að hún njóti ekki sanngjarnrar stöðu gagnvart hinum listgreinunum.

Fleiri sviðslistarými

Það vantar fleiri rými og aðstöðu og það vantar langtímahugsun. Í frábærri úttekt Vigdísar Jakobsdóttur, „Rými koma með súrefni“, þar sem fjallað er um húsnæðismál sjálfstæðra sviðslista á höfuðborgarsvæðinu, er niðurstaðan skýr: Stærsta hindrunin fyrir vöxt greinarinnar er aðgengi að rými fyrir listir og skapandi starfsemi. Þetta verðum við að laga strax, með góðu samtali við alla aðila. Alltof miklir fjármunir fara í „steinsteypuna“, eins og svo oft er sagt og fólkið á gólfinu verður þá oft útundan. Ég þekki svo marga sem hafa nánast aldrei fengið sanngjörn laun fyrir sína skapandi vinnu, vegna þess að allur peningurinn fer í húsnæði og yfirbyggingu. Þetta verðum við að leysa, t.d. með því að nýta opinberar byggingar betur og vera hugmyndarík.

Menningarborg er góð borg

Það er ekki tilviljun að þær borgir sem fólk sækist mest eftir að búa í eru yfirleitt líka öflugar menningarborgir. Borgir sem fjárfesta í listum, tónlist, leikhúsi, hönnun, kvikmyndagerð og skapandi starfi. Menning er svo sannarlega grunnur að lifandi samfélagi.

Við þurfum að hugsa stærra um menningu í Reykjavík. Ekki bara sem styrkjakerfi eða einstaka viðburði heldur sem raunverulega framtíðargrein. Við þurfum fleiri rými fyrir listir og skapandi starfsemi. Við þurfum að styðja betur við sjálfstætt starfandi listafólk og unga skapandi einstaklinga. Við þurfum að tryggja að börn og ungmenni hafi aðgang að menningu, listnámi og skapandi starfi óháð efnahag eða hverfi.

Hugsum stórt - Barnamenningarborgin 2030?

Við þurfum líka að vera hugrökk í því að setja Reykjavík á kortið alþjóðlega. Reykjavík á að vera borg sem fólk horfir til þegar kemur að skapandi hugsun, menningarviðburðum og nýjum hugmyndum. Borg sem laðar að sér listafólk, ferðamenn, fyrirtæki og fólk sem vill lifa í skapandi og lifandi samfélagi. Ég heyrði góða hugmynd um daginn: Reykjavík verði „Barnamenningarborg Evrópu 2030“. Það er eitthvað sem ég myndi vilja skoða með öllu því frábæra fólki sem heldur utan um um listir og menningu í Reykjavík.

Menning skapar líka verðmæti. Ekki bara andleg, heldur líka efnahagsleg. Skapandi greinar eru einn hraðast vaxandi atvinnuvegur heims. Við eigum að vera í fararbroddi þar, af því að menningin gerir lífið þess virði að lifa því. Reykjavík á að verða menningarborg á heimsmælikvarða.

Höfundur skipar 5. sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.