Mikið uppnám fyrir lítið innihald Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar 3. október 2026 10:30 Það var full ástæða til að endurskoða námsmat við lok grunnskóla. Ráðuneytið hafði sjálft sýnt fram á mikinn mun á einkunnadreifingu milli skóla. Vandinn virtist skýr; hvernig tryggjum við að sama hæfni nemanda sé metin með sambærilegum hætti óháð skóla? Eða vorum við ekki að meta hæfni í samræmi við námskrá heldur að tryggja skiljanlega einkunn óháð því á hverju hún byggði? Skólakerfið dælir út of miklum upplýsingum til foreldra sem fá skilja en vilja vonandi engu að síður. Þess vegna veldur niðurstaðan nú gríðarlegum vonbrigðum. Vandinn var aldrei hvort einkunnin hét B eða 7 heldur hvort hún þýddi það sama milli skóla og sýndi fram á hæfni. Að skipta bókstaf út fyrir tölustaf tryggir ekki meira samræmi. Fyrst 1–10. Svo 4–10. Svo bæði en mismunandi. Ferlið hefur auk þess verið óþarflega ruglingslegt í meira lagi. Í ágúst sl. var boðaður einkunnakvarðinn 1–10, tæpum tveimur mánuðum síðar er hann orðinn 4–10, á meðan áfram má nota 1–10 á einstökum prófum. Sama tala getur því haft mismunandi merkingu eftir því hvar hún birtist. Skýrara kerfi sem þarf að útskýra Kerfi sem átti að verða skýrara þarf strax töluverðar skýringar. Undir þessu stendur hæfnimiðað námsmat að verulegu leyti áfram. Raunverulega verkefnið er enn það sama; skýrari matsviðmið, samræmdari túlkun þeirra og að sambærileg frammistaða fái sambærilegt mat milli skóla. Breytingin sem engu breytir Eftir miklar yfirlýsingar, óvissu og breytingar á breytingunum stendur því kjarninn eftir. Vandinn var ekki að við kölluðum ósamræmið B. Vandinn var ósamræmið. Að kalla það 7 leysir það ekki. Það sem átti að einfalda og skýra námsmatið varð sjálft að breytingu sem þurfti sífellt að breyta og skýra. Þegar fagfólkið þarf að bjarga breytingunni Eins óvönduð vinnubrögð og hægt er að hugsa sér hjá ráðherra og ráðuneyti menntamála meðan Miðstöð menntunar og skólaþjónustu sem reynir að bjarga málum af fagmennsku. Höfundur er kennari og skólastjórnandi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Hjálmar Bogi Hafliðason Skóla- og menntamál Mest lesið Ég er ekki tilbúin að stökkva Agla Þyri Kristjánsdóttir Skoðun Sjáðu þig - Hvers vegna skiptir máli að krabbamein greinist snemma? Nanna Margrét Kristinsdóttir Skoðun Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange Skoðun Að bera sorg á torg Hrannar Már Ásgeirs Sigrúnarson Skoðun Öryggi í skólum krefst aðgerða og eftirfylgni Kolbrún Magnúsdóttir Skoðun Líf með tilgang og gleði, þrátt fyrir heilabilun Elísa Arnars Ólafsdóttir Skoðun Lífið í Grindavík í dag – þakklæti, óvissa og trú á framtíðina Dagmar Valsdóttir Skoðun Hver á að gæta varðanna í Róm? Páll Ásgrímsson Skoðun Norrænt sambandsríki – næsta skref! Hrannar Björn Arnarsson Skoðun Hvað gerist þegar vanþekking fær ákvörðunarvald yfir lífi barna Inga Valgerður Henriksen Bergdal Skoðun Skoðun Skoðun Utanríkisráðherra hefur ekki slíkan rétt Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun Breytum ekki bara einkunnakvarðanum – bætum námsmatið Sævar Þór Helgason skrifar Skoðun Hvað gerist þegar vanþekking fær ákvörðunarvald yfir lífi barna Inga Valgerður Henriksen Bergdal skrifar Skoðun Friðarsúlan er langt frá því að vera friðartákn fyrir náttúruna Kristján Kristjánsson skrifar Skoðun Mikilvægi samstarfs á norðurslóðum Eiríkur Björn Björgvinsson skrifar Skoðun Auglýst eftir málsvara Suðurkjördæmis Jón Bjarnason skrifar Skoðun Að bera sorg á torg Hrannar Már Ásgeirs Sigrúnarson skrifar Skoðun Hver á að gæta varðanna í Róm? Páll Ásgrímsson skrifar Skoðun Öryggi í skólum krefst aðgerða og eftirfylgni Kolbrún Magnúsdóttir skrifar Skoðun Betri (umferðar) borg fyrir börn Margrét Rós Sigurjónsdóttir skrifar Skoðun Líf með tilgang og gleði, þrátt fyrir heilabilun Elísa Arnars Ólafsdóttir skrifar Skoðun Hvað viðheldur ójöfnuði milli kynslóða á Íslandi? Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Tökum stjórn á framtíðinni Arnaldur Grétarsson skrifar Skoðun Sjáðu þig - Hvers vegna skiptir máli að krabbamein greinist snemma? Nanna Margrét Kristinsdóttir skrifar Skoðun Er mikið umframboð á fasteignamarkaði? Ólafur Margeirsson skrifar Skoðun Spilin sem enginn vill fá Sigríður Eva Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Ég er ekki tilbúin að stökkva Agla Þyri Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Viðreisn vill raunverulegar forvarnir gegn nikótínneyslu ungmenna Sandra Sigurðardóttir skrifar Skoðun Vöruverðið á vegum úti Benedikt S. Benediktsson skrifar Skoðun Lífið í Grindavík í dag – þakklæti, óvissa og trú á framtíðina Dagmar Valsdóttir skrifar Skoðun Hugsum fram í tímann Berglind Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Nýsköpun er besta byggðastefnan Lilja Björg Ágústsdóttir skrifar Skoðun Til hamingju... með hvað? Einar Jóhannes Guðnason skrifar Skoðun Tíminn sem tapast þegar næringin fylgir ekki æfingaálaginu Lilja Guðmundsdóttir ,Arnar Sölvi Arnmundsson skrifar Skoðun Ekkert leyniletur heldur íslenskt ritmál – Punktaletur á að vera sjálfsagður hlutur Hjalti Sigurðsson skrifar Skoðun Hvað kemur ESB málinu við? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange skrifar Skoðun Flokkur fólksins klippir á bremsur unga fólksins Óðinn Freyr Baldursson skrifar Skoðun Tilvistarkreppa borðstofunnar Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Af hverju ekki hún? Thelma Kristín Kvaran skrifar Sjá meira
Það var full ástæða til að endurskoða námsmat við lok grunnskóla. Ráðuneytið hafði sjálft sýnt fram á mikinn mun á einkunnadreifingu milli skóla. Vandinn virtist skýr; hvernig tryggjum við að sama hæfni nemanda sé metin með sambærilegum hætti óháð skóla? Eða vorum við ekki að meta hæfni í samræmi við námskrá heldur að tryggja skiljanlega einkunn óháð því á hverju hún byggði? Skólakerfið dælir út of miklum upplýsingum til foreldra sem fá skilja en vilja vonandi engu að síður. Þess vegna veldur niðurstaðan nú gríðarlegum vonbrigðum. Vandinn var aldrei hvort einkunnin hét B eða 7 heldur hvort hún þýddi það sama milli skóla og sýndi fram á hæfni. Að skipta bókstaf út fyrir tölustaf tryggir ekki meira samræmi. Fyrst 1–10. Svo 4–10. Svo bæði en mismunandi. Ferlið hefur auk þess verið óþarflega ruglingslegt í meira lagi. Í ágúst sl. var boðaður einkunnakvarðinn 1–10, tæpum tveimur mánuðum síðar er hann orðinn 4–10, á meðan áfram má nota 1–10 á einstökum prófum. Sama tala getur því haft mismunandi merkingu eftir því hvar hún birtist. Skýrara kerfi sem þarf að útskýra Kerfi sem átti að verða skýrara þarf strax töluverðar skýringar. Undir þessu stendur hæfnimiðað námsmat að verulegu leyti áfram. Raunverulega verkefnið er enn það sama; skýrari matsviðmið, samræmdari túlkun þeirra og að sambærileg frammistaða fái sambærilegt mat milli skóla. Breytingin sem engu breytir Eftir miklar yfirlýsingar, óvissu og breytingar á breytingunum stendur því kjarninn eftir. Vandinn var ekki að við kölluðum ósamræmið B. Vandinn var ósamræmið. Að kalla það 7 leysir það ekki. Það sem átti að einfalda og skýra námsmatið varð sjálft að breytingu sem þurfti sífellt að breyta og skýra. Þegar fagfólkið þarf að bjarga breytingunni Eins óvönduð vinnubrögð og hægt er að hugsa sér hjá ráðherra og ráðuneyti menntamála meðan Miðstöð menntunar og skólaþjónustu sem reynir að bjarga málum af fagmennsku. Höfundur er kennari og skólastjórnandi.
Sjáðu þig - Hvers vegna skiptir máli að krabbamein greinist snemma? Nanna Margrét Kristinsdóttir Skoðun
Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange Skoðun
Hvað gerist þegar vanþekking fær ákvörðunarvald yfir lífi barna Inga Valgerður Henriksen Bergdal Skoðun
Skoðun Hvað gerist þegar vanþekking fær ákvörðunarvald yfir lífi barna Inga Valgerður Henriksen Bergdal skrifar
Skoðun Sjáðu þig - Hvers vegna skiptir máli að krabbamein greinist snemma? Nanna Margrét Kristinsdóttir skrifar
Skoðun Viðreisn vill raunverulegar forvarnir gegn nikótínneyslu ungmenna Sandra Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Tíminn sem tapast þegar næringin fylgir ekki æfingaálaginu Lilja Guðmundsdóttir ,Arnar Sölvi Arnmundsson skrifar
Skoðun Ekkert leyniletur heldur íslenskt ritmál – Punktaletur á að vera sjálfsagður hlutur Hjalti Sigurðsson skrifar
Skoðun Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange skrifar
Sjáðu þig - Hvers vegna skiptir máli að krabbamein greinist snemma? Nanna Margrét Kristinsdóttir Skoðun
Barn fyrir bíl Albína Pálsdóttir,Anna Margrét Ásbjarnardóttir,Brynhildur Bolladóttir,Geir Finnsson,Gísli Marteinn Baldursson,Halldóra Þórsdóttir,Hrafnhildur Ingibjargardóttir Hallsdóttir,Kjartan Sveinn Guðmundsson,Rán Flygenring,Sveinn Þórhallsson ,Viktor Lorange Skoðun
Hvað gerist þegar vanþekking fær ákvörðunarvald yfir lífi barna Inga Valgerður Henriksen Bergdal Skoðun