Brestur í manngæsku - ESB og flóttafólk Ari Orrason skrifar 2. ágúst 2026 09:32 Á seinustu 15-16 árum hefur átt sér stað gríðarlega ör breyting á nálgun Evrópusambandsins í málefnum flóttafólks. Lengi hefur sambandið ekki sýnt áhuga á að gera eitthvað fyrir þennan hóp. Ákveðið var að nota fólk á flótta sem dyggðarskreytingu fyrir sambandið til að sýna hvað það væri gott að taka til sín fólkið sem flúði glundroða og eyðileggingu sem sambandið hefur alltaf stutt við í sinni utanríkisstefnu. Meira var planið ekki. Það virðist ekki hafa verið gerð nein áætlun varðandi móttöku fólksins og innlimun þeirra í samfélög landa innan sambandsins. Í mörgum löndum einangruðust þessir þjóðfélagshópar inn í samfélög sem mynduðust í hverfunum þar sem ríkin komu þeim fyrir. Upp frá þessu spratt tækifærisleysi, þaðan af tilgangsleysi og vonleysi sem skapaði frjóan jarðveg fyrir óreglu. Þetta er í sjálfu sér ekki einstakt, þessar aðstæður skapast almennt í samfélögum okkar í vestræna heiminum því við lifum við ómannvæna efnahagsstjórnun. Þessar aðstæður hefði samt mátt fyrirbyggja ef þessar aðgerðir hefðu verið gerðar með raunverulegum ásetningi að taka á móti nýjum borgurum. Nóg um það. Ákveðið var að eftirliti við strendur Norður-Afríku yrði hætt, en þetta eftirlit fól í sér það að gripið yrði inn í óörugga fólksflutninga áður en þær yrðu háskasamar. Þetta gamla eftirlit var farsælt verkefni, það sást þegar eftirlitið var fært að ströndum Grikklands og fjöldi sem dó á sjóleiðinni skaust upp um mörg þúsund manns. Eftirlit snerist ekki lengur um að grípa inn í áður en aðstæður yrðu hættulegar, eftirlitið snerist nú eingöngu um að halda fólki úti. Við þetta skapast Frontex sem lifir enn í dag í einhverju furðulegu milliástandi sem her án alls löglegs umboðs og án aðhalds, enda hafa þau frjálsar hendur til að lumbra á og beita gasi geng saklausu fólki í leit að betra lífi. Lengi vel þóttist ESB vera á móti níðinu og óréttlætinu sem flóttafólki var beitt í ríkjum eins og Ungverjalandi og Póllandi. Hægt og rólega fóru það samt að láta undan þeim sjónarmiðum sem ríktu þar. Við stöndum núna frammi fyrir því að Evrópusambandið hefur lagt grunninn að fjöldabrottflutningi á fólki í fangabúðir utan ESB-svæðisins, þá líklegast í Norður-Afríku. Það eru engar leiðir til að tryggja að aðstæður þar séu fullnægjandi og öruggar, líklega mun fjöldi deyja við þessar aðstæður. Mig grunar reyndar að sambandinu sé bara alveg sama. Þeim er alveg sama um að fangabúðirnar sem þau vilja reisa fyrir saklaust fólk verði líklegast seinasta stoppið þeirra. Þannig er nefnilega mál með vexti að þetta mikla samband líkt þenkjandi lýðræðisríkja hafa nú sett grænan stimpil á fjöldabrottflutning fólks í það sem mætti líkja við útrýmingarbúðir. Þetta er nákvæmlega það sama og Bandaríkin gerðu við innflytjendurna sem þau sendu til El Salvador. Þar hvarf fólk bara. Það sama er að fara að gerast innan ESB. Ég hikaði við að segja þetta áður en það er eiginlega erfitt að neita því lengur, stefna ESB í málefnum flóttafólks er mjög einföld og snýst bara um að drepa brúna fólkið sem slapp úr stríðunum sem utanríkisstefnan skapaði. Þetta er eitt af því sem má finna í þessum blessaða pakka, samsekt við eitthvað sem yrði eitt mesta voðaverk 21. aldar. Eru milljónir mannslífa ekki metin til nema 25% ódýrari kjúklingaréttar? Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Opnum dyr fyrir innviðafjárfestingu um allt land Logi Einarsson Skoðun Fleiri valkostir og sterkari staða ef við segjum já Ragna Sigurðardóttir Skoðun Eru 532 milljarðar minni tala en 245 milljarðar? Egill Almar Ágústsson Skoðun Referendum: Gratitude and Outlook from the Swiss Substitute Carl Baudenbacher Skoðun Ísland, Evrópa og áhrifasvæði stórvelda Þorsteinn Kristinsson Skoðun Eldra fólk ætti alls ekki að kjósa nei Björn B Björnsson Skoðun Hvað kostar „þetta reddast“? Guðríður Lára Þrastardóttir Skoðun Hvaða þýðingu hefur óvissa um aðildarsamning að ESB? Jón Jónsson Skoðun Hóparnir þrír sem segja JÁ Rúnar Vilhjálmsson Skoðun 600 þúsund manna Ísland – ætlum við að byggja það sjálf? Eyjólfur Ingvi Bjarnason Skoðun Skoðun Skoðun Er ég að bregðast börnunum mínum með því að segja NEI? Monika Margrét Stefánsdóttir skrifar Skoðun Gamli sáttmálinn og sá nýi Aðalsteinn Már Þorsteinsson skrifar Skoðun Er betra? Sigþrúður Ármann skrifar Skoðun Útgerðarauðvaldið vill í ESB - ég segi nei Ögmundur Jónasson skrifar Skoðun Gervigreind, gagnaver og tækifæri Íslands Eymundur Sigurðsson skrifar Skoðun Sveitirnar þagna Walter Fannar Kristjánsson skrifar Skoðun Áður en lengra er haldið Þórarinn Ingi Pétursson skrifar Skoðun Erum við of fljót að kenna samfélagsmiðlum um? Elísabet Reynisdóttir skrifar Skoðun Börn læra ekki fyrir framtíð sem þau skynja ekki Helgi S. Karlsson skrifar Skoðun Danir, ESB og staða Íslands Finnur Torfi Magnússon skrifar Skoðun Hvað kostar „þetta reddast“? Guðríður Lára Þrastardóttir skrifar Skoðun Frá öllum til allra með nútímalegum sjúkratryggingum Sigurður H. Helgason skrifar Skoðun Tækifærið er núna Agnar H. Johnson skrifar Skoðun Einelti og samskiptahættir kvenna á Íslandi Vigdís Ásgeirsdóttir skrifar Skoðun 600 þúsund manna Ísland – ætlum við að byggja það sjálf? Eyjólfur Ingvi Bjarnason skrifar Skoðun Hlaupið er búið - en láttu það ekki stoppa þig Sigrún Elva Einarsdóttir skrifar Skoðun Aðildarviðræður eru ekki prufuáskrift Guðbjörg Oddný Jónasdóttir skrifar Skoðun Trump á ekki að vera ástæðan Friðjón R. Friðjónsson skrifar Skoðun Hvernig lækka vextir með upptöku evru? Gauti B. Eggertsson skrifar Skoðun Eldra fólk ætti alls ekki að kjósa nei Björn B Björnsson skrifar Skoðun Fleiri valkostir og sterkari staða ef við segjum já Ragna Sigurðardóttir skrifar Skoðun Samkeppniseftirlitið eitt og sér Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Opnum dyr fyrir innviðafjárfestingu um allt land Logi Einarsson skrifar Skoðun Hinn ólánsami Ólafur Ragnar Lúðvík Bergvinsson skrifar Skoðun Milljarða ávinningur af evru – fyrir heimilin, fyrirtækin, ríkið, sveitarfélögin og þjóðina alla Baldur Pétursson skrifar Skoðun Skipulag sem má ekki borga sig! Íris Björk Hreinsdóttir skrifar Skoðun Ísland, Evrópa og áhrifasvæði stórvelda Þorsteinn Kristinsson skrifar Skoðun Hvaða þýðingu hefur óvissa um aðildarsamning að ESB? Jón Jónsson skrifar Skoðun Ástkæra, ylhýra, orðljóta málið… mitt Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Referendum: Gratitude and Outlook from the Swiss Substitute Carl Baudenbacher skrifar Sjá meira
Á seinustu 15-16 árum hefur átt sér stað gríðarlega ör breyting á nálgun Evrópusambandsins í málefnum flóttafólks. Lengi hefur sambandið ekki sýnt áhuga á að gera eitthvað fyrir þennan hóp. Ákveðið var að nota fólk á flótta sem dyggðarskreytingu fyrir sambandið til að sýna hvað það væri gott að taka til sín fólkið sem flúði glundroða og eyðileggingu sem sambandið hefur alltaf stutt við í sinni utanríkisstefnu. Meira var planið ekki. Það virðist ekki hafa verið gerð nein áætlun varðandi móttöku fólksins og innlimun þeirra í samfélög landa innan sambandsins. Í mörgum löndum einangruðust þessir þjóðfélagshópar inn í samfélög sem mynduðust í hverfunum þar sem ríkin komu þeim fyrir. Upp frá þessu spratt tækifærisleysi, þaðan af tilgangsleysi og vonleysi sem skapaði frjóan jarðveg fyrir óreglu. Þetta er í sjálfu sér ekki einstakt, þessar aðstæður skapast almennt í samfélögum okkar í vestræna heiminum því við lifum við ómannvæna efnahagsstjórnun. Þessar aðstæður hefði samt mátt fyrirbyggja ef þessar aðgerðir hefðu verið gerðar með raunverulegum ásetningi að taka á móti nýjum borgurum. Nóg um það. Ákveðið var að eftirliti við strendur Norður-Afríku yrði hætt, en þetta eftirlit fól í sér það að gripið yrði inn í óörugga fólksflutninga áður en þær yrðu háskasamar. Þetta gamla eftirlit var farsælt verkefni, það sást þegar eftirlitið var fært að ströndum Grikklands og fjöldi sem dó á sjóleiðinni skaust upp um mörg þúsund manns. Eftirlit snerist ekki lengur um að grípa inn í áður en aðstæður yrðu hættulegar, eftirlitið snerist nú eingöngu um að halda fólki úti. Við þetta skapast Frontex sem lifir enn í dag í einhverju furðulegu milliástandi sem her án alls löglegs umboðs og án aðhalds, enda hafa þau frjálsar hendur til að lumbra á og beita gasi geng saklausu fólki í leit að betra lífi. Lengi vel þóttist ESB vera á móti níðinu og óréttlætinu sem flóttafólki var beitt í ríkjum eins og Ungverjalandi og Póllandi. Hægt og rólega fóru það samt að láta undan þeim sjónarmiðum sem ríktu þar. Við stöndum núna frammi fyrir því að Evrópusambandið hefur lagt grunninn að fjöldabrottflutningi á fólki í fangabúðir utan ESB-svæðisins, þá líklegast í Norður-Afríku. Það eru engar leiðir til að tryggja að aðstæður þar séu fullnægjandi og öruggar, líklega mun fjöldi deyja við þessar aðstæður. Mig grunar reyndar að sambandinu sé bara alveg sama. Þeim er alveg sama um að fangabúðirnar sem þau vilja reisa fyrir saklaust fólk verði líklegast seinasta stoppið þeirra. Þannig er nefnilega mál með vexti að þetta mikla samband líkt þenkjandi lýðræðisríkja hafa nú sett grænan stimpil á fjöldabrottflutning fólks í það sem mætti líkja við útrýmingarbúðir. Þetta er nákvæmlega það sama og Bandaríkin gerðu við innflytjendurna sem þau sendu til El Salvador. Þar hvarf fólk bara. Það sama er að fara að gerast innan ESB. Ég hikaði við að segja þetta áður en það er eiginlega erfitt að neita því lengur, stefna ESB í málefnum flóttafólks er mjög einföld og snýst bara um að drepa brúna fólkið sem slapp úr stríðunum sem utanríkisstefnan skapaði. Þetta er eitt af því sem má finna í þessum blessaða pakka, samsekt við eitthvað sem yrði eitt mesta voðaverk 21. aldar. Eru milljónir mannslífa ekki metin til nema 25% ódýrari kjúklingaréttar?
Skoðun Milljarða ávinningur af evru – fyrir heimilin, fyrirtækin, ríkið, sveitarfélögin og þjóðina alla Baldur Pétursson skrifar