Leggjum þá Náttúruverndarstofnun niður

Náttúruverndarstofnun telur að forsendur núverandi fyrirkomulags refaveiða séu í raun brostnar, meðal annars vegna þess að fáar formlegar tilkynningar um tjón af völdum refs hafi borist.

Þetta er svo merkileg rökfræði að rétt er að beita henni á stofnunina sjálfa.

Um leið og Náttúruverndarstofnun vísar til fárra tjónatilkynninga vegna refs viðurkennir hún að skráning tjóna hafi árum saman verið verulega ábótavant. Með öðrum orðum: Upplýsingakerfið hefur ekki virkað, gögnin eru ófullnægjandi og yfirsýnin takmörkuð. Samt er skorturinn á upplýsingum notaður til að draga þá ályktun að forsendur aðgerðanna séu brostnar.

Það er ekki vísindaleg niðurstaða. Það er stjórnsýsluleg kollsteypa.

Fjarvera skráningar felur ekki sjálfkrafa í sér að ekki hafi orðið tjón. Hún getur allt eins þýtt að bændur, æðarbændur og aðrir tjónþolar séu hættir að tilkynna vegna þess að þeir treysta ekki kerfinu, þekkja ekki tilkynningarleiðina eða sjá engan tilgang í að skrá tjón sem engin viðbrögð fylgja.

Tilkynningafjöldi er ekki stofnmat og hann er heldur ekk tjónamat. Hann segir heldur ekkert einn og sér um áhrif refs á fuglalíf, búfé eða viðkvæm vistkerfi. Og hann er alls ekki vísindaleg sönnun þess að refaveiðar séu orðnar óþarfar.

Þarna ber Náttúrufræðistofnun einnig ábyrgð. Hennar hlutverk er að leggja fram rannsóknir og upplýsingar um stærð refastofnsins, þróun hans, dreifingu og áhrif á vistkerfið. Náttúruverndarstofnun á síðan að byggja ákvarðanir sínar á þeirri þekkingu.

En ef gögnin um tjón, áhrif veiða og afleiðingar þess að draga úr þeim eru ófullnægjandi, getur niðurstaðan ekki verið sú að veiðarnar séu óþarfar. Hún segir okkur hins vegar að stjórnvöld hafi ekki unnið heimavinnuna sína.

Verra er að fækkun skráðra tjóna kann einmitt að vera afleiðing þess að refaveiðar hafi skilað árangri. Það væri stjórnsýsla af furðulegustu gerð að stöðva aðgerð vegna þess að hún virkar. Með sömu speki mætti leggja niður slökkviliðið þegar húsbrunum fækkar, hætta snjóflóðavörnum þegar enginn hefur farist um hríð og leggja niður björgunarsveitir þegar færri drukkna.

Áður en opinberum stuðningi við refaveiðar er hætt eða hann skorinn niður þurfa stofnanirnar að leggja fram gögn sem standast skoðun.

Hversu stór er refastofninn? Hvernig hefur hann þróast og dreifst? Hvert er raunverulegt tjón? Hver eru áhrif refs á fuglalíf, búfé og viðkvæm vistkerfi? Hvaða áhrif hafa veiðarnar haft? Og hvað gerist ef dregið verður verulega úr þeim?

Ef stofnanirnar geta ekki svarað þessum spurningum er ekki hægt að nota þekkingarskortinn sem rök fyrir niðurskurði. Opinber stofnun getur ekki látið hjá líða að afla upplýsinga og síðan notað fjarveru upplýsinganna sem sönnun þess að vandinn sé ekki til.

Ef sú röksemd á að gilda, skulum við að minnsta kosti vera sjálfum okkur samkvæm.

Fáar upplýsingar, ófullnægjandi skráning og óljós niðurstaða hljóta þá að vera rök fyrir því að draga úr fjárveitingum til þeirra stofnana sem áttu að afla upplýsinganna og reka kerfið.

Það væri auðvitað fráleit niðurstaða. En hún er ekki fráleitari en sú niðurstaða að hætta stuðningi við refaveiðar vegna þess að fáir nenntu að fylla út eyðublað í kerfi sem stofnunin sjálf viðurkennir að hafi ekki virkað.

Höfundur er forstjóri Bláa hagkerfisins ehf.