Segðu bara nei við sölumanninn

Já-sinnar í atkvæðagreiðslunni á laugardaginn hafa haldið því mjög fram að atkvæðagreiðslan snúist í raun ekki um inngöngu heldur aðeins um að fá fram samning sem þjóðin taki síðan ákvörðun um í annarri atkvæðagreiðslu. Þetta er ekki ólíkt því sem flestir þekkja frá sölumönnum. Reynt er að koma fætinum inn fyrir dyrnar og bíða með að ræða snúin mál þangað til í blálokin. Þetta kristallast í hinu villandi en grípandi „já til að sjá“ slagorði. Já-hreyfingin er að mestu hætt að færa efnisleg rök fyrir því að ganga í Evrópusambandið heldur reyna þau að sannfæra kjósendur um að það þurfi einmitt ekki að kynna sér málið að neinu ráði, að já-ið snúist aðeins um að fá meiri upplýsingar og nei-ið um að loka á upplýsingar og möguleika. Þannig er almenningur heldur lattur en hvattur til að kynna sér hvað Evrópusambandið er, stofnanir þess, sögu og þróun. Aðeins þarf að kjósa já á laugardag og sjá svo til, þrátt fyrir að verið sé að hefja ferli sem grundvallast á því að umsóknarríkið vilji ganga í sambandið.

Flestallt liggur fyrir um ESB

Ástæðulaust er að ráðstafa fleiri árum og athygli stjórnmála, stjórnsýslu og almennings í að finna út hversu mikið forræði yfir einstökum málum kynni að vera unnt að halda í með aðild. Uppbygging ESB liggur fyrir, þetta er bandalag 27 ríkja sem þurfa koma sér niður á málamiðlanir í stóru og smáu. Það er meiri óvissa um hverskonar bandalag þetta verður eftir 10-20 ár og ástæðulaust að ætla að mikil tillit verði tekið til sjónarmiða örþjóðar norður í hafi þegar að því kemur að taka ákvarðanir um frekari samruna og miðstýringu Brusselvaldsins. Íslendingum hefur farnast ágætlega á því að hafa svigrúm til þess að haga seglum eftir því hvernig vindar blása hverju sinni bæði í atvinnumálum og alþjóðastjórnmálum. Þá er land okkar fámennt og takmörk fyrir því hvað okkar samfélag, og ekki síst stjórnsýslan, getur beint athygli að mörgum málum í einu. Aðildarviðræður munu taka dýrmæta orku á næstu árum frá ýmsum málaflokkum sem þurfa einfaldlega alla athygli stjórnvalda.

Hvernig verður samningurinn kynntur?

Miðað við þá óreiðu sem ríkt hefur um grundvallaratriði málsins þá þykir mér ósennilegt að aðildarsamningur muni verða vandlega skýrður og kynntur fyrir Íslendingum, þrátt fyrir fögur fyrirheit. Það hefur ekki einu sinni náðst samstaða í sumar um hvað felist í aðildarviðræðunum, hvort um sé að ræða aðlögun eða samningaviðræður og beinan og óbeinan kostnað við viðræðurnar. Þá þykir mörgum óljóst hvað já hafi í för með sér. Sömuleiðis eru samningsmarkmið ríkisstjórnarinnar óskýr og í sumu torskilin. Er þá nokkur von til þess að samningur verði kynntur og metinn á hlutlægan hátt þegar og ef hann liggur einhvern tímann fyrir?

Segðu bara nei

Ég vil því biðja þá sem eru ekki beinlínis hlynntir aðild að ESB vinsamlegast að kjósa NEI á laugardag. Þar er ekki verið að loka neinum dyrum. Ísland getur sótt um aðild að ESB seinna ef fyrir liggur vilji þings og þjóðar. Núna liggur fyrir að þingheimur og meira að segja hluti ríkisstjórnarinnar er á móti aðild og mjög tvísýnt um þjóðarviljann. Ekkert liggur á.

Þegar sölumenn Kirby ryksuga eða Tupperware banka upp á er best að afþakka kurteislega og hleypa þeim ekki inn. Ef þig vantar ekki ryksugu eða dollur þá er ástæðulaust að hleypa málinu lengra. Ef þú hefur ekki áhuga á aðild að ESB, þá er engin ástæða til að hleypa sölumanninum inn. Segðu bara nei.

Höfundur er erfðafræðingur.