Viltu vita hvað virkar? Jón Pétur Zimsen skrifar 14. september 2026 07:00 Til eru íslenskir grunnskólar með stóran fjölbreyttan nemendahóp sem hafa bætt PISA-árangur sinn milli rannsókna. Árangur eins þeirra er slíkur að ef allir skólar næðu sömu niðurstöðum væri Ísland við topp OECD-ríkja. Hvað getum við lært? Hér eru tíu aðgerðir sem flestar eiga sterka stoð í rannsóknum: 1. Foreldrar lesi og tali mikið við börnin fyrstu árin 2-3, að gagnvirkur skjátími sé við frostmark. 2. Börn í leikskólum alist upp við ríkulegt og gott íslenskt málumhverfi. 3. Kennaranám verði algerlega endurskoðað með áherslu á grunnfærni, árangur og tímalengd. 4. Aðalnámskráin verði skýrari og byggi á þekkingu og grunnfærni. 5. Grunnur lestrarkennslu verði kerfisbundin hljóðaaðferð ásamt orðaforða, lesfimi og lesskilningi. 6. Framvinda lestrarnáms verði mæld reglulega í 1.–3. bekk og strax gripið inn í þegar barn dregst aftur úr. 7. Notum beina, skýra og kerfisbundna kennslu. Fáar kennslunálganir eiga jafn víðtækan rannsóknargrunn við uppbyggingu grunnþekkingar og grunnfærni sem ýtir undir sköpun og gangrýna hugsun. 8. Samræmd könnunarpróf verði í 4., 7. og 9. bekk og samræmt lokapróf í 10. bekk þar sem öll viðmið aðalnámskrár eru undir. 9. Endurskoðum algerlega notkun far- og spjaldtölva og færum hefðbundnar bækur aftur inn í skólana. 10. Eflum tengsl, aga, félagsfærni og jákvæðan skólabrag. Fáar þessara breytinga kalla á aukin útgjöld; flestar snúast um breytta forgangsröðun, stefnu og sýn. Skólinn sem ég nefndi í upphafi er meðal ódýrustu grunnskóla landsins á hvern nemanda. Við þurfum ekki alltaf meiri peninga til að bæta skólann. Við þurfum að gera meira af því sem við vitum að virkar. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Jón Pétur Zimsen PISA-könnun Skóla- og menntamál Mest lesið Norræna módelið: Af hverju refsum við kaupendum en ekki þeim sem selja? Drífa Snædal Skoðun Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson Skoðun Sundlaugin er ekki vandamálið Unnur Helga Óttarsdóttir Skoðun Þroskahjálp 50 ára: Krefjumst þess að stjórnvöld standi við þau réttindi sem þau hafa sjálf lögfest Bryndís Snæbjörnsdóttir Skoðun Halldór 31.10.26 Halldór Hvað hafa börnin gert fyrir okkur? Skoðun Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson Skoðun Viðskiptaráð og Láki jarðálfur Andri Snær Magnason Skoðun Gerast enn kraftaverk á Íslandi? Valerio Gargiulo Skoðun Um fóbíu og hatur á Íslam Sverrir Agnarsson Skoðun Skoðun Skoðun Þroskahjálp 50 ára: Krefjumst þess að stjórnvöld standi við þau réttindi sem þau hafa sjálf lögfest Bryndís Snæbjörnsdóttir skrifar Skoðun Norræna módelið: Af hverju refsum við kaupendum en ekki þeim sem selja? Drífa Snædal skrifar Skoðun Hvað hafa börnin gert fyrir okkur? skrifar Skoðun Hugmyndakassinn Perla Hafþórsdóttir skrifar Skoðun Losun Íslands á jarðefnaeldsneyti og ómarkviss og ósanngjörn skattheimt Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun Hvar endar ráðaleysið? Þegar sveitarfélögin eru komin í gildru skammtímaniðurskurðar Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Hvers virði er verndarskyldan ef upplýsingagjöfin skapar hættuna? Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar Skoðun Óðinn heldur fyrir heila augað Hrafnkell Tumi Kolbeinsson skrifar Skoðun Hneykslan og hræsni: Hvers vegna sum hatursorðræða er ásættanleg en önnur ekki Ian McDonald skrifar Skoðun Samstaða um Suðurnesin sem drifkraft vaxtar skrifar Skoðun Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson skrifar Skoðun Sundlaugin er ekki vandamálið Unnur Helga Óttarsdóttir skrifar Skoðun Það er ekki nóg að hækka róminn Þorgrímur Sigmundsson skrifar Skoðun Má manneskja skipta um trú — og halda lífi? Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Tilkoma gervigreindar – kötturinn í Undralandi? Ólafur Aron Sveinsson skrifar Skoðun Veistu hvaða netvíti á að varast? Vilhjálmur Alvar Þórarinsson skrifar Skoðun Borgarnesréttlætið – saga úr umferðinni Guðmundur H Guðjónsson skrifar Skoðun Viðskiptaráð og Láki jarðálfur Andri Snær Magnason skrifar Skoðun Fertugt félag sem ætlar ekki að setjast í helgan stein Guðrún Barbara Tryggvadóttir skrifar Skoðun Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson skrifar Skoðun Um fóbíu og hatur á Íslam Sverrir Agnarsson skrifar Skoðun Gerast enn kraftaverk á Íslandi? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Viðey – perla í dvala Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Er öryggi barna sökkvandi skip? Alfa Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Brjóstaskimun enn mikilvæg? Anna Kristín Höskuldsdóttir,Helga Tryggvadóttir,Inga Reynisdóttir,Ólöf Kristjana Bjarnadóttir,Þórður Tryggvason skrifar Skoðun Það sem allir vilja hafa – en enginn vill sjá S. Hjörtur Guðjónsson skrifar Skoðun Burt með bölvað ofstækið Hjörtur Magni Jóhannsson skrifar Skoðun Tíu ár af skattfrjálsri ráðstöfun Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Farsælt ferðalag fólks og villts fisks Ingvi Örn Þorsteinsson skrifar Skoðun Til hamingju, Runólfur! Ragnar Freyr Ingvarsson skrifar Sjá meira
Til eru íslenskir grunnskólar með stóran fjölbreyttan nemendahóp sem hafa bætt PISA-árangur sinn milli rannsókna. Árangur eins þeirra er slíkur að ef allir skólar næðu sömu niðurstöðum væri Ísland við topp OECD-ríkja. Hvað getum við lært? Hér eru tíu aðgerðir sem flestar eiga sterka stoð í rannsóknum: 1. Foreldrar lesi og tali mikið við börnin fyrstu árin 2-3, að gagnvirkur skjátími sé við frostmark. 2. Börn í leikskólum alist upp við ríkulegt og gott íslenskt málumhverfi. 3. Kennaranám verði algerlega endurskoðað með áherslu á grunnfærni, árangur og tímalengd. 4. Aðalnámskráin verði skýrari og byggi á þekkingu og grunnfærni. 5. Grunnur lestrarkennslu verði kerfisbundin hljóðaaðferð ásamt orðaforða, lesfimi og lesskilningi. 6. Framvinda lestrarnáms verði mæld reglulega í 1.–3. bekk og strax gripið inn í þegar barn dregst aftur úr. 7. Notum beina, skýra og kerfisbundna kennslu. Fáar kennslunálganir eiga jafn víðtækan rannsóknargrunn við uppbyggingu grunnþekkingar og grunnfærni sem ýtir undir sköpun og gangrýna hugsun. 8. Samræmd könnunarpróf verði í 4., 7. og 9. bekk og samræmt lokapróf í 10. bekk þar sem öll viðmið aðalnámskrár eru undir. 9. Endurskoðum algerlega notkun far- og spjaldtölva og færum hefðbundnar bækur aftur inn í skólana. 10. Eflum tengsl, aga, félagsfærni og jákvæðan skólabrag. Fáar þessara breytinga kalla á aukin útgjöld; flestar snúast um breytta forgangsröðun, stefnu og sýn. Skólinn sem ég nefndi í upphafi er meðal ódýrustu grunnskóla landsins á hvern nemanda. Við þurfum ekki alltaf meiri peninga til að bæta skólann. Við þurfum að gera meira af því sem við vitum að virkar. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins.
Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson Skoðun
Þroskahjálp 50 ára: Krefjumst þess að stjórnvöld standi við þau réttindi sem þau hafa sjálf lögfest Bryndís Snæbjörnsdóttir Skoðun
Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson Skoðun
Skoðun Þroskahjálp 50 ára: Krefjumst þess að stjórnvöld standi við þau réttindi sem þau hafa sjálf lögfest Bryndís Snæbjörnsdóttir skrifar
Skoðun Norræna módelið: Af hverju refsum við kaupendum en ekki þeim sem selja? Drífa Snædal skrifar
Skoðun Losun Íslands á jarðefnaeldsneyti og ómarkviss og ósanngjörn skattheimt Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar
Skoðun Hvar endar ráðaleysið? Þegar sveitarfélögin eru komin í gildru skammtímaniðurskurðar Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Hvers virði er verndarskyldan ef upplýsingagjöfin skapar hættuna? Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar
Skoðun Hneykslan og hræsni: Hvers vegna sum hatursorðræða er ásættanleg en önnur ekki Ian McDonald skrifar
Skoðun Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson skrifar
Skoðun Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson skrifar
Skoðun Brjóstaskimun enn mikilvæg? Anna Kristín Höskuldsdóttir,Helga Tryggvadóttir,Inga Reynisdóttir,Ólöf Kristjana Bjarnadóttir,Þórður Tryggvason skrifar
Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson Skoðun
Þroskahjálp 50 ára: Krefjumst þess að stjórnvöld standi við þau réttindi sem þau hafa sjálf lögfest Bryndís Snæbjörnsdóttir Skoðun
Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson Skoðun