Fær­eyingar eru ekki í ESB en…

Í umræðunni um hugsanlega aðild Íslands að ESB hafa Færeyjar nú nokkrum sinnum verið nefndar til samanburðar við Ísland. Ólafur Ragnar Grímsson nefndi t.d. Færeyjar og Grænland í viðtali nýlega sem dæmi um lönd sem hafa kosið að halda sig utan ESB.

Í gær og í dag birtust greinar frá Svanborgu Sigmarsdóttur og andsvar frá Hirti J. Guðmundssyni þar sem tekist er á um hvernig ætti að bera Færeyjar og Ísland saman.

Færeyjar, rétt eins og Ísland, hafa sinn eigin gjaldmiðil: færeysku krónuna. Færeyingar standa utan ESB og reyndar standa þeir utan EES en samt eru stýrivextir í Færeyjum í dag 1,6% á meðan þeir eru 7,75% hér á Íslandi.

Ef maður skoðar málið ekkert frekar má kannski draga af þessu þá ályktun að lítið land geti vel rekið sinn eigin gjaldmiðil. Kannski eru Færeyingar bara mjög góðir í því en við Íslendingar ekki?

En ef málið er skoðað aðeins betur má sjá að færeyska krónan fylgir gengi evrunnar algerlega. Það er ekki tilviljun, það er vegna þess að færeyska krónan er bundin við dönsku krónuna og danska krónan er bundin við Evru. Sú gengisbinding er framkvæmd í samstarfi Seðlabanka Danmerkur annars vegar og Seðlabanka Evrópu hins vegar. Það væri mjög erfitt og jafnvel ómögulegt að viðhalda slíkri gengisbindingu einhliða.

En hvað með stýrivexti? Af hverju eru stýrivextir svona lágir í Færeyjum? Er ekki verðbólga þar rétt eins og hér? Hefur olíuverð ekki hækkað þar vegna lokunar Hormússunds?

Stýrivextir í Færeyjum eru ákveðnir af Seðlabankanum í Danmörku en taka mið af ákvörðunum Seðlabanka Evrópu. Eins og sjá má þá er nánast full fylgni á milli stýrivaxta Evru og Danskrar/Færeyskrar krónu. Lækkunarferli stýrivaxta stöðvaðist þar rétt eins og hér, en þar hefur þó ekki komið til stýrivaxtahækkunar eins og hér.

Færeyska krónan er ekki sjálfstæður gjaldmiðill, ekki frekar en Danska krónan. Færeyjar eru í öllum praktískum skilningi hluti af evrusvæðinu í gegnum Dani, jafnvel þótt þeir séu ekki í ESB eða jafnvel EES.

Þegar við berum okkur saman við Færeyjar, þá er mikilvægt að halda þessu til haga. Færeyjar og Grænland eru ekki dæmi um lönd sem lifa vel án samstarfs við ESB enda eiga þau í nánu samstarfið við Evrópusambandið í gegnum Seðlabanka Evrópu.

Höfundur er lögfræðingur.