Sann­leikur um slökkvi­stöð í Kópa­vogi

Undirritaður skrifaði á dögunum grein á Vísi sem bar titilinn „Af hverju er engin slökkvistöð í Kópavogi“ sem virðist hafa valdið titringi hjá pólitískri forystu Kópavogsbæjar. Greinin fjallaði um fordæmalausa kröfu meirihlutans um að greitt verði byggingarréttargjald fyrir lóð undir slökkviliðsstöð í Tónahvarfi og tafir á uppbyggingu stöðvarinnar vegna þess. Það er augljóslega bæjarbúum ekki í hag, heldur er verið að forgangsraða skammtímaniðurstöðum fram fyrir velferð og öryggi íbúa efri byggða Kópavogs sem búa við einn lengsta viðbragðstíma neyðarþjónustu á öllu höfuðborgarsvæðinu. Fulltrúar téðrar pólitískrar forystu, einkum úr röðum Sjálfstæðisflokksins, upplifa mikið óréttlæti að fjallað sé um þetta mál og vilja alls ekkert kannast við forsögu þess. Ég þakka þeim fyrir tilefni til að fjalla nánar um málið og er mér bæði ljúft og skylt að fara yfir feril þess á vettvangi stjórnar Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins, hvers fundargerðir eru birtar opinberlega.

Krafa um byggingarréttargjald eitt og hálft ár í meðferð stjórnar

Á fundi þann 18. október 2024 var dagskrárliðurinn Framtíðaruppbygging SHS, lóð við Tónahvarf til umræðu. Við dagskrárliðinn er bókað: Umræður um gjöld vegna lóða undir slökkvistöðvar vegna fyrirhugaðrar uppbyggingar. Samkvæmt fundargerð var niðurstaðan sú að farið yrði í að meta lóðaverð undir slökkvistöðvar í Tónahvarfi. Skyldi umræðum haldið áfram á næsta fundi. Undir liðnum var lagt fram minnisblað þáverandi bæjarlögmanns Kópavogs dagsett 4. október 2024. Í niðurstöðukaflanum segir: „[...]er að mati undirritaðrar rétt að úthlutun Tónahvarfs 4 sé litið til markaðsverð lóðarinnar og lóðarverð greiðist af byggðasamlagi skv. fjárhagsáætlun þess, sem aðildarsveitarfélög fjármagna sameiginlega“.

Á næsta fundi, þann 22. nóvember 2024, var málið aftur á dagskrá. Var bókað um dagskrárliðinn: „Framhald umræðna um gjöld vegna lóða undir slökkvistöðvar og mat á lóðaverði í Tónahvarfi“ . Var niðurstaðan bókuð að lögmenn sveitarfélaganna skyldu vinna drög að samkomulagi um verklag við mat á lóðum undir slökkvistöðvar og að umræðum um málið skyldi haldið áfram að lokinni þeirri vinnu.

Drög að slíku samkomulagi lágu fyrst fyrir til kynningar á fundi þann 28. febrúar 2025. Ákveðið var að stjórnarmenn skyldu fara yfir drögin milli funda og taka til afgreiðslu á fundi stjórnar í mars sama ár. Á næsta stjórnarfundi, þann 21. mars 2025 var málið á dagskrá en var frestað án frekari bókunar um hvenær málið skyldi næst tekið fyrir. Aftur var málið á dagskrá þann 25. apríl 2025 og var enn á ný frestað.

Loks var málið tekið fyrir á fundi stjórnar þann 13. júní 2025. Á fundinum var lagt fram minnisblað frá borgarlögmanni og annað frá bæjarlögmanni Mosfellsbæjar. Í þeim er m.a. fjallað um rótgróna venju um úthlutun lóða án byggingarréttargjalda fyrir lóðir undir slökkvistöðvar og að tillaga Kópavogsbæjar feli í sér verulegt frávik frá fyrri uppbyggingu. Þar er fjallað um að sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu beri sameiginlega ábyrgð á uppbyggingu slökkviliðsins og verkefnum þess og segir að það skekki samstöðu samstarfsins og grafi undan trausti í samskiptum sveitarfélaganna að eitt þeirra krefjist greiðslu vegna lóðar sem er nýtt í þágu allra. Er gerður fyrirvari um afturvirka greiðslu fyrir lóðir annarra slökkviliðsstöðva á höfuðborgarsvæðinu verði reyndin sú að greitt verði fyrir stöðina í Tónahvarfi enda leiddi önnur niðurstaða til mismunar á framlagi sveitarfélaganna til slökkviliðsins.

Var niðurstaða málsins á fundi stjórnar að skoða skyldi áfram tvær sviðsmyndir varðandi gjaldtöku af slökkvistöð í Tónahvarfi, annars vegar út frá einni lóð og hins vegar út frá tveimur lóðum.

Síðan af fundi þann 13. júní 2025 bólar ekkert á niðurstöðu í málinu á vettvangi stjórnar, tæplega einu og hálfu ári frá því að krafa um greiðslu gjalda var fyrst sett fram. Síðan þá eru einu tíðindin af slökkvistöðinni í Tónahvarfi af fundi stjórnarinnar þann 15. ágúst 2025. Þar voru til umfjöllunar meginforsendur fjárhagsáætlunar slökkviliðsins 2026 til 2030. Var bókað á fundinum: „Lagt til að fjölgun í varðliði 2026 vegna nýrrar slökkvistöðvar við Tónahvarf [...] verði frestað vegna seinkunar á áætlunum varðandi stöðina“. Var tillagan samþykkt samhljóða, þar með talið með atkvæði bæjarstjóra Kópavogs.

Forgangsröðum þjónustu en ekki skammtímaniðurstöðum

Bæjarstjóri hefur einna helst forðast að ræða kröfu bæjarins um byggingarréttargjöld fyrir lóðina. Aðspurð í viðtali við Vísi þann 24. febrúar sl. vildi hún þó meina að aðeins væri verið að ræða „hvort að sveitarfélög yfir höfuð eigi að fá eitthvað greitt fyrir lóð sem rennur inn í byggðasamlög“. Það væri hins vegar alveg ótengt ákvörðun um slökkvistöð í Tónahvarfi. Þetta svar hefur bæjarstjórinn endurtekið í skrifum sínum á samfélagsmiðlum. Aðrir fulltrúar Sjálfstæðismanna í bæjarstjórn hafa tekið í sama streng og haldið því fram að brölt bæjarstjóra Kópavogs um byggingarréttargjald hafi alls ekki haft áhrif á feril málsins. Hefur verið látið bera á því að engin skilji málið nema Sjálfstæðismenn í Kópavogi, að málið sé afvegaleitt, hlaupið sé af stað með rangar fullyrðingar og að Samfylkingin hafi „kveikt í trúverðugleika“ sínum. Framangreind yfirferð talar sínu máli. Stjórn slökkviliðsins, hvar bæjarstjóri Kópavogs og oddviti Sjálfstæðismanna hefur sæti, virðist í öllu falli líta svo á að málið snúist einmitt um lóðina í Tónahvarfi og gjaldtöku af henni og sömuleiðis að áætlunum um stöðina hafi seinkað vegna þeirra.

Mikilvægast er að slökkvistöðin rísi og að öryggi bæjarbúa í efri byggðum verði eflt. Viðbragðstími í efri byggðum Kópavogs er of langur og lengi hefur verið beðið eftir bótum þar á. Við megum ekki við frekari töfum. Það eru margfalt ríkari hagsmunir en að bærinn fái greidd gjöld af einni eða tveimur lóðum og tefli í leiðinni í tvísýnu samstarfi sveitarfélaga á vettvangi Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins. Rétt væri að forgangsraða raunverulegri þjónustu við bæjarbúa fram fyrir skammtímaniðurstöðum í bókhaldi bæjarins.

Það er eðlilegt og mannlegt að snúast hugur í aðdraganda kosninga. Ég vil trúa því að mikil og hörð viðbrögð Sjálfstæðismanna við skrifum um slökkviliðsstöðina sé dæmi um það frekar en nauðvörn fyrir afstöðu sem er bæjarbúum augljóslega ekki í hag. Ef svo er á ég fastlega von á því að bæjarstjóri okkar Kópavogsbúa láti bóka á næsta stjórnarfundi slökkviliðsins að það standi ekki á bænum að afgreiða lóð fyrir slökkvistöð í Tónahvarfi, óháð greiðslu gjalda, svo hún rísi sem fyrst.

Höfundur er oddviti Samfylkingarinnar í Kópavogi fyrir komandi sveitarstjórnarkosningar.