Lygar um þjóðar­at­kvæða­greiðsluna 29. ágúst og aðildar­við­ræður við Evrópu­sam­bandið

Dóttir mín sem er uppalin og býr í Bretlandi er enn miður sín yfir úrslitum Brexit þjóðaratkvæðagreiðslunnar 2016. Hún mjög reið yfir öllum lygunum sem Brexit hópurinn setti fram – á hliðum strætisvagna, í bæklingum sem bornir voru í hús, í dagblöðum, í viðræðuþáttum í sjónvarpi og útvarpi – og víðar. Hún er enn reið yfir því að vera ekki lengur hluti af Evrópusambandinu – 10 árum síðar. Hún er reið yfir misstum tækifærum unga fólksins. Hún er reið yfir yfirtöku afturhaldsins og hnignunar skólakerfisins og heilbrigðisþjónustunnar. Hún talar ekki um hálfsannleika eða fleiprur – heldur lygar. Hennar orðfæri tek ég upp hér að neðan þar sem ég fer yfir nokkrar lygar sem koma aftur og aftur fram í umræðunni. Þetta eru bara dæmi, alls ekki tæmandi upptalning:

Evrópuher verður stofnaður. Það er þrýstingur um það stofna Evrópuher frá grasrótinni og upp í æðstu ráðamenn Evrópusambandsins (ESB). Þetta er lygi. Það er ekki til neinn Evrópusambandsher og engin áform eru um að stofna slíkan her.

Farið verður í framhaldsskólana og börnin okkar send í herþjónustu. Þetta er lygi - þar sem það er enginn ESB her!

Fullveldið tapast með aðild að ESB. Þetta er lygi. Tuttugu og sjö ESB þjóðir hafa ekki misst fullveldið. Auk þess sem innra fullveldi Íslands er virt með því að spyrja þjóðina hvort taka eigi aftur upp aðildarviðræður.

Ef þjóðin segir já byrjar aðild að ESB strax. Þetta er lygi. Einugis er verið að spyrja þjóðina hvort hún vilji að haldið sé áfram með þær aðildarviðræður sem stöðvaðar voru 2013.

Glórulaust að sækja um aðild að ESB nema maður vilji fara inn. Þetta er lygi. Ef svarið er já 29. ágúst um að halda aðildarviðræðum áfram verður sótt um til ESB að hefja aðildarviðræður í haust og viðræðurnar munu hefjast í lok árs. Að aðildarviðræðum loknum verður samningurinn sem næst milli Íslands og ESB lagður undir AÐRA ÞJÓÐARATKVÆÐAGREIÐSLU.

Ekki er hægt að semja um neinn skapaðan hlut við ESB. Þetta er lygi. Margar þjóðir sem eru aðilar að ESB hafa fengið aðlögun að sínum aðstæðum, t.d. líkt og Finnland og Svíþjóð í sambandi við landbúnað á norðurslóðum (Grein 142).

Ísland verður þakið vindmyllum ef við göngum í ESB. Þetta er lygi. Nú þegar eru yfir 40 staðir á landinu í athugun um uppsetningu vindorkugarða. Það tengist ekkert ESB heldur stefnu íslenskra stjórnvalda og ráðherra málefnaflokksins.

Það er afar dýrt fyrir Ísland að vera í ESB. Þetta er lygi. Ísland borgar nú þegar fyrir aðild að EES – og sú greiðsla leggst niður ef gengið verður í ESB. Í stað þess mun aðildargjald fyrir ESB koma – auk þess sem sérstök samningsatriði munu koma okkur til góða. Niðurstaðan um að það sé dýrara að vera í ESB en EES liggur ekki fyrir fyrr en aðildarsamningur verður kláraður (ef já fæst úr þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst).

Dýrasta rannsóknarverkefni allra tíma að skoða ofan í tóman pakka. Þette er enn ein lygin. „Pakkinn“ er alls ekki tómur. Semja má um mörg atriði t.d. sem varðar landbúnað og sjávarútveg.

Og svo er það loks náttúruverndin

Ég vann og kenndi við Bristolháskóla í Bretlandi frá 1989-2008 – eða nær 20 ár. Þar sá ég umhverfislöggjöf stórbatna eftir að Bretland varð aðili að ESB. Bretland fór frá því að vera skítuga land Evrópu yfir í að vera til fyrirmyndar. Ég fylgdist vel með því að ég kenndi nemendum mínum í umhverfisjarðfræði við háskólann í Bristol umhverfiseiturefnafræði, umhverfislögfræði, og mat á umhverfisáhrifum auk þess sem sérgrein mín á þeim tíma var hegðun mengunarefna í náttúrunni. Síðan Brexit varð að veruleika hefur mengun aukist til muna í Bretlandi – ár, strendur, jarðvegur og andrúmsloft eru aftur menguð vegna aukinna losunarheimilda (út í vatn og andrúmsloft) til iðnaðar og landbúnaðar. Dóttir mín er líka reið yfir þessari hnignun náttúrunnar.

Ísland er nú þegar hluti af EES og innleiðir því stóran hluta umhverfisslöggjafar ESB. En það er ljóst í mínum huga að við munum fá betri umhverfislöggjöf með því að ganga í ESB auk þess sem þrýstingur mun verða meiri á að Ísland fylgi eftir alls konar alþjóðasáttmálum um umhverfismál sem Ísland hefur nú þegar (og mun í framtíðinni) skrifað undir en ekki náð að uppfylla að fullu.

Loks má geta þess að EES-samningurinn nær ekki almennt til löggjafar um náttúruvernd. Ísland er t.d. ekki hluti af Nature2000-kerfinu og fugla- og búsvæðatilskipanir gilda ekki á Íslandi með sama hætti. Því myndi ESB-aðild færa Ísland sterkari og ítarlegri lagaramma um vernd búsvæða, tenunda og líffræðilegrar fjölbreytni. Einnig má nefna að endurheimt framræsts mýrlendis er mikilvægur hluti af umhverfis- og loftslagsstefnu ESB. Hvað landbúnað varðar leggur ESB áherslu á vistvænar aðferðir og bændum er greitt meðal annars fyrir aðgerðir sem vernda jarðveg, vatn, líffræðilega fjölbreytni og loftslag. Þessi náttúruverndarfókus er mjög mikilvægur fyrir loftslag, vistkerfi og fæðuöryggi til frambúðar.

Af öllu ofangreindu, mun ég segja já 29. ágúst (er raunar búin að því utan kjörfundar).

Höfundur er prófessor emerita og meðlimur í stjórn Landverndar.