Tölum um gæði Sigríður Maack, Jóhanna Høeg Sigurðardóttir og Helga Guðrún Vilmundardóttir skrifa 18. maí 2021 10:31 Nú er hann kominn, boðberi nýsköpunar og frjórrar hugsunar. HönnunarMars er farinn af stað þrettánda árið í röð. Hann er nokkurs konar uppskeruhátíð hinna skapandi greina. Að því tilefni vill stjórn Arkitektafélags Íslands stuðla að aukinni umræðu um gæði í arkitektúr. Í kreppu er nauðsynlegt að beita útsjónarsemi og hugviti, og hlúa að heilsu einstaklingsins. Sjá má merki frjórrar hugsunar og samtakamáttar fyrri kynslóða allstaðar, hvort sem horft er til gamalla hafnarmannvirkja, vegagerðar, kirkjubygginga, spítala eða Verkamannabústaðanna við Hringbraut og Breiðholtsins. Allt eru þetta fjárfestingar fyrri tíma, þar sem vandað hefur verið til verka. Þessar byggingar standa ennþá fyrir sínu og munu nýtast um ókomin ár. Allir lifa og hrærast í manngerðu umhverfi. Það eru ekki einungis byggingar og innirými þeirra heldur einnig græn svæði, rými á milli húsa, göngustígar og vegir. Arkitektúr og skipulag eru ein órjúfanleg heild sem mótar ramma fyrir líf mannskepnunar. Það getur verið erfitt að átta sig á hinu stóra hlutverki arkitektúrs í daglegu lífi. En áhrifin má glöggt sjá í því hvar fólk velur sér búsetu, og í hvernig húsnæði. Gæði í arkitektúr varða alla á einn eða annan hátt. Rómverski arkitektinn Vitruvius var uppi fyrir tvö þúsund árum. Hann skilgreindi góðan arkitektúr þannig, að hann stæði saman úr þremur þáttum. Sá fyrsti, firmitas, er hið haldbæra, traustbyggða og endingargóða. Annar þátturinn, er utilitas eða hið nothæfa. Sá þriðji, venustas, er hið fagra sem vekur unun og göfgar andann. Þessi skilgreining er enn góð og gild, jafnvel þótt nútíminn sé flókinn og margþættur. Það er vandasamt að skilgreina nákvæmlega hvað gæði í arkitektúr fela í sér, en það er grundvallaratriði að reyna að færa það í orð til þess hægt sé að raungera þau. Fyrsti þáttur Vitruviusar, haldbærnin, snýst í raun um hagkvæmni. Kostnaður vegur oft þyngst í fýsileika framkvæmdar. Stærsta fjárfesting hvers samfélags er í manngerðu umhverfi og því er brýnt að vanda til verka. Vel hannað mannvirki skilar sér í góðri fjárfestingu. Illa hannað mannvirki er mögulega jafn dýrt og það sem er vel hannað, en á sama tíma mun verri fjárfesting. Gæði eru hagkvæm. Ef við krefjumst ekki gæða í manngerðu umhverfi þá er verðmætum kastað á glæ. Vitruvius nefndi einnig notagildið. Arkitektúr getur varla talist góður ef aðeins hluti fólks getur notið hans - það er hæpin fjárfesting til framtíðar, ef heimili er þannig að ekki er hægt að breyta eða bæta ef upp koma veikindi eða þegar fólki eldist. Einnig getur of smátt húsnæði leitt af sér verri nýtingu. Þriðji þátturinn í skilgreiningu Vitruviusar er fegurðin. Það hefur hent marga að vilja spara þennan þátt. Mannleg heilsa er hvort tveggja líkamleg og andleg. Við vitum að góð híbýli, dagsbirta og græn svæði eru heilsu okkar nauðsynleg, bæði á líkama og sál. Við þurfum fegurð, fjölbreytni og nýsköpun í manngerðu umhverfi til að lyfta hjörtum okkar og takast á við daglegar áskoranir. Nú þegar brýn þörf er á að byggja íbúðarhúsnæði til framtíðar viljum við arkitektar hvetja til þess að við landsmenn þorum að krefjast gæða. Látum ekki segja okkur að gæði séu of dýr, lúxus eða eingöngu fyrir hina velmegandi. Gæði í arkitektúr eru sjálfsögð fyrir alla. Höfundar skipa stjórn Arkitektafélags Íslands. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein HönnunarMars Tíska og hönnun Mest lesið Hinseginfræðsla á ekki heima í leik- og grunnskólum Hlynur Áskelson,Baldur Borgþórsson,Sigfús Aðalsteinsson Skoðun Stríðandi viðhorf Sjálfstæðismanna til tjáningarfrelsis Ágúst Elí Ásgeirsson Skoðun Málfrelsi, meiðyrði og mútugreiðslur Hjörvar Sigurðsson Skoðun Offramboð af raforku, ekki orkuskortur Guðmundur Hörður Guðmundsson Skoðun Klíkur, kunningsskapur og brostið traust á Nesinu Páll Kári Pálsson Skoðun Gestalisti elítunnar Óðinn Freyr Baldursson Skoðun Baðlónabullið - stjórnvöld hlaupast undan ábyrgð Pétur Óskarsson Skoðun Á Landskjörstjórn að gera athugasemdir við spurninguna? Erna Bjarnadóttir Skoðun Hér er fúsk, um fúsk, frá fúski til fúsks Benedikta Guðrún Svavarsdóttir Skoðun Traust fæst ekki með orðum einum saman – Verkalýðsfélög eru fyrirmyndir Bergþóra Haralds Eiðsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Óseðjandi útvistunarblæti Samfylkingar og Vinstrisins (2/3) Orð Vinstrisins á móti verkum Guðröður Atli Jónsson skrifar Skoðun Mútur eða séríslensk aðför? María Lilja Ingveldar Þrastardóttir Kemp skrifar Skoðun Kæri Hitler frændi Þorvaldur Logason skrifar Skoðun Forvarnir eru fjárfesting – ekki sparnaður Ellý Tómasdóttir skrifar Skoðun Traust fæst ekki með orðum einum saman – Verkalýðsfélög eru fyrirmyndir Bergþóra Haralds Eiðsdóttir skrifar Skoðun Óskað eftir aðhaldi á frasahlið ríkisstjórnarinnar Gísli Stefánsson skrifar Skoðun Hjólum í þetta Óli Örn Eiríksson skrifar Skoðun Baðlónabullið - stjórnvöld hlaupast undan ábyrgð Pétur Óskarsson skrifar Skoðun Hinseginfræðsla á ekki heima í leik- og grunnskólum Hlynur Áskelson,Baldur Borgþórsson,Sigfús Aðalsteinsson skrifar Skoðun Ef þú átt rætur í Grindavík - þá getur þú haft áhrif á framtíð hennar Ásrún Helga Kristinsdóttir skrifar Skoðun Bylting í bráðaþjónustunni? Unnur Ósk Stefánsdóttir skrifar Skoðun Offramboð af raforku, ekki orkuskortur Guðmundur Hörður Guðmundsson skrifar Skoðun Stríðandi viðhorf Sjálfstæðismanna til tjáningarfrelsis Ágúst Elí Ásgeirsson skrifar Skoðun Á Landskjörstjórn að gera athugasemdir við spurninguna? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Málfrelsi, meiðyrði og mútugreiðslur Hjörvar Sigurðsson skrifar Skoðun Frá hruni til hávaxta – hvað lærðum við eiginlega? Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Skjaldborg um bílaeigendur? Jean_Rémi Chareyre skrifar Skoðun Kerfisbreytingar mega ekki bitna á börnum Steinunn Bergmann skrifar Skoðun Þeir fiska sem róa Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Gerum hlutina almennilega! Óðinn Svan Óðinsson,Geir Kristinn Aðalsteinsson skrifar Skoðun Syrtir að í sögu Hóla í Hjaltadal Hjalti Pálsson frá Hofi skrifar Skoðun Óseðjandi útvistunarblæti Samfylkingar og Vinstrisins (1/3) Guðröður Atli Jónsson skrifar Skoðun Hér er fúsk, um fúsk, frá fúski til fúsks Benedikta Guðrún Svavarsdóttir skrifar Skoðun Litla gula hænan biður Ingu Sæland um að vanda sig, fjöregg þjóðarinnar er í húfi Rakel Linda Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Amma er farin í „sveitina”… Bryndís Rut Logadóttir skrifar Skoðun Brennum bækur! Henry Alexander Henrysson skrifar Skoðun Hvað er áminningarskylda? Hrafnhildur Kristinsdóttir skrifar Skoðun Mætti vera sammála sjálfum sér Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Gestalisti elítunnar Óðinn Freyr Baldursson skrifar Skoðun Hvernig á ekki að nota gervigreind! Karl Thoroddsen skrifar Sjá meira
Nú er hann kominn, boðberi nýsköpunar og frjórrar hugsunar. HönnunarMars er farinn af stað þrettánda árið í röð. Hann er nokkurs konar uppskeruhátíð hinna skapandi greina. Að því tilefni vill stjórn Arkitektafélags Íslands stuðla að aukinni umræðu um gæði í arkitektúr. Í kreppu er nauðsynlegt að beita útsjónarsemi og hugviti, og hlúa að heilsu einstaklingsins. Sjá má merki frjórrar hugsunar og samtakamáttar fyrri kynslóða allstaðar, hvort sem horft er til gamalla hafnarmannvirkja, vegagerðar, kirkjubygginga, spítala eða Verkamannabústaðanna við Hringbraut og Breiðholtsins. Allt eru þetta fjárfestingar fyrri tíma, þar sem vandað hefur verið til verka. Þessar byggingar standa ennþá fyrir sínu og munu nýtast um ókomin ár. Allir lifa og hrærast í manngerðu umhverfi. Það eru ekki einungis byggingar og innirými þeirra heldur einnig græn svæði, rými á milli húsa, göngustígar og vegir. Arkitektúr og skipulag eru ein órjúfanleg heild sem mótar ramma fyrir líf mannskepnunar. Það getur verið erfitt að átta sig á hinu stóra hlutverki arkitektúrs í daglegu lífi. En áhrifin má glöggt sjá í því hvar fólk velur sér búsetu, og í hvernig húsnæði. Gæði í arkitektúr varða alla á einn eða annan hátt. Rómverski arkitektinn Vitruvius var uppi fyrir tvö þúsund árum. Hann skilgreindi góðan arkitektúr þannig, að hann stæði saman úr þremur þáttum. Sá fyrsti, firmitas, er hið haldbæra, traustbyggða og endingargóða. Annar þátturinn, er utilitas eða hið nothæfa. Sá þriðji, venustas, er hið fagra sem vekur unun og göfgar andann. Þessi skilgreining er enn góð og gild, jafnvel þótt nútíminn sé flókinn og margþættur. Það er vandasamt að skilgreina nákvæmlega hvað gæði í arkitektúr fela í sér, en það er grundvallaratriði að reyna að færa það í orð til þess hægt sé að raungera þau. Fyrsti þáttur Vitruviusar, haldbærnin, snýst í raun um hagkvæmni. Kostnaður vegur oft þyngst í fýsileika framkvæmdar. Stærsta fjárfesting hvers samfélags er í manngerðu umhverfi og því er brýnt að vanda til verka. Vel hannað mannvirki skilar sér í góðri fjárfestingu. Illa hannað mannvirki er mögulega jafn dýrt og það sem er vel hannað, en á sama tíma mun verri fjárfesting. Gæði eru hagkvæm. Ef við krefjumst ekki gæða í manngerðu umhverfi þá er verðmætum kastað á glæ. Vitruvius nefndi einnig notagildið. Arkitektúr getur varla talist góður ef aðeins hluti fólks getur notið hans - það er hæpin fjárfesting til framtíðar, ef heimili er þannig að ekki er hægt að breyta eða bæta ef upp koma veikindi eða þegar fólki eldist. Einnig getur of smátt húsnæði leitt af sér verri nýtingu. Þriðji þátturinn í skilgreiningu Vitruviusar er fegurðin. Það hefur hent marga að vilja spara þennan þátt. Mannleg heilsa er hvort tveggja líkamleg og andleg. Við vitum að góð híbýli, dagsbirta og græn svæði eru heilsu okkar nauðsynleg, bæði á líkama og sál. Við þurfum fegurð, fjölbreytni og nýsköpun í manngerðu umhverfi til að lyfta hjörtum okkar og takast á við daglegar áskoranir. Nú þegar brýn þörf er á að byggja íbúðarhúsnæði til framtíðar viljum við arkitektar hvetja til þess að við landsmenn þorum að krefjast gæða. Látum ekki segja okkur að gæði séu of dýr, lúxus eða eingöngu fyrir hina velmegandi. Gæði í arkitektúr eru sjálfsögð fyrir alla. Höfundar skipa stjórn Arkitektafélags Íslands.
Hinseginfræðsla á ekki heima í leik- og grunnskólum Hlynur Áskelson,Baldur Borgþórsson,Sigfús Aðalsteinsson Skoðun
Traust fæst ekki með orðum einum saman – Verkalýðsfélög eru fyrirmyndir Bergþóra Haralds Eiðsdóttir Skoðun
Skoðun Óseðjandi útvistunarblæti Samfylkingar og Vinstrisins (2/3) Orð Vinstrisins á móti verkum Guðröður Atli Jónsson skrifar
Skoðun Traust fæst ekki með orðum einum saman – Verkalýðsfélög eru fyrirmyndir Bergþóra Haralds Eiðsdóttir skrifar
Skoðun Hinseginfræðsla á ekki heima í leik- og grunnskólum Hlynur Áskelson,Baldur Borgþórsson,Sigfús Aðalsteinsson skrifar
Skoðun Ef þú átt rætur í Grindavík - þá getur þú haft áhrif á framtíð hennar Ásrún Helga Kristinsdóttir skrifar
Skoðun Litla gula hænan biður Ingu Sæland um að vanda sig, fjöregg þjóðarinnar er í húfi Rakel Linda Kristjánsdóttir skrifar
Hinseginfræðsla á ekki heima í leik- og grunnskólum Hlynur Áskelson,Baldur Borgþórsson,Sigfús Aðalsteinsson Skoðun
Traust fæst ekki með orðum einum saman – Verkalýðsfélög eru fyrirmyndir Bergþóra Haralds Eiðsdóttir Skoðun