For­gangs­röðun fjár úti í skurði

Síðustu daga hefur staðið yfir umræða á Alþingi um samgönguáætlun fyrir árin 2026 til 2040. Eðli málsins samkvæmt hefur annað mál á dagskrá þingsins um hið svokallaða innviðafélag samtvinnast þeirri umræðu allverulega og deila má um hvort þeirra hefði átt að ræða á undan. Stofnun innviðafélags er ágæt hugmynd og veggjöld ein og sér í sjálfu sér sömuleiðis. Hins vegar er með öllu óásættanlegt að stjórnvöld ætli sér að leggja af stað í þá vegferð með því að auka álögur enn frekar á eigendur ökutækja í landinu, hvort sem það eru einstaklingar eða fyrirtæki.

Það þarf engum blöðum að flétta um það að innviðaskuld samgangna hér á landi er veruleg og hún vaxið með hverju árinu sem liðið hefur, bæði í nýfjárfestingum og viðhaldi. Vissulega er staðreyndin sú að álag á samgöngum landsins hefur aukist með aukinni verðmætasköpun, auknum vöruflutningum og tilkomu ferðaþjónustunnar í þeirri mynd sem við þekkjum hana í dag. Aftur á móti hefur skattgreiðendum fjölgað samhliða. Það virðist oft og tíðum gleymast í umræðunni að þeir ferðamenn sem sækja Ísland heim greiða kílómetragjald, kolefnisgjald og aðra skatta líkt og heimamenn þegar þeir ferðast um landið á meðan dvöl þeirra stendur. Við erum fámenn þjóð í stóru landi og því ættu komur erlendra ferðamanna, og þannig aukinn fjöldi skattgreiðenda, að hjálpa til við að byggja upp og viðhalda samgöngukerfi á Íslandi. Vandamálið er að forgangsröðun fjár hefur verið úti í skurði í boði stjórnvalda sem er miður.

Gömul saga og ný

Björn Pálsson, fyrrverandi alþingismaður Austur-Húnvetninga og bóndi, komst svo að orði í ræðustól Alþingis árið 1962 í umræðum um vegasamgöngur: „Aðalatriðið er, að fólkið þarf að fá þennan veg, og það borgar sig að láta það hafa veginn, því að undirstaða undir öllu heilbrigðu atvinnulífi og afkomu fólks yfirleitt er, að samgöngur geti verið í lagi“. Á þessum tíma var Björn að vísa til vegasambands Siglufjarðar en meginboðskapur hans augljóslega víðtækari enda eru góðar samgöngur grunnforsenda atvinnulífs og búsetu einstaklinga.

Öll hljótum við að vera sammála um að aukin verðmætasköpun er af hinu góða en gegndarlausar hækkanir álaga leggja stein í götu hennar. Það að byrja að rukka veggjöld í auknum mæli án þess að fella niður kílómetragjaldið, án þess að fella niður kolefnisgjaldið og án þess að lækka eða fella niður vörugjöld af ökutækjum kann einfaldlega ekki góðri lukku að stýra. Hér verður að staldra við, byrja á því að taka til í fjármálum hins opinbera og ráðstafa fé með skynsamlegri hætti. Því fyrr sem stjórnvöld átta sig á því að skatttekjur eru ekki ótæmandi uppspretta, því betra. Undirrituð hvetur stjórnvöld í það minnsta til þess að taka tillit til athugasemda atvinnulífsins við áframhaldandi meðferð málanna tveggja á Alþingi.

Höfundur er hagfræðingur Samtaka ferðaþjónustunnar