Leita svara við aldargamalli ráðgátu sólarinnar Birgir Olgeirsson skrifar 11. ágúst 2026 18:32 Amir Caspi, leiðangursstjóri verkefnisins. Lýður Vísindamenn á vegum geimvísindastofnunar Bandaríkjanna, NASA, eru staddir hér á landi til að nýta almyrkvann á morgun með það að markmiði að rannsaka hvers vegna ysti lofthjúpur sólarinnar er margfalt heitari en yfirborð hennar. Fjórar myndavélar um borð í rannsóknarþotu NASA munu mynda kórónu sólarinnar úr fimmtán kílómetra hæð. Myndavélarnar í nefi WB-57-þotunnar taka minnst 20 myndir á sekúndu, í sýnilegu og innrauðu ljósi. Í fimmtíu þúsund feta hæð verða þær fyrir ofan skýin og megnið af lofthjúpnum sem annars getur truflað mælingarnar. Frá jörðu verður lengst hægt að fylgjast með almyrkvanum í tvær mínútur og átján sekúndur. Með því að fljúga með skugga tunglsins lengir þotan þann tíma um rúmar 40 sekúndur, í tæpar þrjár mínútur samtals. Hvers vegna? Amir Caspi, leiðangursstjóri verkefnisins, segir almyrkva veita einstakt tækifæri til að skoða kórónuna. Ráðgátan sem Caspi vill rannsaka uppgötvaðist fyrir um hundrað árum. „Kórónan nær milljónum gráða á Celsíus og við skiljum enn ekki nákvæmlega hvernig orkan berst innan úr sólinni og út í kórónuna til að hita hana svona mikið.“ Til samanburðar er yfirborð sólarinnar um 5.500 gráðu heitt. Caspi segir mælingarnar geta sýnt hvernig orka ferðast um flókið segulsvið sólarinnar og hvernig plasma, eða jónað gas, verkar á það. Sama eðlisfræði komi við sögu í segulsviði jarðar, öðrum sólkerfum og jafnvel í kringum svarthol og nifteindastjörnur. „Við getum lært meira um það sem gerist um allan alheiminn með því að rannsaka stjörnuna sem er hér rétt hjá okkur.“ Örsprengingar eða bylgjur Tvær meginkenningar eru uppi um hvernig kórónan hitnar. „Önnur snýst um svonefnda nanóblossa, litlar sprengingar sem verða stöðugt og losa orku. Hin snýst um bylgjur sem ferðast um segulsvið sólarinnar, leysast þar upp og hita kórónuna.“ Caspi líkir bylgjukenningunni við örbylgjuofn. „Bylgjurnar skila orku inn í matinn og hita hann. Við teljum að eitthvað svipað kunni að gerast í segulsviði sólarinnar.“ Með myndunum úr þotunni vonast vísindamenn til að sjá hvor kenningin er ríkjandi í mismunandi hlutum kórónunnar og komast nær því að skilja hvernig orkan flyst. Caspi segist vona að ráðgátan verði að minnsta kosti að hluta leyst á okkar æviskeiði. Vísindin hafi þó þann eiginleika að hvert svar veki nýjar spurningar. „Ef við leystum allar ráðgátur alheimsins væri hann mjög leiðinlegur staður. En ég vona að við fáum mun meiri upplýsingar til að skilja hvernig sólin virkar og hvernig hún hefur áhrif á okkur hér á jörðinni.“ Almyrkvi 12. ágúst 2026 Bandaríkin Sólin Geimurinn Mest lesið Öll hin látnu um og undir tvítugu Innlent Myndasyrpa: Síðasti kvöldfréttatími Sýnar Innlent „Engin orð ná utan um slíkan missi“ Innlent Segir af sér eftir árekstra við Hegseth Erlent Enn óljóst hvað verður um umsóknina Innlent Ungum Pólverja best treyst til forystu í Langanesbyggð Innlent Þrjú ungmenni létust í bílslysinu á Krýsuvíkurvegi Innlent „Þeir munu hengja mig“ Erlent Þurfi að hækka laun og fjölga frídögum Innlent „Við segjum ekki bless, við segjum takk“ Innlent Fleiri fréttir Myndasyrpa: Síðasti kvöldfréttatími Sýnar „Engin orð ná utan um slíkan missi“ Enn óljóst hvað verður um umsóknina Ungum Pólverja best treyst til forystu í Langanesbyggð Þurfi að hækka laun og fjölga frídögum Öll hin látnu um og undir tvítugu „Við segjum ekki bless, við segjum takk“ Síðasti kvöldfréttatími Sýnar „Ríkið á stóra sök á þessu“ Líka slæmar fréttir fyrir Rúv Á morgun mega hommar gefa blóð Tekjuáætlun verulega undir áætlun „Þetta mun auka enn á vald Ríkisútvarpsins“ Metfjöldi kvartana Ekkert ákveðið á fundinum: „Það væru fráleit viðbrögð við þessari niðurstöðu“ Þrjú ungmenni létust í bílslysinu á Krýsuvíkurvegi Skora á stjórnvöld að tryggja fasta viðveru þyrlu á Akureyri Reiðarslag fyrir fréttaflutning á Íslandi Gjaldtaka um nýjan Hornafjarðarveg hefst á morgun Dapurlegt að sjá á eftir kvöldfréttum Sýnar Fundur utanríkismálanefndar og ráðherra ræðir stöðu fjölmiðla Niðurskurður hjá Rúv upp á 10 til 15 stöðugildi Trausti nýr starfsmaður þingflokks Miðflokksins Alvarlegt slys á Krýsuvíkurvegi Ekki sé lýðræðislegt að halda formanni Eflingar í myrkrinu Bandaríkin virði fullvalda ákvörðun þjóðarinnar Kveiktu bál á bílastæði Sýna þjóðinni þá lágmarksvirðingu að hætta að snúa út úr Skoraði á Sigmund Davíð að flytja bókun 35 Grindavík Ultra strandaði við varnargarðana Sjá meira
Myndavélarnar í nefi WB-57-þotunnar taka minnst 20 myndir á sekúndu, í sýnilegu og innrauðu ljósi. Í fimmtíu þúsund feta hæð verða þær fyrir ofan skýin og megnið af lofthjúpnum sem annars getur truflað mælingarnar. Frá jörðu verður lengst hægt að fylgjast með almyrkvanum í tvær mínútur og átján sekúndur. Með því að fljúga með skugga tunglsins lengir þotan þann tíma um rúmar 40 sekúndur, í tæpar þrjár mínútur samtals. Hvers vegna? Amir Caspi, leiðangursstjóri verkefnisins, segir almyrkva veita einstakt tækifæri til að skoða kórónuna. Ráðgátan sem Caspi vill rannsaka uppgötvaðist fyrir um hundrað árum. „Kórónan nær milljónum gráða á Celsíus og við skiljum enn ekki nákvæmlega hvernig orkan berst innan úr sólinni og út í kórónuna til að hita hana svona mikið.“ Til samanburðar er yfirborð sólarinnar um 5.500 gráðu heitt. Caspi segir mælingarnar geta sýnt hvernig orka ferðast um flókið segulsvið sólarinnar og hvernig plasma, eða jónað gas, verkar á það. Sama eðlisfræði komi við sögu í segulsviði jarðar, öðrum sólkerfum og jafnvel í kringum svarthol og nifteindastjörnur. „Við getum lært meira um það sem gerist um allan alheiminn með því að rannsaka stjörnuna sem er hér rétt hjá okkur.“ Örsprengingar eða bylgjur Tvær meginkenningar eru uppi um hvernig kórónan hitnar. „Önnur snýst um svonefnda nanóblossa, litlar sprengingar sem verða stöðugt og losa orku. Hin snýst um bylgjur sem ferðast um segulsvið sólarinnar, leysast þar upp og hita kórónuna.“ Caspi líkir bylgjukenningunni við örbylgjuofn. „Bylgjurnar skila orku inn í matinn og hita hann. Við teljum að eitthvað svipað kunni að gerast í segulsviði sólarinnar.“ Með myndunum úr þotunni vonast vísindamenn til að sjá hvor kenningin er ríkjandi í mismunandi hlutum kórónunnar og komast nær því að skilja hvernig orkan flyst. Caspi segist vona að ráðgátan verði að minnsta kosti að hluta leyst á okkar æviskeiði. Vísindin hafi þó þann eiginleika að hvert svar veki nýjar spurningar. „Ef við leystum allar ráðgátur alheimsins væri hann mjög leiðinlegur staður. En ég vona að við fáum mun meiri upplýsingar til að skilja hvernig sólin virkar og hvernig hún hefur áhrif á okkur hér á jörðinni.“
Almyrkvi 12. ágúst 2026 Bandaríkin Sólin Geimurinn Mest lesið Öll hin látnu um og undir tvítugu Innlent Myndasyrpa: Síðasti kvöldfréttatími Sýnar Innlent „Engin orð ná utan um slíkan missi“ Innlent Segir af sér eftir árekstra við Hegseth Erlent Enn óljóst hvað verður um umsóknina Innlent Ungum Pólverja best treyst til forystu í Langanesbyggð Innlent Þrjú ungmenni létust í bílslysinu á Krýsuvíkurvegi Innlent „Þeir munu hengja mig“ Erlent Þurfi að hækka laun og fjölga frídögum Innlent „Við segjum ekki bless, við segjum takk“ Innlent Fleiri fréttir Myndasyrpa: Síðasti kvöldfréttatími Sýnar „Engin orð ná utan um slíkan missi“ Enn óljóst hvað verður um umsóknina Ungum Pólverja best treyst til forystu í Langanesbyggð Þurfi að hækka laun og fjölga frídögum Öll hin látnu um og undir tvítugu „Við segjum ekki bless, við segjum takk“ Síðasti kvöldfréttatími Sýnar „Ríkið á stóra sök á þessu“ Líka slæmar fréttir fyrir Rúv Á morgun mega hommar gefa blóð Tekjuáætlun verulega undir áætlun „Þetta mun auka enn á vald Ríkisútvarpsins“ Metfjöldi kvartana Ekkert ákveðið á fundinum: „Það væru fráleit viðbrögð við þessari niðurstöðu“ Þrjú ungmenni létust í bílslysinu á Krýsuvíkurvegi Skora á stjórnvöld að tryggja fasta viðveru þyrlu á Akureyri Reiðarslag fyrir fréttaflutning á Íslandi Gjaldtaka um nýjan Hornafjarðarveg hefst á morgun Dapurlegt að sjá á eftir kvöldfréttum Sýnar Fundur utanríkismálanefndar og ráðherra ræðir stöðu fjölmiðla Niðurskurður hjá Rúv upp á 10 til 15 stöðugildi Trausti nýr starfsmaður þingflokks Miðflokksins Alvarlegt slys á Krýsuvíkurvegi Ekki sé lýðræðislegt að halda formanni Eflingar í myrkrinu Bandaríkin virði fullvalda ákvörðun þjóðarinnar Kveiktu bál á bílastæði Sýna þjóðinni þá lágmarksvirðingu að hætta að snúa út úr Skoraði á Sigmund Davíð að flytja bókun 35 Grindavík Ultra strandaði við varnargarðana Sjá meira