Slaufun, skautun, skömmun Örn Bárður Jónsson skrifar 23. ágúst 2026 10:15 Wókið, vinstrið og vestrið. Þankar um umræðu dagsins og þróun heimsmála Þessi hugtök í fyrirsögninni eru skyld. Þau tjá þá áráttu fólks að taka djúpt í árinni í dómum um tjáningu samborgara sinna. Nýlega sagði ég í ræðu: "Skoðanir fólks breytast í deiglu daganna. Ég nefndi fyrr áhrif heiðinnar hugsunar. Heiðnin kemur m.a. fram í svonefndri slaufunarmenningu – í þeirri áráttu að kansellera fólki – reka það út af vellinum eins og dómari í knattspyrnuleik. En reglurnar í knattspyrnu, eru ekki lífsreglurnar stærstu og mestu. Í lífinu gilda hinar kristnu reglur um að elska náungann. Og við elskum þá manneskjuna en þurfum hvorki að elska eða samsinna skoðunum hennar né verkum, hvað þá mistökum og misgjörðum. Þetta þekkja prestar sem stunda sálgæslu og vita að í hverri manneskju býr guðsneisti. Slaufunarmenning er ómenning, hún er heiðindómur. Forfeður okkar og mæður bjuggu við dómsvald sem dæmdi til skóggangs, fjörbaugs eða til fjársekta. Þá var engin fyrirgefning, engin náð, engin miskunn, bara útilokun, bara hefnd og grimmd götunnar. Viljum við innleiða það á ný?" […] "Að vera sér þess meðvitandi að við erum öll syndugar manneskjur er mikilvægara en flest annað. Syndin er ekki einhver móralismi, einhver tilfellafræði um það hvernig fólki verði fótaskortur á lífsveginum. Nei, syndin merkir geigun, að vera í sundur frá skapara sínum, eðli og uppruna, að vera framandi sjálfum sér og lífinu í sínu stóra samhengi. Það er syndin. Hún er geigun. Fyrsti bílinn sem ég átti var syndugur. Hann var með hlaup í stýrinu sem gerði það að verkum að hann leitaði ætíð út af veginum. Mitt hlutverk var að halda bílnum á veginum. Löngu síðar, þegar ég nam guðfræði, varð mér ljóst að sami vandi er í mér sjálfum og öllum öðrum mönnum, körlum sem konum. Við erum öll með hlaup í stýrinu og okkur hættir til að fara út af hinni réttu leið." Okkur hættir öllum til að slaufa, skauta og skamma, en það er vissulega merkilegt ef sú árátta reynist ríkari á vinstri vængnum en hinnum hægri. Það leiðir hugann að grunngildum Vesturlanda. Hinn frægi heimspekingur, Jürgen Habermas (1929-2026), […] sagði að Vesturlönd hefðu allan sinn siðagrunn úr Biblíunni. Hann tiltók tvö hugtök. Réttlætishugsun Gyðinga úr GT og kærleikskenningu Krists í NT. Habermas var yfirlýstur guðleysingi, en hann þekkti rætur sinnar menningar og gekkst við þeim. Arfur Vesturlanda hvílir á þessum grunni en nú eru öfl sem vilja skekja þennan grunn og hreinlega grafa undan lýðræði og grunngildum Vesturlanda. Dvergríkið Qatar sem telur um 350 þúsund íbúa og er álíka fjölmennt og Ísland. En Qatar veit ekki aura sinna tal. Nú berast upplýsingar í fjölmiðlum um styrki Qatar til bandarískra háskóla og þar er um að ræða milljarðatugi í dollurum talið, en í krónum svo magnað að maður skilur ekki slíkar upphæðir. Og hvað fá þeir í staðin? Þeir fá m.a. það fyrir greiðann að dempa vestræn gildi og það sem Vesturlönd standa fyrir. Frá árinu 1991 hefur Qatar styrkt háskóla í BNA um 6,25 milljarða dollara eða sex-komma-tuttugu-og-fimm-þúsund-milljónir, sem gera 7,6 x 10 í 13. veldi í krónum talið sem eru óskiljanlegar skrilljónir í mínum huga. Hér eru tenglar á greinar um málið. Þarna er um að ræða dvergríki af meiði islam sem er með klærna úti til að svæfa vestræna menningu og eyða henni svo. Qatar er í miklu vinfengi við samtökin Bræðralag múslima sem eru öfgasamtök sem fara ekki dult með það markmið sitt að leggja Vesturlönd í rúst. Þessi lævísi áróður í háskólum í BNA hefur sín áhrif því hann kemur hugmyndum Wóksins inn í huga fólks og fyrir þeim áróðri virðist Vinstrið vera veikara fyrir en Hægrið. Svo eru það háskólarnir og fræðimenn þeirra sem margir hverjir stunda svonenfn félagsvísindi. Ég á það til að mismæla mig og segja „lélegsvísindi“ þegar ég hlusta á suma félagsfræðinga í hlutverki álitsgjafa á RÚV. Mér finnst stundum að þeir gætu sumir auðveldlega reiknað barn í konu og úr henni aftur eins þeir gerðu auðveldlega, Ítalinn og Sölvi Helgason. Ef tekin er ögn paródísk nálgun á háskólana í BNA þá eru þar upp til hópa prófessorar sem aldrei hafa tekið þátt í þjóðfélaginu, þ.e. aldrei farið á sjó, grafið skurð eð unnið við uppskipun, flakað fisk í frystihúsi eða unnið ærlegt handtak, nema lyft því gríðarlega grettistaki – eða þannig – sem er að vera í skóla frá 6 ára aldri til sjötugs. Þekkir slíkt fólk samfélagið? Lokast menn ekki á endanum inni í sinni eigin sápukúlu? Til skamms tíma fóru íslenskir háskólamenn á sjóinn og í vegavinnu, en færri nú á tímum. Svo er það Vinstrið sem segja má að ráði ríkjum í félagsgreinum háskólanna. Vinstrið er þekkt fyrir að vilja ekki hafa mikið að gera með kirkju og kristindóm. Það hríðfellur fyrir grunnhyggnum hugmyndum Wóksins, sem m.a. birtast í kærleika án ábyrgðar og ótakmörkuðum réttindum fólks til að fylgja rugli og dellumakeríi á öllum sviðum. Wókið er svona nokkurskonar sykurlaus marxismi, diet drykkur án allrar næringar, gosdrykur sem gefur stuð í heilann og koffín sem Wókar og vekur. Svo er það umræðan um kynin 26 sem óþarfi er að reka sem pólitískan áróður í barna- og unglingaskólum. Auðvitað eigum við að umbera og elska samkynhneigt fólk með sínar hugmyndir um eigin kynvitund en fyrr má nú rota en dauðrota. Þessi mál eru löngu komin af sporbaug og farin að svífa laus í himingeimnum sem merkir að þau eru komin út úr öllum mælikvörðum og samhengi lífs og samfélags. Mannkynið er á siglingu sem endar í brotsjó og skaða. Sú sigling er ekki nein Arkar-ferð sem bjargaði mannkyni forðum, en þá sögn fengum við í arf í gegnum gyðingdóm og kristni, en hún er jafnframt þekkt i öðrum menningarheimum. Örkin bjargaði. Sérhver kirkja í heiminum hefur kirkjuskip, þ.e. megins sal byggingarinnar sem er m.a. kallað kirkjuskip. Nafnið vísar til arkarinnar. Þak kirkjunnar veitir skjól fyrir regni og vindum og það er í táknrænum skilningi örkin sem hvelfist yfir söfnuðinn, veitir skjól fyrir veðri og vindum í sálinni og klífur með mæni sínum óveður lífsins. Leitum í það skjól sem gagnast hefur í 5 þúsund ár og lagt grunninn að Vestrænum samfélögum með öllum sínum gæðum, mannréttindum, menntun, heilbrigðisþjónustu og frelsi til athafna eftir hollum leikreglum sem upphaflega voru klappaðar í stein en síðar ritaðar á bókfell og bækur og nú stafrænt á skjái sem tiltækir eru í vasa flestra í okkar heimshluta og víðar. Lesum, lærum – og lifum af! Höfundur er prestur. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Slaufun, skautun, skömmun Örn Bárður Jónsson Skoðun Hvað segja hin 20.000 fyrirtækin? Andrés Magnússon,Hrund Rudolfsdóttir,Margrét Kristmannsdóttir Skoðun Almenningur ákveður 29. ágúst hvort vextir verða 3–4% eða 8–9% og áhætta þjóðarinnar verði mikil eða lítil næstu 30 árin Baldur Pétursson Skoðun Að skilja, eða skilja ekki, umræðuna Lúðvík Bergvinsson Skoðun Verðbólgan er stærsti einstaki uppruni hagnaðar á Íslandi Egill Almar Ágústsson Skoðun NEI! Atlaga að lýðræði og svipting kosningaréttar Magnús Jónsson Skoðun „Vilja til að ganga í Evrópusambandið“ Hjörtur J. Guðmundsson Skoðun Er Marta Kos einnig að plata?.. en það má ekki plata Júlíus Valsson Skoðun Grein fyrir óákveðna kjósendur og nei-sinna Magnea Marinósdóttir Skoðun Fullveldi þjóðar og frelsi einstaklings Pétur B. Sveinsson Skoðun Skoðun Skoðun Kerfislægt virðingarleysi – Þegar sparað er í velferð en verðmæti sameignar renna annað Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Rífum í lóðin Karólína Helga Símonardóttir skrifar Skoðun Maðurinn einn er ei nema hálfur – með öðrum er hann meiri en hann sjálfur Kristín Bjarnadóttir skrifar Skoðun Slaufun, skautun, skömmun Örn Bárður Jónsson skrifar Skoðun When Path Dependence Becomes an Argument for Saying No Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Grein fyrir óákveðna kjósendur og nei-sinna Magnea Marinósdóttir skrifar Skoðun Fullveldi þjóðar og frelsi einstaklings Pétur B. Sveinsson skrifar Skoðun „Vilja til að ganga í Evrópusambandið“ Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Almenningur ákveður 29. ágúst hvort vextir verða 3–4% eða 8–9% og áhætta þjóðarinnar verði mikil eða lítil næstu 30 árin Baldur Pétursson skrifar Skoðun Að skilja, eða skilja ekki, umræðuna Lúðvík Bergvinsson skrifar Skoðun NEI! Atlaga að lýðræði og svipting kosningaréttar Magnús Jónsson skrifar Skoðun Verðbólgan er stærsti einstaki uppruni hagnaðar á Íslandi Egill Almar Ágústsson skrifar Skoðun Hvað segja hin 20.000 fyrirtækin? Andrés Magnússon,Hrund Rudolfsdóttir,Margrét Kristmannsdóttir skrifar Skoðun Síli veidd í skólpi Jónas Már Torfason ,Eydís Inga Valsdóttir skrifar Skoðun Er Marta Kos einnig að plata?.. en það má ekki plata Júlíus Valsson skrifar Skoðun Ég skil ekki nei fólk Einar Steinþórsson skrifar Skoðun Heildarkostnaður aðildarviðræðna gæti samsvarað 300–700 kr. á mann á mánuði Valur Þráinsson skrifar Skoðun Erfingjar og erfðarmál Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Þögnin rofin Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Fullveldi, yfirþjóðlegar stofnanir og jafnræðisgrundvöllur í Evrópu Maximilian Conrad skrifar Skoðun Fimmtugt er ekki biðstofa Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Horfum á heildarmyndina – og til lengri tíma Kolbrún Halldórsdóttir skrifar Skoðun Hvar hefur 400.000 manna þjóð mest áhrif? Baldur Johnsen skrifar Skoðun Hvernig ákveður þjóð sig? - Samhygð á undanhaldi Davíð Brynjar Sigurjónsson skrifar Skoðun Siðferðiskirtillinn Jón Bragi Gunnlaugsson skrifar Skoðun Spörum milljarða Lárus Blöndal Sigurðsson skrifar Skoðun Drottningaviðtal – þegar ein rödd fær sviðið Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Þegar náttúran verður okkur framandi Guðný Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Þurfum við kreatín og prótín sem bætiefni? Jóhanna Eyrún Torfadóttir,Dögg Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Af hverju aðildarviðræður? Björn Leví Gunnarsson skrifar Sjá meira
Wókið, vinstrið og vestrið. Þankar um umræðu dagsins og þróun heimsmála Þessi hugtök í fyrirsögninni eru skyld. Þau tjá þá áráttu fólks að taka djúpt í árinni í dómum um tjáningu samborgara sinna. Nýlega sagði ég í ræðu: "Skoðanir fólks breytast í deiglu daganna. Ég nefndi fyrr áhrif heiðinnar hugsunar. Heiðnin kemur m.a. fram í svonefndri slaufunarmenningu – í þeirri áráttu að kansellera fólki – reka það út af vellinum eins og dómari í knattspyrnuleik. En reglurnar í knattspyrnu, eru ekki lífsreglurnar stærstu og mestu. Í lífinu gilda hinar kristnu reglur um að elska náungann. Og við elskum þá manneskjuna en þurfum hvorki að elska eða samsinna skoðunum hennar né verkum, hvað þá mistökum og misgjörðum. Þetta þekkja prestar sem stunda sálgæslu og vita að í hverri manneskju býr guðsneisti. Slaufunarmenning er ómenning, hún er heiðindómur. Forfeður okkar og mæður bjuggu við dómsvald sem dæmdi til skóggangs, fjörbaugs eða til fjársekta. Þá var engin fyrirgefning, engin náð, engin miskunn, bara útilokun, bara hefnd og grimmd götunnar. Viljum við innleiða það á ný?" […] "Að vera sér þess meðvitandi að við erum öll syndugar manneskjur er mikilvægara en flest annað. Syndin er ekki einhver móralismi, einhver tilfellafræði um það hvernig fólki verði fótaskortur á lífsveginum. Nei, syndin merkir geigun, að vera í sundur frá skapara sínum, eðli og uppruna, að vera framandi sjálfum sér og lífinu í sínu stóra samhengi. Það er syndin. Hún er geigun. Fyrsti bílinn sem ég átti var syndugur. Hann var með hlaup í stýrinu sem gerði það að verkum að hann leitaði ætíð út af veginum. Mitt hlutverk var að halda bílnum á veginum. Löngu síðar, þegar ég nam guðfræði, varð mér ljóst að sami vandi er í mér sjálfum og öllum öðrum mönnum, körlum sem konum. Við erum öll með hlaup í stýrinu og okkur hættir til að fara út af hinni réttu leið." Okkur hættir öllum til að slaufa, skauta og skamma, en það er vissulega merkilegt ef sú árátta reynist ríkari á vinstri vængnum en hinnum hægri. Það leiðir hugann að grunngildum Vesturlanda. Hinn frægi heimspekingur, Jürgen Habermas (1929-2026), […] sagði að Vesturlönd hefðu allan sinn siðagrunn úr Biblíunni. Hann tiltók tvö hugtök. Réttlætishugsun Gyðinga úr GT og kærleikskenningu Krists í NT. Habermas var yfirlýstur guðleysingi, en hann þekkti rætur sinnar menningar og gekkst við þeim. Arfur Vesturlanda hvílir á þessum grunni en nú eru öfl sem vilja skekja þennan grunn og hreinlega grafa undan lýðræði og grunngildum Vesturlanda. Dvergríkið Qatar sem telur um 350 þúsund íbúa og er álíka fjölmennt og Ísland. En Qatar veit ekki aura sinna tal. Nú berast upplýsingar í fjölmiðlum um styrki Qatar til bandarískra háskóla og þar er um að ræða milljarðatugi í dollurum talið, en í krónum svo magnað að maður skilur ekki slíkar upphæðir. Og hvað fá þeir í staðin? Þeir fá m.a. það fyrir greiðann að dempa vestræn gildi og það sem Vesturlönd standa fyrir. Frá árinu 1991 hefur Qatar styrkt háskóla í BNA um 6,25 milljarða dollara eða sex-komma-tuttugu-og-fimm-þúsund-milljónir, sem gera 7,6 x 10 í 13. veldi í krónum talið sem eru óskiljanlegar skrilljónir í mínum huga. Hér eru tenglar á greinar um málið. Þarna er um að ræða dvergríki af meiði islam sem er með klærna úti til að svæfa vestræna menningu og eyða henni svo. Qatar er í miklu vinfengi við samtökin Bræðralag múslima sem eru öfgasamtök sem fara ekki dult með það markmið sitt að leggja Vesturlönd í rúst. Þessi lævísi áróður í háskólum í BNA hefur sín áhrif því hann kemur hugmyndum Wóksins inn í huga fólks og fyrir þeim áróðri virðist Vinstrið vera veikara fyrir en Hægrið. Svo eru það háskólarnir og fræðimenn þeirra sem margir hverjir stunda svonenfn félagsvísindi. Ég á það til að mismæla mig og segja „lélegsvísindi“ þegar ég hlusta á suma félagsfræðinga í hlutverki álitsgjafa á RÚV. Mér finnst stundum að þeir gætu sumir auðveldlega reiknað barn í konu og úr henni aftur eins þeir gerðu auðveldlega, Ítalinn og Sölvi Helgason. Ef tekin er ögn paródísk nálgun á háskólana í BNA þá eru þar upp til hópa prófessorar sem aldrei hafa tekið þátt í þjóðfélaginu, þ.e. aldrei farið á sjó, grafið skurð eð unnið við uppskipun, flakað fisk í frystihúsi eða unnið ærlegt handtak, nema lyft því gríðarlega grettistaki – eða þannig – sem er að vera í skóla frá 6 ára aldri til sjötugs. Þekkir slíkt fólk samfélagið? Lokast menn ekki á endanum inni í sinni eigin sápukúlu? Til skamms tíma fóru íslenskir háskólamenn á sjóinn og í vegavinnu, en færri nú á tímum. Svo er það Vinstrið sem segja má að ráði ríkjum í félagsgreinum háskólanna. Vinstrið er þekkt fyrir að vilja ekki hafa mikið að gera með kirkju og kristindóm. Það hríðfellur fyrir grunnhyggnum hugmyndum Wóksins, sem m.a. birtast í kærleika án ábyrgðar og ótakmörkuðum réttindum fólks til að fylgja rugli og dellumakeríi á öllum sviðum. Wókið er svona nokkurskonar sykurlaus marxismi, diet drykkur án allrar næringar, gosdrykur sem gefur stuð í heilann og koffín sem Wókar og vekur. Svo er það umræðan um kynin 26 sem óþarfi er að reka sem pólitískan áróður í barna- og unglingaskólum. Auðvitað eigum við að umbera og elska samkynhneigt fólk með sínar hugmyndir um eigin kynvitund en fyrr má nú rota en dauðrota. Þessi mál eru löngu komin af sporbaug og farin að svífa laus í himingeimnum sem merkir að þau eru komin út úr öllum mælikvörðum og samhengi lífs og samfélags. Mannkynið er á siglingu sem endar í brotsjó og skaða. Sú sigling er ekki nein Arkar-ferð sem bjargaði mannkyni forðum, en þá sögn fengum við í arf í gegnum gyðingdóm og kristni, en hún er jafnframt þekkt i öðrum menningarheimum. Örkin bjargaði. Sérhver kirkja í heiminum hefur kirkjuskip, þ.e. megins sal byggingarinnar sem er m.a. kallað kirkjuskip. Nafnið vísar til arkarinnar. Þak kirkjunnar veitir skjól fyrir regni og vindum og það er í táknrænum skilningi örkin sem hvelfist yfir söfnuðinn, veitir skjól fyrir veðri og vindum í sálinni og klífur með mæni sínum óveður lífsins. Leitum í það skjól sem gagnast hefur í 5 þúsund ár og lagt grunninn að Vestrænum samfélögum með öllum sínum gæðum, mannréttindum, menntun, heilbrigðisþjónustu og frelsi til athafna eftir hollum leikreglum sem upphaflega voru klappaðar í stein en síðar ritaðar á bókfell og bækur og nú stafrænt á skjái sem tiltækir eru í vasa flestra í okkar heimshluta og víðar. Lesum, lærum – og lifum af! Höfundur er prestur.
Hvað segja hin 20.000 fyrirtækin? Andrés Magnússon,Hrund Rudolfsdóttir,Margrét Kristmannsdóttir Skoðun
Almenningur ákveður 29. ágúst hvort vextir verða 3–4% eða 8–9% og áhætta þjóðarinnar verði mikil eða lítil næstu 30 árin Baldur Pétursson Skoðun
Skoðun Kerfislægt virðingarleysi – Þegar sparað er í velferð en verðmæti sameignar renna annað Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Maðurinn einn er ei nema hálfur – með öðrum er hann meiri en hann sjálfur Kristín Bjarnadóttir skrifar
Skoðun Almenningur ákveður 29. ágúst hvort vextir verða 3–4% eða 8–9% og áhætta þjóðarinnar verði mikil eða lítil næstu 30 árin Baldur Pétursson skrifar
Skoðun Hvað segja hin 20.000 fyrirtækin? Andrés Magnússon,Hrund Rudolfsdóttir,Margrét Kristmannsdóttir skrifar
Skoðun Heildarkostnaður aðildarviðræðna gæti samsvarað 300–700 kr. á mann á mánuði Valur Þráinsson skrifar
Skoðun Fullveldi, yfirþjóðlegar stofnanir og jafnræðisgrundvöllur í Evrópu Maximilian Conrad skrifar
Skoðun Þurfum við kreatín og prótín sem bætiefni? Jóhanna Eyrún Torfadóttir,Dögg Guðmundsdóttir skrifar
Hvað segja hin 20.000 fyrirtækin? Andrés Magnússon,Hrund Rudolfsdóttir,Margrét Kristmannsdóttir Skoðun
Almenningur ákveður 29. ágúst hvort vextir verða 3–4% eða 8–9% og áhætta þjóðarinnar verði mikil eða lítil næstu 30 árin Baldur Pétursson Skoðun