Ísland–Kanada

Þegar forsætisráðherra Kanada sagði í Davos, að alþjóðaskipulagið í þeirri mynd sem við þekkjum sé liðin tíð, þá eru það alls engar ýkjur. Hann segir einfaldlega upphátt það sem margar minni þjóðir skynja: Heiminum er ekki lengur stjórnað með reglum, heldur er honum stjórnað og ógnað með þrýstingi og valdi.

Í ljósi þessarar nýju heimsmyndar sem nú er uppi ætlar Kanada því, að sögn forsætisráðherrans, að freista þess að efla eigin styrk og leiða bandalag meðalstórra ríkja. Ísland getur það ekki. Við höfum engan her, flytjum inn mest allt eldsneyti og mat og öryggi okkar byggir alfarið á náð og miskunn annarra.

Sjálfstæði Íslands nú er ekki raunhæfur kostur. En umræðan skiptir okkur máli.

Núna er hættulegast fyrir okkur að hlýða og þegja. Að þykjast vera fullveldi en búa við mjög viðkvæma stöðu í reynd. Það er óviturlegt að reiða okkur á einn verndara, eina siglingaleið, eina vöruleið með nauðþurftir og kalla það stöðugleika.

Það er ekki fullveldi. Það er uppgjöf.

Við höfum enn val

Landfræðilega getur Ísland ekki staðið eitt. Við getum ekki reitt okkur á einn verndara. Við verðum að styrkja norrænt og evrópskt samstarf og hugsanlega leita hófanna víðar? Ef við tryggjum fjölþjóðlega samleið með mörgum, þá verður þrýstingur frá einstaka ríkjum eðlilega minni.

Ekkert eitt ríki má stjórna öllum lífæðum Íslendinga. Birgðahald og fjölbreyttar leiðir til að færa okkur aðföng eru ekki munaður heldur grundvöllur einhverskonar sjálfstæðis. Við verðum að líta á matvæli, eldsneyti, siglingar og neðansjávarkapla sem þjóðaröryggismál.

En það mikilvægasta sem smáríki getur gert er að halda trúverðugleika og það gerum við með því að virða áfram alþjóðalög gagnvart vinum jafnt sem andstæðingum. Ekki á yfirborðinu heldur í reynd.

Kanada getur reynt að móta nýja heimsskipan. Ísland getur það ekki.

Við getum einbeitt okkur að því að gera okkur gildandi og traustsins verð.

Í heimi þar sem valdboð tekur við af reglum verða öruggustu smáríkin ekki þau sjálfstæðustu, heldur þau smáríki sem vinna svo náið og djúpt með öðrum þjóðum að enginn hafi efni á því, að láta smáríkið, Ísland, falla.

Að horfa um öxl með eftirsjá er ekki stefna, að þykjast geta staðið ein, er heldur engin stefna.

Að treysta á að einhver einn bjargi málunum, að einhver ein þjóð stýri okkar för, væri núna óráðlegt og auðvitað fullkomið stefnuleysi.

Höfundur er leikkona.