Er ég bara ónýtt kolefniseining? Jóhanna Malen Skúladóttir skrifar 11. október 2026 13:30 Get ég selt hvert kíló af vöðvum sem ég bæti á mig á innlendum kolefnismarkaði til að jafna út losun álversins í Straumsvík? Get ég selt ríkinu rétt minn til barneigna, minnkað kolefnissporið mitt, og ríkið selt barnsígildið til olíufursta í nafni loftslagsaðgerðar? Ef okkar helgustu friðuðu svæði, eins og Þjórsárver sem hafa verið kölluð hjarta hálendisins, sleppa ekki einu sinni við vafasamar framkvæmdir er þá ekki bara tímaspursmál hvenær hjarta mitt verður fært í biðflokk? Ég gróf sem barn lambið Lilla, sem var með afmyndaða fætur og elskaði að vera klappað, í haganum heima. Hvar get ég fært þessi 3 kíló af kolefni og krútti á skrá fyrir kolefnisjöfnun stórfyrirtækja? Ef ég endurheimti votlendið í grafreit forfeðra minna hve mörg tonn af kolefni mega evrópsk fyrirtæki básúna út í staðinn? Þarf ég að endurheimta mýrina í bakgarðinum mínum í leyni, í skjóli nætur, svo kolefnið sem mýrin mun binda verði ekki notað sem réttlæting meiri losunar annars staðar? Er til of mikils ætlast að eigendur stórfyrirtækja hætti að fá milljarða í arð árlega á kostnað framtíðarkynslóða? Þarf allt að vera góður bissniss og skila sér í vasa þeirra sem menga mest hvort sem er? Er til of mikils mælst að þeir sem hafa völdin og fjármagnið hætti að auka ójöfnuð á kostnað lífvænlegs umhverfis fyrir mannkynið allt? Vegur réttur minn til framtíðar, náttúrunnar sem ég elska, hreins lofts og næringar, vegur sá réttur svona mikið minna en ársfjórðungslegur hagnaður út í hið óendanlega? Er ég einskis virði utan kolefnisins sem ég bind í líkama mínum? Þarf að græða vindmyllur í lungun og reisa gagnaver á bakinu á mér til að ég fái aðgang að framtíðinni og sæti við borðið? Ef að krabbamein hagaði sér eins og hagkerfi heimsins í dag væri læknirinn búinn að tilkynna okkur að aðeins nokkrar vikur væru eftir. Fimm fyrirtæki á íslandi bera ábyrgð á fjörutíu prósentum af heildarlosun Íslands. Þessi fyrirtæki eru Alcoa Fjarðaál, Norðurál, Icelandair, Elkem og Rio Tinto Alcan. Þau losa samanlagt 2,1 milljón tonna af CO2 ígildum. Þetta eru sömu fyrirtækin, fyrir utan Icelandair, sem nota hve mest rafmagn á Íslandi. Meira en 80% raforku sem framleidd er hér á landi er seld til stórnotenda. Markaðurinn kallar sífellt á meira rafmagn, fleiri virkjanir, að náttúru landsins sé fórnað fyrir kílówattsstundir. Og orkan fer að mestu leyti í mengandi iðnað þar sem hagnaðurinn endar í vasa fárra erlendra aðila. Ég veit ekki með þig en mér finnst þetta dæmi ekki ganga upp. Hvers virði er réttur framtíðarkynslóða til náttúru landsins, til lífvænlegs loftslags, þegar sá réttur er veginn á móti hagnaði stórfyrirtækja? Sem stendur virðist sá réttur vera sem fjöður móti múrsteini á vogarskálunum. En við getum breytt því og skorið krabbameinið burt. Vilji er allt sem þarf. Höfundur er jarðeðlisfræðingur að mennt og varaforseti Ungra umhverfissinna Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Umhverfismál Mest lesið Værum við jafn andvaralaus ef þorskurinn væri í húfi? Halla Hrund Logadóttir Skoðun Er ég bara ónýtt kolefniseining? Jóhanna Malen Skúladóttir Skoðun Hvað er títt af Seðlabankastjóra og unnustu hans? Einar Steingrímsson Skoðun Hvert fara milljarðarnir og hver hjálpar fólki út úr neyslunni? Halldóra Lillý Jóhannsdóttir Skoðun Réttið upp hönd sem eruð á móti Gunnar Salvarsson Skoðun Þegar líkaminn særir egóið Sigurður Árni Reynisson Skoðun Halldór 10.10.2026 Halldór Hálf sagan um fjármagnstekjuskatt Björn Brynjúlfur Björnsson Skoðun Afkomuöryggi er forsenda listsköpunar Jóna Hlíf Halldórsdóttir Skoðun Tóm-stundar-iðkun Kristín Björg Viggósdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Heita stríðið Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Er ég bara ónýtt kolefniseining? Jóhanna Malen Skúladóttir skrifar Skoðun Værum við jafn andvaralaus ef þorskurinn væri í húfi? Halla Hrund Logadóttir skrifar Skoðun Þegar líkaminn særir egóið Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Alþjóðlegi geðheilbrigðisdagurinn – Hlustum á raddir fólks með reynslu Helga Arnardóttir skrifar Skoðun Hvert fara milljarðarnir og hver hjálpar fólki út úr neyslunni? Halldóra Lillý Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Réttið upp hönd sem eruð á móti Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Ríkið hefur gert sig að ritstjóra Sigríður Dagný Sigurbjörnsdóttir skrifar Skoðun Afkomuöryggi er forsenda listsköpunar Jóna Hlíf Halldórsdóttir skrifar Skoðun Tóm-stundar-iðkun Kristín Björg Viggósdóttir skrifar Skoðun Sjáðu þig - taktu eftir breytingum Birgitta Lind Vilhjálmsdóttir skrifar Skoðun Hálf sagan um fjármagnstekjuskatt Björn Brynjúlfur Björnsson skrifar Skoðun Geðheilbrigði - sameiginlegt verkefni okkar allra Snæfríður Jóhannesdóttir,Þórey Rósa Einarsdóttir skrifar Skoðun Í hverju felst virðing fyrir lífinu? Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Hvað er títt af Seðlabankastjóra og unnustu hans? Einar Steingrímsson skrifar Skoðun Ríkið stal þremur árum frá ungum föður og syni hans Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Glassúrfólkið Ólöf Skaftadóttir,Kristín Gunnarsdóttir,Hjörvar Hafliðason,Birkir Karl Sigurðsson,Leifur Þorsteinsson,Þórarinn Hjartarson,Gísli Freyr Valdórsson,Gurrý Jónsdóttir,Lína Birgitta,Sólrún Diego skrifar Skoðun Hvenær á að segja upp kjarasamningum? Jónas Yngvi Ásgrímsson skrifar Skoðun „Raflítri“ Hvað kostar bensínlítraígildi? Sigurður Ingi Friðleifsson skrifar Skoðun Orð skipta máli Guðrún Jóna Guðlaugsdóttir skrifar Skoðun Tóbaksfyrirtækin eiga ekki að skrifa lögin Vala Smáradóttir,Jóhanna Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Er ríkið að styrkja sveitarstjórnarstigið – en veikja undirstöður þess? Sigríður Hjaltadóttir skrifar Skoðun Að skattleggja fjarlægðir og búsetu fólks Jón Bjarnason skrifar Skoðun Ertu þroskaheft? Áslaug Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Börn eiga ekki að bera ábyrgð á vandamálum fullorðinna Elísabet Heiða Valdemarsdóttir skrifar Skoðun Hvað fær Ísland fyrir Seyðisfjörð? Ólafur Margeirsson skrifar Skoðun Gerum gott betra – þorum að horfa á allar hliðar Elísabet Reynisdóttir skrifar Skoðun Það gengur svo vel hjá okkur! Kristján Freyr Halldórsson skrifar Skoðun Hver er framtíð litlu hjúkrunarheimilanna á landsbyggðinni? Eydís Inga Sigurjónsdóttir skrifar Skoðun Skammsýni eða skynsemi? Skúli Mogensen skrifar Sjá meira
Get ég selt hvert kíló af vöðvum sem ég bæti á mig á innlendum kolefnismarkaði til að jafna út losun álversins í Straumsvík? Get ég selt ríkinu rétt minn til barneigna, minnkað kolefnissporið mitt, og ríkið selt barnsígildið til olíufursta í nafni loftslagsaðgerðar? Ef okkar helgustu friðuðu svæði, eins og Þjórsárver sem hafa verið kölluð hjarta hálendisins, sleppa ekki einu sinni við vafasamar framkvæmdir er þá ekki bara tímaspursmál hvenær hjarta mitt verður fært í biðflokk? Ég gróf sem barn lambið Lilla, sem var með afmyndaða fætur og elskaði að vera klappað, í haganum heima. Hvar get ég fært þessi 3 kíló af kolefni og krútti á skrá fyrir kolefnisjöfnun stórfyrirtækja? Ef ég endurheimti votlendið í grafreit forfeðra minna hve mörg tonn af kolefni mega evrópsk fyrirtæki básúna út í staðinn? Þarf ég að endurheimta mýrina í bakgarðinum mínum í leyni, í skjóli nætur, svo kolefnið sem mýrin mun binda verði ekki notað sem réttlæting meiri losunar annars staðar? Er til of mikils ætlast að eigendur stórfyrirtækja hætti að fá milljarða í arð árlega á kostnað framtíðarkynslóða? Þarf allt að vera góður bissniss og skila sér í vasa þeirra sem menga mest hvort sem er? Er til of mikils mælst að þeir sem hafa völdin og fjármagnið hætti að auka ójöfnuð á kostnað lífvænlegs umhverfis fyrir mannkynið allt? Vegur réttur minn til framtíðar, náttúrunnar sem ég elska, hreins lofts og næringar, vegur sá réttur svona mikið minna en ársfjórðungslegur hagnaður út í hið óendanlega? Er ég einskis virði utan kolefnisins sem ég bind í líkama mínum? Þarf að græða vindmyllur í lungun og reisa gagnaver á bakinu á mér til að ég fái aðgang að framtíðinni og sæti við borðið? Ef að krabbamein hagaði sér eins og hagkerfi heimsins í dag væri læknirinn búinn að tilkynna okkur að aðeins nokkrar vikur væru eftir. Fimm fyrirtæki á íslandi bera ábyrgð á fjörutíu prósentum af heildarlosun Íslands. Þessi fyrirtæki eru Alcoa Fjarðaál, Norðurál, Icelandair, Elkem og Rio Tinto Alcan. Þau losa samanlagt 2,1 milljón tonna af CO2 ígildum. Þetta eru sömu fyrirtækin, fyrir utan Icelandair, sem nota hve mest rafmagn á Íslandi. Meira en 80% raforku sem framleidd er hér á landi er seld til stórnotenda. Markaðurinn kallar sífellt á meira rafmagn, fleiri virkjanir, að náttúru landsins sé fórnað fyrir kílówattsstundir. Og orkan fer að mestu leyti í mengandi iðnað þar sem hagnaðurinn endar í vasa fárra erlendra aðila. Ég veit ekki með þig en mér finnst þetta dæmi ekki ganga upp. Hvers virði er réttur framtíðarkynslóða til náttúru landsins, til lífvænlegs loftslags, þegar sá réttur er veginn á móti hagnaði stórfyrirtækja? Sem stendur virðist sá réttur vera sem fjöður móti múrsteini á vogarskálunum. En við getum breytt því og skorið krabbameinið burt. Vilji er allt sem þarf. Höfundur er jarðeðlisfræðingur að mennt og varaforseti Ungra umhverfissinna
Skoðun Alþjóðlegi geðheilbrigðisdagurinn – Hlustum á raddir fólks með reynslu Helga Arnardóttir skrifar
Skoðun Hvert fara milljarðarnir og hver hjálpar fólki út úr neyslunni? Halldóra Lillý Jóhannsdóttir skrifar
Skoðun Geðheilbrigði - sameiginlegt verkefni okkar allra Snæfríður Jóhannesdóttir,Þórey Rósa Einarsdóttir skrifar
Skoðun Glassúrfólkið Ólöf Skaftadóttir,Kristín Gunnarsdóttir,Hjörvar Hafliðason,Birkir Karl Sigurðsson,Leifur Þorsteinsson,Þórarinn Hjartarson,Gísli Freyr Valdórsson,Gurrý Jónsdóttir,Lína Birgitta,Sólrún Diego skrifar
Skoðun Er ríkið að styrkja sveitarstjórnarstigið – en veikja undirstöður þess? Sigríður Hjaltadóttir skrifar
Skoðun Börn eiga ekki að bera ábyrgð á vandamálum fullorðinna Elísabet Heiða Valdemarsdóttir skrifar
Skoðun Hver er framtíð litlu hjúkrunarheimilanna á landsbyggðinni? Eydís Inga Sigurjónsdóttir skrifar