Af hverju bera Hafn­firðingar mestu byrðina?

Hafnarfjörður er 30 þúsund manna bær. Samt er hlutfall íbúa á fjárhagsaðstoð hér hærra en í Reykjavík, sjálfri höfuðborginni. Þetta er staðreynd sem blasir við þegar tölur sveitarfélaganna eru bornar saman. Í Reykjavík eru um 2,1% íbúa á fjárhagsaðstoð en í Hafnarfirði er hlutfallið komið í 2,4%.

Tífaldur munur á nágrannasveitarfélögum

Samanburður við nágranna okkar í Garðabæ sýnir ójöfnuðinn þó best. Þegar skoðaður er heildarkostnaður vegna móttöku og þjónustu við fólk á flótta er munurinn sláandi. Á síðustu fimm árum hefur Hafnarfjörður varið um 4,3 milljörðum króna í þennan málaflokk á meðan heildarkostnaður Garðabæjar nemur aðeins um 400 milljónum.

Við erum að tala um meira tífaldan mun á því álagi sem lagt er á bæjarfélögin. Þetta sést líka á starfsmannahaldinu. Á meðan Garðabær hefur sinnt þessum málaflokki með 1 til 3 stöðugildum, hafa allt að 16 starfsmenn verið bundnir í þessum verkefnum hjá Hafnarfjarðarbæ þegar mest lét. Þetta er gríðarlegt álag á alla innviði sem nágrannar okkar finna varla fyrir.

Keðjuverkunin og kostnaðurinn

En hvers vegna endar þetta sem hærra hlutfall á fjárhagsaðstoð? Skýringin er sú að þegar fólk kemur inn í landið í leit að vernd eða með dvalarleyfi af mannúðarástæðum, flyst ábyrgðin á framfærslu þess fljótt frá ríkinu yfir á sveitarfélagið og ríkið hefur notað Hafnarfjörð sem aðalmóttökustöð höfuðborgarsvæðisins. Gögnin sýna þessa þróun svart á hvítu hjá okkur í Hafnarfirði.

Ef við leggjum saman fjárhagsaðstoð til þeirra sem eru með vernd, annað dvalarleyfi eða óþekkt dvalarleyfi (utan EES), hefur kostnaðurinn hækkað upp úr öllu valdi. Árið 2020 greiddi bærinn samtals um 136 milljónir til þessara hópa. Árið 2024 var sú upphæð komin í rúmar 452 milljónir króna á einu ári. Samtals hafa þessir liðir kostað bæjarbúa yfir tvo milljarða á þessu stutta tímabili.

Þetta er keðjuverkun. Miðlægar ákvarðanir ríkisins um að staðsetja móttökuúrræði í Hafnarfirði breytast í varanlegan kostnað fyrir bæjarbúa. Hlutfall erlendra ríkisborgara á fjárhagsaðstoð í Hafnarfirði er nú nær 70%. Þessi gífurlega byrði sem ríkið setur á Hafnfirðinga endar sem þungt álag á skólana okkar, húsnæðismarkaðinn og félagslega þjónustu.

Hafnfirðingar eiga að sitja við sama borð

Það er ekkert náttúrulögmál að Hafnarfjörður eigi að bera margfalda byrði í samanburði við nágrannasveitarfélögin og er Miðflokkurinn eini flokkurinn í Hafnarfirði sem mun boða raunverulegar breytingar í þessum málaflokki.

Miðflokkurinn í Hafnarfirði mun ekki skrifa undir frekari samninga um móttöku flóttafólks eða umsækjenda um vernd. Þá munum við þrýsta af alefli á ríkið að segja upp öllum leigusamningum um móttökustöðvar innan bæjarmarkanna. Rök okkar eru einfaldlega þau að Hafnfirðingar hafa nú þegar borið sína byrði í þessum málaflokki og vel það.

Höfundur er oddviti Miðflokksins í Hafnarfirði.