24000 Ís­lendingar telja sig hafa skaðast al­var­lega – af hverju er það ekki rann­sakað?

Um síðustu mánaðarmót létu samtökin Heilsuvon Maskínu gera könnun meðal Íslendinga til að meta tíðni alvarlegra veikinda í kjölfar bólusetningar með COVID-19 bóluefnunum.  

Spurt var:  „Hefur þú eða einhver sem þú þekkir orðið fyrir alvarlegum heilsufarsvandamálum sem þú/viðkomandi telur að hafi komið fram í kjölfar COVID-19 bólusetningar?  Með alvarlegum heilsufarsvandamálum er átt við einkenni sem leiddu til læknisheimsóknar, sjúkrahúsinnlagnar eða skertrar starfsgetu.“

Niðurstaðan var sláandi.  6,1% sögðust sjálf hafa skaðast alvarlega og þriðjungur landsmanna þekkti einhvern sem hafði orðið fyrir slíkum skaða.  Báðar tölurnar styðja hvor aðra.  Það virðist eitthvað meiriháttar hafa gerst.  Þetta bætist við þá staðreynd að í lok árs 2022 höfðu borist 6.197 tilkynningar um mögulegar aukaverkanir af COVID-bóluefnunum. 

En af hverju eru yfirvöld þá þögul?

Ærandi þögn

Í mars síðastliðnum höfðu aðeins 12 fengið bætur úr sjúkratryggingum vegna skaða eftir COVID-19 bólusetninguna. Af sumum úrskurðum má sjá að yfirvöld virðast krefjast meiri sönnunarbyrði af einstaklingum til að sýna fram á skaðsemi bóluefnanna en krafist var af lyfjafyrirtækjunum sjálfum til að sýna fram á öryggi þeirra.

En hvað ætli sé að frétta af lýðheilsu þjóðarinnar þegar svona risaáföll skella yfir?  Samkvæmt fréttum virðast alls konar sjúkdómar sem fæstir könnuðust við áður vera komnir á flug.  Þar má nefna POTS, ME, Long COVID og andlitslömun, sem hefur fimmfaldast frá því árið 2017.  Það er reyndar varað við andlitslömun sem mögulegum fylgikvilla á fylgiseðli bóluefnanna, en samt er eins og megi ekki ræða það. Þetta er þó mögulega aðeins lítill hluti vandans. Áhrifanna kann einnig að gæta í tíðni mun algengari kvilla eins og hjartavandamála, blóðrásarvandamála, krabbameina og jafnvel ófrjósemi.  Margt af þessu er hins vegar enn óljóst sem kallar á frekari rannsóknir og að fylgst sé mjög náið með þróuninni.

En miðað við hve fáir hafa fengið bætur, þá liggur nokkuð ljóst fyrir að ákveðin afneitun er í gangi.  En hvernig ætli gangi að meðhöndla sjúkdóm sem heilbrigðisyfirvöld neita að sé til?  Hætt er við að þá verði aðeins ráðist á einkennin, meðan orsök veikindanna fær áfram að grassera.  Þegar kerfið neitar tilvist vandans hafa læknar oft fá önnur úrræði en að vísa bóluefnasköðuðum í Long COVID-meðferð, þó það sé annar sjúkdómur.  Enginn veit hversu margir af þeim sem eru að eiga við þessa nýju sjúkdóma eru í raun að berjast við bóluefnaskaða. Slíkur skaði getur kallað á meðferðir sem beinast að áhrifum broddpróteinsins en ekki bara að einkennunum. 

Valblinda er ekki afsökun

Sama á líka við um aðrar hættur sem kunna að steðja að. Ef grunur er um að efni eða prótein tengd bólusetningunum geti setið eftir í líkamanum og valdið skaða, þá ætti að vera sjálfsagt að rannsaka það skipulega. Af hverju eru heilbrigðisyfirvöld hér á landi ekki líka að skima eftir slíku í blóði, vefjum og æxlum þar sem alvarleg veikindi koma fram? Af hverju eru ekki rannsökuð sérstaklega þau alvarlegu heilsufarsvandamál sem þegar er varað við á fylgiseðlum bóluefnanna? Og af hverju hafa yfirvöld ekki borið saman heilsufarsþróun bólusettra og óbólusettra? Það fer ekki saman að ríkið lofi bótum vegna bóluefna sem framleiðendur vildu ekki ábyrgjast, en hunsi síðan eigin rannsóknarskyldu. Ekki er hægt að varpa þeirri byrði yfir á veikt fólk.

Þessi einfalda spurningakönnun sem Maskína lagði fyrir virðist benda til þess að þarna fari ekki saman hljóð og mynd.  Nú þarf almenningur að krefja yfirvöld um svör.

Höfundur er formaður Ábyrgrar framtíðar og situr í stjórn Heilsuvonar.