Við þurfum ekki að fórna fjörðum fyrir fram­tíðina okkar

Kaldvík hefur nú fengið starfs- og rekstrarleyfi til að ala tíu þúsund tonn af laxi í sjókvíaeldi í Seyðisfirði. Það er erfitt að horfa upp á þessa niðurstöðu, sérstaklega þegar haft er í huga hversu lengi heimafólk og náttúruverndarsamtök hafa barist gegn leyfisveitingunni og hversu afgerandi andstaðan hefur verið.

Ég er ekki frá Seyðisfirði og get ekki talað fyrir hönd þeirra sem þar búa. Það geta heimamenn best gert sjálfir. En sem forseti Ungra umhverfissinna get ég talað fyrir hönd ungs fólks sem vill búa í samfélagi þar sem náttúran er varðveitt til framtíðar og þar sem ákvarðanir stjórnvalda byggja á traustum gögnum, vandaðri stjórnsýslu og almannahagsmunum. Ungir umhverfissinnar hafa um árabil vakið athygli á neikvæðum áhrifum sjókvíaeldis og við höfum fylgst vel með þessari baráttu, stutt við önnur náttúruverndarsamtök og heimafólk og séð hversu mörgum spurningum hefur verið ósvarað. Þegar leyfi er veitt þrátt fyrir þetta er það eins og að byggja hús á sandi, það rýrir traust almennings á stjórnsýslunni í heild sinni. Og þá verðum við að spyrja okkur: Hvernig samfélagi viljum við búa í til framtíðar?

Það sem stendur upp úr eftir öll þessi ár snýst ekki einungis um eitt fiskeldisleyfi. Þetta snýst um traust á stjórnsýslunni og lýðræðinu. Hvað þýðir það þegar íbúar lýsa endurtekið yfir andstöðu sinni en sjónarmið þeirra virðast svo hafa engin áhrif á niðurstöðuna? Hvað þýðir það þegar ítrekað hafa komið fram alvarlegar athugasemdir við gögn, mat á umhverfisáhrifum og málsmeðferð, en samt er haldið áfram eins og ekkert hafi í skorist?

Þegar mál eru jafn umdeild og þetta hlýtur að vera sérstaklega mikilvægt að ferlið sé vandað, að allar athugasemdir séu teknar alvarlega og rannsakaðar til hlítar. Góð stjórnsýsla snýst ekki bara um að hakað sé í rétta reiti á eyðublaði. Hún snýst um að hlusta á gagnrýni, bregðast við henni af fagmennsku og tryggja að ákvarðanir séu teknar með almannahagsmuni að leiðarljósi.

En þetta snýst líka um framtíðarsýn. Sjókvíaeldi er oft sett fram sem nauðsynleg leið til atvinnuuppbyggingar og byggðafestu úti á landi. Það er ósanngjarnt gagnvart smáum samfélögum að láta eins og valið standi á milli náttúruverndar og þess að ungt fólk geti séð framtíð sína í heimabyggð.

Við þurfum ekki að fórna fjörðum til að skapa störf, efla nýsköpun og eiga öflug samfélög. Við getum byggt upp atvinnulíf sem nýtir náttúruna án þess að ganga á hana. Heilbrigt umhverfi á ekki að vera hindrun fyrir framtíð byggðanna heldur ein af forsendum hennar.

Þar reynir á ríkisstjórnina. Í aðdraganda kosninga töluðu stjórnarflokkarnir um mikilvægi þess að vernda Seyðisfjörð og lögðu áherslu á að almannahagsmunir ættu að vega þyngra en sérhagsmunir. Nú gefst þeim tækifæri til að sýna hvað þau orð þýða í framkvæmd.

Fólk segir reglulega að starf okkar sé mikilvægt vegna þess að það þurfi að veita stjórnvöldum aðhald. Ég tek undir það. En aðhald hefur aðeins merkingu ef stjórnvöld eru tilbúin að hlusta. Annars verður þátttaka almennings að formsatriði: fólk fær að segja sína skoðun, en hún hefur ekkert að segja um niðurstöðuna.

Við í Ungum umhverfissinnum ætlum áfram að veita stjórnvöldum þetta aðhald. Í Tunglinu, framhaldi af Sólinni, þar sem við metum stefnur stjórnmálaflokkanna í umhverfis- og loftslagsmálum, munum við á næsta ári bera saman kosningaloforðin við það sem stjórnmálaflokkarnir gera í raun. Því það er ekki nóg að lofa því að gera hlutina öðruvísi. Það þarf að gera þá öðruvísi.

Við stöndum með Seyðisfirði, heimafólki og þeim náttúruverndarsamtökum sem hafa barist fyrir vernd fjarðarins. Við stöndum fyrir vernd íslenskrar náttúru, lífríkis og lýðræðis.

Við þurfum ekki að velja á milli lifandi samfélaga og verndaðrar náttúru. Við þurfum ekki að fórna fjörðum fyrir framtíðina okkar.

Höfundur er forseti Ungra umhverfissinna.