Wikileaks birtir 30 þúsund gögn um Samherja

Uppljóstrunarvettvangurinn Wikileaks birti í kvöld 30 þúsund skjöl sem það segist hafa fengið frá Jóhannesi Stefánssyni, fyrrverandi stjórnanda Samherja í Namibíu. Jafnframt segir Wikileaks að þetta sé fyrri „gagnaskammturinn“ af tveimur sem opinberaður verður. Næsti skammtur sé væntanlegur eftir um tvær til þrjár vikur, þegar fjölmiðlar á borð við Al Jazeera birta umfjallanir sínar úr gögnunum.

Gögnin sem þegar hafa verið opinberuð má nálgast hér, á vefsíðu Wikileaks. Þau hafa hlotið heitið Fishrot Files. Þau eiga að varpa ljósi á það sem fram kemur í umfjöllun Kveiks og Stundarinnar í kvöld; hvernig Samherji á að hafa beitt sér með ólöglegum og óeðlilegum hætti til að sölsa undir sig gjöful fiskimiðin undan ströndum Namibíu.

Gögnin eru dagsett á árabilinu 2010 til 2016 þegar Samherji treysti ítök sín í landinu, nú er svo komið að sjávarútvegsfyrirtækið er stærsti eigandi namibísks fiskveiðikvóta. Úr gögnunum; sem samanstanda af tölvupóstum, skýrslum, töflum, kynningum og ljósmyndum, á að vera hægt að lesa hvernig Samherji mútaði namibískum embættis- og stjórnmálamönnum til þess að auka áhrif sín og tryggja tangarhald sitt á auðlindum landsins.

RELEASE: Fishrot Files, over 30, 000 internal documents in a searchable database from the international fishing company Samherji, exposing corrupt schemes in Namibia, including millions of US$ in bribes to officials, to gain access to its fishing area.https://t.co/boT3p138TA

— WikiLeaks (@wikileaks) November 12, 2019

Skúffur í eyríkjum og leynireikningar

Þau eru jafnframt sögð varpa ljósi á það hvernig Samherji uppfyllt ekki loforð sín um innviðauppbyggingu og fjölgun starfa. Þvert á móti hafi sjávarútvegsfyrirtækið flutt hagnað sinn úr landi, í gegnum skúffufyrirtæki á eyríkjunum Kýpur og Máritíus. Þar að auki er Samherji sagður hafa opnað leynireikninga í Dúbaí sem notaðir voru til þess að greiða fyrrnefndar mútur.

Haft er eftir ritstjóra Wikileaks, Kristni Hrafnssyni, í tilkynningu sem send er út vegna birtingar gagnanna, að þau beri með sér hvernig alþjóðlegt stórfyrirtæki virðist hafa farið á svig við lög, bæði namibísk og alþjóðleg, til þess að „múta embættismönnum til að fá aðgang að náttúruauðlindum Afríkuríkis sem hefur stritað gegn spillingu.“

Eva Joly ver Jóhannes

Fyrrnefndur Jóhannes Stefánsson, sem lét gögnin af hendi, er aukinheldur sagður starfa náið með namibískum yfirvöldum sem hafa mál Samherja til rannsóknar.

Þarlendir miðlar hafa greint frá því að Íslendingur hafi afhent nefnd um varnir gegn spillingu í Namibíu harðan disk fullan af gögnum í tengslum við rannsóknina. Ætla má að um Jóhannes og gögnin hans sé að ræða.

Við rannsókn sína eru namibísk stjórnvöld sögð hafa sett sig í samband við starfssystkin sín í Dúbaí, Noregi, á Márítus, Kýpur og á Íslandi. Ástæðan fyrir því að leita til Noregs er sögð sú að Samherji á að hafa flutt fjármuni úr fyrirtækjum sínum á Kýpur í gegnum norska bankareikninga.

Eva Joly, rannsóknardómari og fyrrverandi ráðgjafi hjá sérstökum saksóknara íslenska bankahrunsins, hefur tekið að sér að verja hagsmuni Jóhannesar. Í fyrrnefndri tilkynningu hrósar hún Jóhannesi fyrir hugrekki sitt og segir hann með uppljóstrun sinni hafa tekið afstöðu með namibísku þjóðinni.

„Ég þekki það af störfum mínum sem dómari og á Evrópuþinginu að öllum brögðum verður beitt til að grafa undan trúverðugleika þessa hugrakka manns,“ segir Joly. „Það eru varnarviðbrögð spillingarinnar. Staðreyndirnar sem við sjáum hér tala hins vegar sínu máli. Það er útilokað að líta fram hjá eða mistúlka gögnin og við munum há þessa hildi saman.“