Lítil bjart­sýni á úr­slitastundu

Hormússund er mjó siglingaleið milli Írans og Ómans og eina sjóleiðin út úr Persaflóa. Um fimmtungur af allri olíu sem flutt er á sjó í heiminum fer þar um. Þegar átök harðna á svæðinu getur olíuverð því hækkað hratt og á endanum skilað sér á eldsneytisdælurnar. Þegar eldsneyti og flutningar verða dýrari getur það svo skilað sér í hærra vöruverði.

Ársverðbólga er nú í 5,2 prósentum en bæði Íslandsbanki og Landsbankinn hafa spáð sömu tölu í næstu mælingu sem væntanleg er í lok júlí og svo 5,4 prósenta verðbólgu í ágúst. Verði ágústmælingin yfir 4,7 prósentum skapast heimild til að segja upp kjarasamningum.

En það er ekki eina skilyrðið því verðhækkun verður að vera í samræmi við skammtímaviðmið samninganna. Forsvarsmenn á vinnumarkaði eru almennt ekki bjartsýnir á að forsendur kjarasamninganna haldi í haust en það þýðir ekki sjálfkrafa að samningunum verði sagt upp.

Brostið fjórum sinnum

Forsendur hafa brostið fjórum sinnum frá efnahagshruninu. Árið 2009 var launahækkunum frestað. Árið 2012 var samið um frekari aðgerðir stjórnvalda. Árið 2013 var samningstíminn styttur um tvo mánuði og árið 2017 var ákvörðun um uppsögn frestað um eitt ár.

Í hvert sinn fannst leið til að halda samningunum á lífi. Nú ræða ríkið, ASÍ og Samtök atvinnulífsins saman. Þrír hópar skoða fjárhag heimilanna og áhrif verðtryggingar, leiðir til að draga úr sjálfvirkum verðhækkunum og hvernig fá megi skýrari mynd af launaþróun.

Niðurstöðurnar eiga að liggja fyrir í byrjun september og gætu orðið grunnur að samkomulagi. Til þess þarf þó að brúa bilið milli aðilanna. Verkalýðshreyfingin segist hafa samið um hóflegar launahækkanir til að halda verðbólgu í skefjum en það hafi ekki tekist. 

Atvinnulífið segir á móti að framleiðnin, þau verðmæti sem verða til á hverri vinnustund, hafi ekki haldið í við launahækkanir. Samtalið fram undan snýst því ekki um eina tölu heldur líka hver stóð við sitt og hvort hægt sé að ná sameiginlegum grundvelli til að halda samningunum á lífi.