Hve­nær verður nóg nóg?

Af gefnu tilefni eru miklar umræður um aukna skattheimtu á ferðaþjónustu. Mig langar því að fara yfir gjöldin á mitt litla fyrirtæki og hvernig þau hafa aukist síðan ég stofnaði það árið 2017.

Fyrirtækið heitir Ice Cave in Iceland og við förum með ferðamenn í litlum hópum í íshella í Breiðarmerkurjökli. Ég byrjaði með einn sex manna jeppa en nú er dóttir mín farin að keyra með mér á öðrum bíl.

Í rauninni erum við ekkert annað en smábátaútgerð á landi: lítið fjölskyldufyrirtæki sem sækir verðmæti í náttúruauðlind, fer með fáa gesti í einu og byggir á staðbundinni þekkingu og umgengni af virðingu við náttúruna. Litlir hópar og persónuleg upplifun er grunnur fyrirtækisins.

Stjórnvöld hafa upp á síðkastið lagt mikla áherslu á að styðja við smábátaútgerð. En það virðist vera töluverður munum á því hvort gert sé út landi eða sjó. Alla vega bætast sífellt fleiri gjöld á sambærileg lítil fyrirtæki í landi.

Í upphafi greiddi ég 50.000 krónur á ári fyrir atvinnuleyfi innan þjóðgarðsins. Síðan bættist við 400 króna gjald fyrir hvern farþega og leyfisgjaldið hækkaði í 100.000 krónur.

Þá kom bílastæðagjaldið við Jökulsárlón, fyrst 1.350 krónur en nú 1.450 krónur. Svo kom kílómetragjaldið, sem á að hækka um næstu áramót, og frá 1. september bættist við 18.750 króna mánaðarlegt veggjald vegna akstursins milli Hafnar og Jökulsárlóns.

Við geymum jeppana nálægt Jökulsárlóni og keyrum á fólksbíl á milli. Þannig spörum við töluverðan akstur en keyrum samt bílana þrjá um 260 kílómetra á dag.

Miðað við 75% sætanýtingu erum við að jafnaði með 13–14 farþega á dag. Þá eru kílómetragjald, bílastæðagjöld, veggjald, farþegagjald og leyfisgjald samtals um 10.700 krónur á dag eða um 1,5 milljónir yfir 140 daga tímabilið.

Ferðin kostar 18.000 krónur á mann og meðaltekjurnar eru því um 243.000 krónur á dag. Gjöldin nema um 4,4% af veltunni.

Það hljómar kannski ekki mikið. En þetta er velta, ekki hagnaður. Hér á eftir að greiða virðisaukaskatt, laun og launatengd gjöld, eldsneyti, viðhald, tryggingar, öryggisbúnað, bókunarkostnað og allan annan rekstrarkostnað.

Að auki greiða svo kúnnarnir mínir líka bílastæðagjöld. Oftar en ekki eru þetta pör sem eru að ferðast í bílaleigubíl og greiða þá fyrir hvern bíl. Sex manns á þremur bílum eru þá að greiða 4.350 krónur til þjóðgarðsins fyrir utan gjöldin sem eru innifalin í ferðinni sjálfri.

Við erum farin að finna vel fyrir gjalda og skattahækkunum síðustu ára. Sem dæmi þá heldur komum skemmtiferðaskipa á Djúpavog áfram fækkar milli ára sem skilar sér sem minni tekjur bæði hjá okkur og hjá ríkissjóð.

Og nú tala stjórnvöld um að ferðaþjónustan þurfi einnig að greiða auðlindargjald. Hvað sem það nú þýðir.

Eru það gjöld sem eiga einfaldlega að bætast ofan á allt hitt?

Eru leyfisgjaldið og farþegagjaldið ekki nú þegar gjöld fyrir aðgang að og afnot af auðlindinni? Ef ekki, hvað eru þau þá? Hvernig er reiknað út hvað telst réttmætt auðlindagjald og hvenær er þeirri upphæð náð?

Við eigum auðvitað að leggja okkar af mörkum, sem við og gerum. En stjórnvöld verða líka að horfa á heildarmyndina, telja með það sem þegar er greitt og skilgreina hvenær takmörkum er náð.

Hvað er „réttmætt auðlindargjald“ – og hvenær verður nóg nóg?

Höfundur er eigandi Ice Cave in Iceland.