Hraðlygni leið­sögu­maðurinn ekki eins­dæmi: „Ekki að borga skatta, ekki að borga skyldur“

Þór var til tals um málið í Reykjavík síðdegis í dag í kjölfar þess að greint hafði verið frá því á Vísi í morgun að fertugum breskum karlmanni af kínverskum uppruna hefði verið vísað úr landi og hann settur í endurkomubann þar sem hann hafði starfað sem leiðsögumaður á Íslandi án leyfis í tvö ár. 

Þegar Lögreglan á Selfossi stöðvaði för mannsins við almennt umferðareftirlit í september ók hann með fimm kínverska ferðamenn á hópbifreið í skipulagðri ferð. 

Maðurinn mun hafa gefið í skyn að farþegarnir væru starfsmenn bresks fyrirtækis, en farþegarnir höfðu aðra sögu að segja: þeir væru í ferð um landið undir leiðsögn mannsins, sem hafi auglýst Íslandsferðir á kínverskum samfélagsmiðli. 

„Töluvert mikið“

„Þetta er áhyggjuefni og við höfum verið að ræða þetta og tala um þetta í töluverðan tíma,“ segir Þór og tekur fram að leiðsögumenn og bílstjórar á helstu ferðamannasvæðum létu gjarnan yfirvöld vita þegar þeir sæju ítrekað sömu aðilana á ómerktum bílum.

Hlusta má á viðtalið í spilaranum.

„Þetta er töluvert mikið,“ heldur Þór hjá VR áfram og bendir á nýlega skýrslu ASÍ frá því í febrúar, þar sem greint er frá eftirlitsátaki sem ráðist var í um sumarið 2025. Þá var rætt við forsvarsmenn 325 ferðaþjónustufyrirtækja, sem ýmist voru ökumenn, leiðsögumenn eða ökuleiðsögumenn, og reyndust 42 af þeim fyrirtækjum ekki vera skráð í fyrirtækjaskrá Skattsins.

„Þannig að þau eru ekki að borga skatta, ekki að borga skyldur, og eru þar af leiðandi ekki með leyfi og réttindi. Þetta hefur ekki bara áhrif á gæði ferðaþjónustunnar og öryggi og annað sem við horfum á, heldur líka starfsöryggi þeirra sem eru í greininni,“ segir Þór, sem bætir við að þetta skekki samkeppni á markaði. 

Leiðsögumenn veri vel merktir

En hvernig á að sporna við því að menn bjóði hér í ferðir í leyfisleysi? Þór nefnir að dæmi séu um það í öðrum Evrópulöndum að leiðsögumenn þurfi að vera með starfsleyfi á tilteknum svæðum, eða jafnvel í tilteknum borgum. Hann hefur eftir lögregluyfirvöldum að þægilegra væri að sinna eftirliti ef allir leiðsögumenn hefði hefðu sýnilegt, opinbert skírteini eða einhvers konar merkingu.

„Við erum á Íslandi, við erum ekki bara innanhúss,“ segir hann og vísar þar til veðurfars landsins. 

„Ég myndi fyrst og fremst hugsa um öryggi, bæði leiðsögumanna og þeirra sem eru á svæðinu,“ bætir hann við.

„Það er fullt af erlendum aðilum sem hafa aldrei ekið í snjó — og þá er ég ekki að tala um þess erlendu ríkisborgara sem hafa búið hér í mörg ár, þetta hefur ekkert með þá að gera — en ef þú ætlar að starfa sem leiðsögumaður á flestum stöðum í Evrópu, þá þarftu að vera með réttindi.“

Nær ekkert að stoppa menn frá því að selja leiðsögn

Er Ísland ekki að gefa út nein réttindi svo að hægt sé að sjá að leiðsögumaður sé með réttindi?

„Því miður ekki, en það er hins vegar Evrópustaðall til að kenna leiðsögunám. Og það var nú tekið út á síðasta námi og VR var að veita viðurkenningar fjórum skólum sem eru að kenna leiðsögunám samkvæmt þessum staðli,“ svarar hann.

„Hins vegar er ekkert sem segir að þú þurfir að klára nám til þess að vera leiðsögumaður.“

Þór segir að eftirlitsaðilar séu almennt jákvæðir í garð slíkra hugmynda en löggjafinn virðist aftur á móti eiga í erfiðleikum við „að komast inn í nútímann, á mörgum sviðum.“

Hver er þá með botlann núna?

„Það er enginn með boltann núna, þetta er einstakt tilfelli. Þarna var hægt að góma þennan en það má gera ráð fyrir því að það séu fleiri og fleiri tugir ef ekki hundruð svona aðilar sem eru starfandi á Íslandi. Og þetta er ekki bara yfir sumartímann; þetta er líka um vetrartímann og allt árið.“